I SA/Gl 1610/06

WyrokWSA w Gliwicach2007-06-04

Skład orzekający: Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Teresa Randak (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracownik organu podatkowego, który był świadkiem w postępowaniu karnym dotyczącym tych samych zobowiązań podatkowych, podlega wyłączeniu od załatwiania spraw podatkowych w rozumieniu art. 130 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pracownik organu podatkowego, który był świadkiem w postępowaniu karnym dotyczącym tych samych zobowiązań podatkowych, podlega wyłączeniu od załatwiania spraw podatkowych na podstawie art. 130 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Fakt bycia świadkiem w sprawie tych zobowiązań, nawet jeśli miało to miejsce w postępowaniu karnym, a nie podatkowym, dyskwalifikuje pracownika do załatwiania tych spraw. W związku z tym, jeśli decyzja podatkowa została wydana przez takiego pracownika, stanowi to przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na fakt, że pracownicy organów podatkowych, którzy brali udział w wydaniu decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r., byli jednocześnie świadkami w postępowaniu karnym dotyczącym tych samych zobowiązań. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uchylenia decyzji, uznając, że nie zaszła przesłanka wyłączenia pracownika. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i Ordynacji podatkowej, w tym art. 130 i art. 240. WSA uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Protokolant Agnieszka Zygmunt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie odmowy uchylenia – w wyniku wznowienia postępowania – ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] dotycząca określenia K. P. należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości [...] zł., zaległości podatkowej w kwocie [...] zł. oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. – działając jako organ pierwszej instancji – odmówił, po wznowieniu postępowania, uchylenia ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia K. P. wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Uzasadniając odmowę uchylenia ostatecznej decyzji, organ podniósł, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w treści art. 240 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm. ) – tj. przesłanka na którą powołała się strona – a dotycząca wyłączenia pracownika lub organu wynikającego z treści art. 130 – 132 tej Ordynacji. Jak wskazał organ podatkowy zarówno występowanie pracowników w charakterze świadków w toczącym się przeciwko stronie postępowaniu karnym jak i podpisanie decyzji przez osobę wobec której rzekomo toczyło się postępowanie dyscyplinarne – dotyczyło decyzji Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., a nie decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] r. Organ podkreślił przy tym, iż wyłączenie pracownika mogłoby dotyczyć tylko Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., A. W. i to tylko w sytuacji, gdyby wszczęto wobec niego postępowanie dyscyplinarne w sprawie dotyczącej określenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego. Warunek ten w rozpatrywanej sprawie nie został spełniony. Za nie zasługujący na uwzględnienie organ ten uznał pogląd strony, iż wyłączeniu podlegać winni wszyscy pracownicy Urzędu Skarbowego w S., z uwagi na ich występowanie w roli świadków w postępowaniu karnym prowadzonym wobec strony, gdyż nie spełniała ta okoliczność przesłanki określonej w treści art. 130 § 1 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji nie mogła stanowić podstawy uchylenia ostatecznej decyzji, w wyniku wznowienia postępowania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Dyrektor Izby Skarbowej, w pierwszej kolejności odniósł się do instytucji wznowienia postępowania, podkreślając iż ma ona zastosowanie – jako nadzwyczajny tryb postępowania, stanowiący wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowych, określonej w art. 128 Ordynacji podatkowej – tylko i wyłącznie, w sytuacjach określonych w treści art. 240 – 246 tej Ordynacji. Warunkiem zatem koniecznym umożliwiającym uchylenie ostatecznej decyzji podatkowej jest wystąpienie co najmniej jednej z kwalifikowanych wad postępowania wskazanych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i to – co wymaga podkreślenia – w stosunku do rozstrzygnięcia stanowiącego przedmiot wniosku o wznowienie postępowania. Stwierdzenie przez organ podatkowy, że powołana przez stronę przesłanka wznowienia nie wystąpiła w ogóle, bądź też nie dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie, uniemożliwia prowadzenie powtórnej analizy sprawy oraz wydania nowego rozstrzygnięcia w sprawie ostatecznie już rozpatrzonej. W pierwszej kolejności zatem, rozpatrując wniosek strony oceniono, czy wystąpiły w stosunku do decyzji ostatecznej, tj. decyzji z dnia [...] r. Izby Skarbowej w K. przesłanki podniesione przez wnioskodawcę, a dotyczące po pierwsze, wydania decyzji przez pracownika wobec którego zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, po drugie, iż podlegał wyłączeniu organ, na mocy przepisów art. 130 – 132 Ordynacji podatkowej. W tym zakresie wskazano powtórnie, iż przesłanki podniesione przez stronę nie dotyczą ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K., gdyż rozpatrywała ona odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Za niezasadny uznano też wniosek strony, iż w rozpatrywanej sprawie, podlegali wyłączeniu wszyscy pracownicy Urzędu Skarbowego S., gdyż brali udział w czynnościach przygotowawczych w charakterze świadków w toczącym się postępowaniu karnym, a to z tej przyczyny, iż wyłączenie określone w art. 130 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy występowania w charakterze świadka w toczącym się postępowaniu podatkowym , a nie jakimkolwiek postępowaniu, w tym także karnym dotyczącym tego samego przedmiotu. Za nietrafny uznał organ podatkowy pogląd, iż w sprawie podlegał wyłączeniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., gdyż jak podkreślono, nie było wobec niego prowadzone postępowanie dyscyplinarne związane z określeniem stronie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. W tym zakresie organ odwołał się do treści pisma Komisji Dyscyplinarnej dla Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...]. Za niezasadny uznano tez zarzut – podniesiony na etapie postępowania odwoławczego – obowiązku wyłączenia także pracowników Izby Skarbowej, z tytułu rzekomego niedopełnienia obowiązków, podnosząc, iż okoliczności wskazane w odwołaniu nie miały miejsca, a ponadto, że wyłączenie – podobnie jak w odniesieniu do pracowników organu pierwszej instancji – może nastąpić tylko w przypadkach określonych w art. 130 § 1 Ordynacji podatkowej. Na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mający wpływ na wynik sprawy, a to art. 120, art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 121 § 1 oraz art. 190, art. 240, art. 241, art. 243 § 2 i art. 245 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i sprzeczne z materiałem dowodowym przyjęcie, że brak było przesłanki do uchylenia ostatecznej decyzji, a ponadto poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolność ustaleń w zakresie istnienia podstaw do odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, a w konsekwencji odmowę przeprowadzenia postępowania w żądanym zakresie, pozbawiając strony możliwości wzruszenia wadliwej decyzji, 2) naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy art. 240 oraz art. 241 § 1, art. 243 § 2 i art. 245 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe rozstrzygnięcie w przedmiocie podstaw odmowy uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania i uznanie, że brak jest przesłanek do uchylenia ostatecznych decyzji w sprawie, także z urzędu. Uzasadniając skargę, w pierwszej kolejności przedstawiono przebieg postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego, cytując w tym zakresie fragmenty wydanych rozstrzygnięć, a następnie wskazując na treść art. 130 Ordynacji podatkowej, podniesiono, iż osoby, które były świadkami w sprawie nie mogły i nie powinny były w ogóle prowadzić czynności kontrolnych, dokonując ustaleń faktycznych w sprawie oraz interpretacji tychże ustaleń. Niedopełnienie obowiązku wyłączenia pracowników organu podatkowego od udziału w postępowaniu podatkowym oraz niezauważenie tego faktu przy rozpatrywaniu sprawy w trybie odwoławczym doprowadziło do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sposób nie gwarantujący wymaganej bezstronności orzekających w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. Jak zauważył skarżący w zakresie w/w zarzutu przedłożył materiał dowodowy, do którego to jednak nie odniósł się Dyrektor Izby Skarbowej w K.. Oznacza to, że organ ten nie podjął żadnych czynności w celu usunięcia rażącego naruszenia prawa poprzez nieuwzględnienie twierdzeń i wniosków dowodowych, a w konsekwencji niezasadnie przyjął tezę, iż nie mogłaby w sprawie zapaść inna decyzja niż kwestionowana we wniosku o wznowienie postępowania. Jak podniósł skarżący przepis art. 130 Ordynacji podatkowej nakazuje wyłączenie osób od udziału w postępowaniu, które są zaangażowane w sprawie, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w prowadzonym postępowaniu podatkowym w przedmiocie określenia skarżącemu zobowiązania podatkowego za 1999 r., gdyż pracownicy organu pierwszej instancji równocześnie byli – w okresie toczącego się postępowania – świadkami w sprawie obejmującej te same zagadnienia i prowadzili także czynności w ramach postępowania podatkowego. Również pracownicy organu drugiej instancji podlegali wyłączeniu, wskutek naruszenia zasady bezstronności w rozstrzyganiu sprawy skarżącego z zakresu zobowiązania podatkowego, za wskazany 1999 r. Podniósł przy tym, iż podał sygnaturę sprawy karnej, w której to sprawie pracownicy Urzędu Skarbowego w S. zeznawali w charakterze świadków, z których wprost wynika jak w niedozwolony sposób wpływano na treść rozstrzygnięć w sprawach skarżącego w obu instancjach i jak bardzo zasada bezstronności organów podatkowych została naruszona. Dyrektor Izby Skarbowej nie zweryfikował w tym zakresie akt sądowych, poprzestając jak nazwał to skarżący "na stwierdzeniu, że nie stwierdził istnienia wskazanych przeze mnie okoliczności". Skarżący stwierdził, iż o złamaniu gwarancji bezstronności dowiedział się dopiero w związku ze składanymi przez pracowników Urzędu Skarbowego w S. zeznaniami w charakterze świadków przed sądem, a to przesądza o tym, iż Dyrektor Izby Skarbowej odmawiając wzruszenia ostatecznej decyzji organów podatkowych pozbawił skarżącego możliwości obrony swoich praw i że co najmniej tolerował stan naruszenia w/w zasady. W ocenie skarżącego, oczywistym jest, że pracownicy organu pierwszej instancji podlegali wyłączeniu w rozpatrywaniu jego sprawy, a zatem skoro nie złożyli wniosku o wyłączenie i nie złożyła go tez strona, to winien tego dokonać z urzędu organ podatkowy. Na poparcie tego stanowiska skarżący odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2004 r. sygn. akt III S.A. 125/03. Polemizując ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący podniósł, iż termin "załatwienie spraw" użyty w przepisie art. 130 Ordynacji podatkowej dotyczy podejmowania przez pracowników wszystkich czynności mających doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a nie tylko samego rozstrzygnięcia. Jak zaznaczył przy tym, instytucja wyłączenia pracownika organu podatkowego, ma ścisły związek z zasadą zaufania do organów podatkowych, zasadą praworządności oraz ich konsekwencjami pozaprawnymi, takimi jak bezstronność i obiektywizm. Wyłączenie pracownika z przyczyn wskazanych w art. 130 następuje obligatoryjnie, a zatem uchybienie temu obowiązkowi spełniało przesłankę wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej. W dalszej kolejności, powołując się na treść art. 241 Ordynacji podatkowej, skarżący stwierdził, iż wznowienie postępowania następuje na wniosek strony lub z urzędu, a mając na uwadze zakres i rodzaj przedłożonego materiału dowodowego Dyrektor Izby Skarbowej mógł i powinien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe w zakresie istnienia przesłanek, czego jednak nie uczynił ograniczając się do oceny, że postępowanie dyscyplinarne wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. nie dotyczyło postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za 1999 r. W jego ocenie, Dyrektor Izby Skarbowej winien z urzędu posiadać wiedzę, którzy pracownicy kontaktowali się z Urzędem Ochrony Państwa, udzielając osobom nieuprawnionym informacji stanowiących tajemnicę skarbową, a także w zakresie jakich spraw, pracownicy podległych urzędów wzywani są do sądów i innych organów, a to w tym celu, aby zapewnić stronie bezstronność postępowania w drodze wyłączenia tychże pracowników. W rozpatrywanej sprawie, jak wskazał skarżący, Dyrektor Izby Skarbowej, nie podjął żadnych działań w celu wyłączenia pracowników, a co więcej stan ten akceptował, a konsekwencji nie znalazł przesłanek do uchylenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania, z przyczyn określonych w art. 240 Ordynacji podatkowej. Skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, 2) zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Skarga jest w części uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla decyzję w części lub całości. Uchylenie decyzji następuje w przypadku gdy, nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot sporu w rozpatrywanej sprawie ogranicza się do kwestii istnienia przesłanki wznowienia postępowania podatkowego określonej w treści art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej, występujący w tej sprawie jako organ pierwszej i drugiej instancji konsekwentnie stał na stanowisku, iż w sprawie nie wystąpiła w/w przesłanka, z czym nie zgadzał się skarżący wskazując na okoliczności, które w jego ocenie wypełniały dyspozycję art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do zarzutów skargi, za zasadny, a w konsekwencji na zasługujący na uwzględnienie uznał Sąd zarzut dotyczący naruszenia w/w przepisu, zgodnie z którym "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli (...) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132". Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, iż przesłanka wyłączenia pracownika dotyczy tylko i wyłącznie postępowania, wynikiem którego było wydanie decyzji ostatecznej – w rozpatrywanej sprawie Decyzji Dyrektora Izby Skarbowej – a nie decyzji, od której przysługiwało odwołanie tj. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Pogląd ten – zdaniem składu orzekającego – jest w świetle w/w przepisu nie uzasadniony, gdyż: - po pierwsze, słowo "ostateczne" użyte w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy decyzji, a to oznacza, że wznowić można postępowanie podatkowe tylko w sytuacji, gdy decyzja jest ostateczna tzn. że nie przysługuje od niej środek odwoławczy, - po drugie, wznawia się postępowanie, gdy decyzja została wydana przez pracownika lub organ podlegający wyłączeniu – na mocy przepisów art. 130 – 132 Ordynacji podatkowej. Ustawa – wbrew twierdzeniu Dyrektora Izby Skarbowej – nie formułuje ograniczenia, że wyłączenie miałoby dotyczyć pracowników wydających decyzję w drugiej – "odwoławczej" instancji. Z przepisu tego wynika natomiast, że wznawia się postępowanie, w sytuacji gdy decyzja wydana została przez pracownika podlegającego wyłączeniu, przy czym, przy braku w/w ograniczenia, oznacza to , że wyłączenie to dotyczy zarówno postępowania pierwszo – instancyjnego jak i postępowania odwoławczego. Ujmując rzecz inaczej, jeżeli w wydaniu jakiejkolwiek decyzji w postępowaniu w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za dany rok brał udział pracownik podlegający wyłączeniu na zasadzie określonej w treści art. 130 Ordynacji podatkowej, to zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania. Za takim stanowiskiem przemawiają także pozostałe regulacje dotyczące wznowienia postępowania, w tym przepis art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organem właściwym w sprawach wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Takie stanowisko wywieść można także z przepisów regulujących wyłączenie pracownika i organu, gdyż z ich treści ( art. 130 i następne Ordynacji podatkowej ) wynika, że pracownik urzędu skarbowego podlega wyłączeniu, w sytuacji gdy, np. był świadkiem, biegłym lub przedstawicielem strony. Wyłączenie pracownika ma zapewnić bezstronność postępowania podatkowego na każdym jego etapie, a nie jak to uznał Dyrektor Izby Skarbowej tylko na etapie postępowania odwoławczego. W tym zakresie stanowisko organu podatkowego jest zatem błędne, a to oznacza, iż bez odniesienia się do istnienia lub nie okoliczności uzasadniających wyłączenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. nie można przesądzać o braku istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Nie do przyjęcia jest też stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej o zbędności odniesienia się do materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącego ( str. [...] uzasadnienia decyzji z dnia [...] r.), gdyż stoi ono w sprzeczności z podstawowymi zasadami prowadzenia postępowania, które to zasady nie zostały wyłączone do oceny wniosków składanych w tzw. trybach nadzwyczajnych. W tym zakresie zarzut naruszenia przepisów prawa proceduralnego, a zwłaszcza art. 121 §, art. 187 § 1 oraz art. 190 Ordynacji podatkowej zasługuje na uwzględnienie. Obowiązkiem bowiem organów podatkowych jest zebranie i ocenienie całego materiału dowodowego, z wyraźnym wskazaniem, na podstawie jakich dowodów ustalił stan faktyczny sprawy, jakim zaś dowodom i z jakich przyczyn odmówił wiarygodności. Należy także zwrócić uwagę na regulację zawartą w treści art. 130 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "Pracownik urzędu skarbowego (...) podlega wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących zobowiązań podatkowych (....), w których był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem podatnika, albo w których przedstawicielem podatnika jest jedna z osób wymienionych w pkt. 3 i 4". Organ podatkowy w tym zakresie podniósł, iż wyłączenie to mogło dotyczyć tylko Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., jednakże w odniesieniu do takich sytuacji, gdyby ten ostatni był świadkiem w konkretnym postępowaniu podatkowym tj. gdyby był jednocześnie świadkiem i organem w tej samej sprawie. Przyjął przy tym, iż wyłączenie dotyczyłyby załatwienia sprawy, a więc wydania decyzji. Takiego twierdzenia nie da się jednak pogodzić z literalnym brzmieniem w/w przepisu, gdyż przepis ten formułuje ogólną zasadę, że pracownik podlega wyłączeniu z załatwienia sprawy dotyczącej zobowiązań podatkowych w sytuacji gdy był świadkiem w sprawie tych zobowiązań. Przepis ten nie zawiera klauzuli – wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej – że musiałby być świadkiem w tej konkretnej sprawie podatkowej i to w postępowaniu przed tym właśnie organem podatkowym. Wyłączenie bowiem od załatwiania spraw podatkowych podlega ten pracownik, który był m.in. świadkiem w sprawie tych zobowiązań. Przepis nie wprowadza ograniczenia, że miałoby to być to samo postępowanie. Świadczy o tym chociażby liczba mnoga użyta w tym przepisie "zobowiązań podatkowych", a nie liczba pojedyncza. Należy także zwrócić uwagę, że wyłączenie pracownika od załatwienia sprawy dotyczącej zobowiązania podatkowego dotyczy takiej sytuacji, gdy pracownik ten w okresie wcześniejszym, a więc przed załatwieniem sprawy czyli wydaniem decyzji był świadkiem w sprawie tego zobowiązania – także w innym – a nie tylko w postępowaniu podatkowym. W tym ostatnim przypadku doszłoby bowiem do "klasycznego" przeprowadzenia dowodu z "samym sobą" tj. osoba będąca Naczelnikiem Urzędu, była jednocześnie świadkiem w postępowaniu prowadzonym przez tego naczelnika w sprawie określenia lub ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie, o wyłączeniu pracownika od rozstrzygania w sprawie zobowiązania podatkowego decyduje przede wszystkim przedmiot tj. zobowiązanie podatkowe i fakt bycia w sprawie tego zobowiązania świadkiem, a nie fakt bycia – a takie stanowisko zaprezentował Dyrektor Izby Skarbowej – świadkiem w sprawie zobowiązania podatkowego prowadzonej przez organ podatkowy. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej przyjął w sposób arbitralny, iż okoliczność stanowiąca podstawę wyłączenia pracownika nie miała miejsca. Zasadnym jest także podkreślenie, że w/w przepis reguluje wyłączeniu pracownika z mocy prawa, a to oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z okoliczności w nim wymienionych powoduje wyłączenie pracownika, bez względu na to, czy strona lub pracownik złożyli formalnie taki wniosek. Sąd wyraża przy tym stanowisko, że o wyłączeniu decydują takie stany faktyczne, które "dyskwalifikują" danego pracownika do załatwiania określonej sprawy. Oczywistym jest, że w sprawie o wznowienie postępowania , należy ustalić stan faktyczny, dotyczący rozstrzyganej sprawy będącej przedmiotem wniosku o wznowienie, z uwzględnieniem wszystkich jej aspektów. Rację ma organ podatkowy, twierdząc, że tylko przesłanki określone w treści art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej stanowić mogą podstawę wznowienia postępowania, jednakże wykluczenie istnienia tych przesłanek wymaga przede wszystkim bezspornego ustalenia stanu faktycznego oraz wszechstronnej analizy materiału dowodowego, zwłaszcza, że – co nie jest bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie – wznowić postępowanie można zarówno z urzędu, jak i na wniosek, poza sytuacją, gdy strona nie brała udziału bez własnej winy w postępowaniu ( art. 241 Ordynacji podatkowej ). Należy zauważyć, iż bezspornym jest – co potwierdził też organ podatkowy – iż były Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zarówno wydawał decyzję w sprawie określenia skarżącemu wysokości zobowiązania w podatku dochodowym za 1999 r., jak i składał zeznania jako świadek w prowadzonym postępowaniu karnym przeciwko skarżącemu dotyczących ogólnie ujmując rzecz "spraw podatkowych", a konkretnie jak nazwał to organ w sprawie obejmującej ten sam przedmiot postępowania, a więc zobowiązanie podatkowe, tylko w postępowaniu karnym, a nie postępowaniu podatkowym. W rozpatrywanej sprawie, zaistniała zatem taka sytuacja, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., z jednej strony pełnił funkcję organu w sprawie określenia skarżącemu wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., z drugiej zaś był świadkiem oskarżenia – także w zakresie tego podatku, w toczącym się postępowaniu karnym. W tym miejscu zasadne jest podkreślenie, iż instytucja wyłączenia pracownika ma za zadanie zapewnić stronie bezstronność postępowania podatkowego, a co najmniej wątpliwe wydaje się zachowanie tej zasady w rozpoznawanej sprawie – po lekturze materiału dowodowego, na który składały się m.in. protokoły z rozpraw karnych prowadzonych przez Sąd Rejonowy dla K. – [...]. Wynika z nich m.in. że były Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wnosił o wyłączenie tego urzędu z rozstrzygania spraw skarżącego. Na uwagę zasługuje też fakt, iż w sprawie podatkowej dotyczącej roku podatkowego 1996 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. został wyłączony w prowadzeniu spraw skarżącego. Wyłączenia tego – według wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 r. dokonał Dyrektor Izby Skarbowej na wniosek strony – wyznaczając do jej prowadzenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M.. Do tego twierdzenia skarżącego nie odniósł się Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia [...] 2007 r., ( pomimo, że w piśmie Sądu z dnia [...] 2007 r. skierowanym do pełnomocnika, wyraźnie zawarto wezwanie do odniesienia się do twierdzeń skarżącego złożonych na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 r., a także do dokumentów na niej złożonych ) nie dokonał tego też będący na rozprawie pełnomocnik organu odwoławczego. Organ w sposób zatem co najmniej powierzchowny i bez należytej staranności odniósł się do kwestii poruszanych przez skarżącego, zawierając w/w piśmie procesowym argumentację stanowiącą powielenie zarówno uzasadnienia decyzji, jak i odpowiedzi na skargę. Uniemożliwiło to Sądowi wszechstronną ocenę tego zeznania, a biorąc pod uwagę, treści zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r. musiało mieć to wpływ na rozstrzygnięcie Sądu. Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Skarbowej, w pierwszej kolejności oceni zasadność wniosku skarżącego w oparciu o treść art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem – jak to wcześniej zostało wskazane – treści art. 130 tej Ordynacji i oceni istnienie lub nie przesłanki wynikającej z tego przepisu, w odniesieniu do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Dokonując oceny zasadności wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania, organ ustali stan faktyczny sprawy, przede wszystkim w kontekście normy prawnej regulującej wznowienie postępowania. Odnosząc się do wniosku skarżącego i przedłożonych przez niego dowodów, organ dokona oceny zgromadzonego materiały dowodowego, w tym także materiału przedłożonego przez skarżącego, wskazując w uzasadnieniu decyzji na podstawie jakich dowodów ustalił stan faktyczny sprawy i ewentualnie jakim dowodom odmówił wiarygodności. W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), który przewiduje, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło