I OSK 1450/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska ( spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Jerzy Stankowski Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 1 października 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 333/07 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 5 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 333/07, oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...], w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty Lipnowskiego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], dotyczącą cofnięcia J. S. uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów. W motywach decyzji organ wskazał, iż zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o tym, iż J. S. w dniu 16 sierpnia 2004 r., będąc zatrudniony jako diagnosta w Stacji Kontroli Pojazdów nr [...] w T., poświadczył nieprawdę w dowodzie rejestracyjnym samochodu marki Fiat 126p nr rej. [...], wystawionym na nazwisko G. K., przez uczynienie w tymże dokumencie adnotacji stwierdzającej fakt dokonania badań technicznych pojazdu, pomimo iż takie badanie nie zostało przeprowadzone. W związku z tym czynem, został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 9 grudnia 2005r., sygn. akt. II K [...] skazany za przestępstwo z art. 271 §1 k.k. Orzeczono przy tym w stosunku do niego między innymi środek karny w postaci zakazu zajmowania stanowiska diagnosty na okres 1 roku. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, zaistniały obligatoryjne przesłanki określone w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) do cofnięcia wyżej wymienionemu uprawnień diagnostycznych. Ustosunkowując się do treści wniesionego przez J. S. odwołania Kolegium podniosło, iż cofnięcia uprawnień diagnostycznych nie można utożsamiać ze środkiem karnym w postaci zakazu zajmowania stanowiska diagnosty. W skardze na powyższą decyzję J. S. podniósł, iż Starosta nie mógł zastosować przepisu art. 84 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, bowiem przepis ten odnosi się jedynie do przypadku, gdy w toku przeprowadzonej przez siebie kontroli, organ dostrzegł uchybienia w wykonywanych badaniach technicznych pojazdu oraz prowadzonej dokumentacji, zaś w trakcie dokonanych przez tenże organ kontroli w dniu 25 stycznia 2005 r. oraz w dniach 16-18 stycznia 2006 r. nie stwierdzono istnienia żadnych nieprawidłowości w tym zakresie. Skarżący wywiódł w związku z powyższym, iż wyrok Sądu Rejonowego nie mógł być podstawą do wydania decyzji cofającej uprawnienia do przeprowadzania kontroli technicznych pojazdów, a więc decyzja SKO jak i poprzedzająca ją decyzja starosty, są pozbawione prawnych podstaw. Skarżący wskazał jednocześnie, iż unormowania, które uzasadniały podjęcie tychże decyzji zostały zmienione ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808). Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, iż celem art. 84 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostyków, dokonujących wpisów do dowodów rejestracyjnych lub wystawiających zaświadczenia, skutkujących dopuszczeniem do ruchu pojazdów niesprawnych bądź w istocie niesprawdzonych pod względem technicznym, co naraża na niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała lub utraty życia osoby korzystające ze zgłoszonych do badań pojazdów jak i innych użytkowników drogi, nie mówiąc już o szkodach w mieniu. Poświadczenie w powyższy sposób przez diagnostę nieprawdy musi być udowodnione, a może to nastąpić przede wszystkim w drodze prawomocnego wyroku sądowego uznającego go winnym popełnienia tego czynu. Kierując się wykładnią gramatyczną art. 84 ust. 3 ustawy trzeba byłoby przyjąć, iż tylko w sytuacji, gdy wspomniany wyrok i całe poprzedzające go postępowanie karne wywołane zostały wcześniejszą kontrolą ze strony starosty, zachodziłaby podstawa do wydania decyzji rozstrzygającej o cofnięciu diagnoście uprawnień. Gdyby natomiast do ujawnienia omawianego czynu doszło w inny sposób, poza działaniami kontrolnymi wymienionego organu (jak to ma miejsce między innymi w niniejszej sprawie), jego sprawca, mimo uznania go winnym przez sąd, nie ponosiłby tego rodzaju konsekwencji. Poza tym skoro brzmienie art. 84 ust. 3 upoważnia organ do cofnięcia uprawnień na podstawie li tylko własnych ustaleń kontrolnych, to tym bardziej logiczne jest, iż skutek taki musi wywoływać stwierdzający dopuszczenie się czynu zabronionego prawomocny wyrok sądowy. Wszystkie przedstawione wyżej przypadki dotyczące sposobu stwierdzenia nierzetelności diagnosty w wystawianiu dokumentów i prowadzeniu wymaganej w stacji dokumentacji, uzasadniają wyprowadzenie jednego wspólnego wniosku - nie jest on wiarygodny, a tym samym nie daje rękojmi właściwego wykonywania powierzonych mu obowiązków, które wiążą się ze stwierdzaniem mających znaczenie prawne okoliczności. Odmienne traktowanie dwóch sprawców identycznego czynu tylko ze względu na różny sposób jego ujawnienia, nie tylko podważałoby sens zamieszczonej w art. 84 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym regulacji, lecz również sprzeczne byłoby z interesem społecznym oraz godziłoby w konstytucyjne zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości. Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdzić dodatkowo należy, że kontrola przeprowadzona przez starostę nie zawsze może okazać się efektywna. Na podstawie samych tylko wpisów w dokumentacji stacji, przy braku dobrej woli osób, których czynności są nią objęte, w szczególności nie będzie on w stanie ustalić, że badanie techniczne w niej wykazane w rzeczywistości się nie odbyło. Jak wynika z akt administracyjnych upoważnieni przez Prezydenta Miasta Torunia inspektorzy Wydziału Ewidencji i Rejestracji Urzędu Miasta przeprowadzili w dniu 25 stycznia 2005 r. kontrolę w stacji pojazdów, w której był zatrudniony do tego dnia skarżący. M.in. kontrolę prawidłowości prowadzenia rejestrów badań technicznych pojazdów stwierdzając, iż odnotowano w niej także wskazany przez organy prokuratury samochód Fiat-126p nr rej. [...], jako jeden z tych, których stan techniczny faktycznie nie był badany. J. S. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, których błędna wykładnia miała wpływ na treść orzeczenia. Skarżący podniósł, iż stosownie do treści przepisu art. 84 ust. 3 cofnięcie uprawnień diagnoście może nastąpić jedynie w wyniku przeprowadzonej kontroli w ramach sprawowanego przez starostę nadzoru, a zatem w wyniku własnych ustaleń kontrolnych. Zapadły w sprawie J. S. wyrok karny zakazuje mu wykonywania stanowiska diagnosty na okres 1 roku, natomiast organ administracyjny ma prawo cofnąć uprawnienie diagnosty, co wywołuje skutek szerszy. Mianowicie osoba taka ubiegająca się o ponowne uzyskanie uprawnień musi spełnić wymogi uregulowane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 4 listopada 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań w stosunku do diagnostów, a więc odbyć szkolenie, a następnie zdać egzamin kwalifikacyjny. Zatem skutki rozstrzygnięć sądu i organu administracyjnego są różne. Natomiast dokonane przez organ czynności kontrolne nie wykazały żadnych nieprawidłowości w pracy skarżącego. W tej sytuacji nie było podstawy prawnej do cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty, bowiem nie została wypełniona dyspozycja art. 84 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. Dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia przepisu art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym jest prawidłowa. Przy czym do jego interpretacji zasadnie Sąd zastosował wykładnię celowościową. Jak słusznie wskazano, celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Konsekwencje bowiem naruszania podstawowych zasad i dopuszczenie do nich pojazdów o niesprawdzonym stanie technicznym są oczywiste. Celem tego przepisu nie są kwestie związane z nadzorem nad stacjami kontroli pojazdów i sposobem przeprowadzania w ramach tego nadzoru kontroli wykonywania czynności diagnostycznych. Do tych kwestii odnosi się bowiem przepis art. 83 b/ cyt. ustawy o ruchu drogowym. W związku z tym, biorąc pod uwagę cel przepisu należy uznać, iż nie może mieć podstawowego znaczenia dla oceny możliwości zastosowania danej sankcji, sam sposób ujawnienia dopuszczenia się określonego naruszenia. Odmienna interpretacja, nie tylko jak to już wskazał Sąd pierwszej instancji, godziłaby w zasadę równości i byłaby sprzeczna z interesem społecznym, ale przede wszystkim sankcjonowałaby naruszenie prawa przez osobę, która w zakresie wykonywania swych czynności pełni funkcję publiczną, co z oczywistych względów nie może mieć miejsca. W niniejszej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż skarżący dopuścił się czynu, o którym mowa w pkt 2 ust. 3 art. 84 ww. ustawy o ruchu drogowym. Ujawnione to zostało przez organy ścigania. Natomiast przeprowadzona kontrola potwierdziła jedynie fakt, iż określony samochód miał być poddany badaniom technicznym. Wskazać przy tym należy, iż praktycznie nie istniała możliwość podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzenia naruszeń, o których mowa wyżej. Możliwe byłoby to tylko wtedy, gdy w obecności kontrolera diagnosta dokonywał stosownego wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu bez przeprowadzenia badań technicznych, co z oczywistych względów jest mało prawdopodobne. Ujawnienie takich naruszeń możliwe jest więc w inny sposób, co nie oznacza, że starosta jest pozbawiony możliwości cofnięcia uprawnień osobie, która nie daje rękojmi należytego wykonywania czynności diagnosty w imieniu właśnie starosty (por. Ryszard Stefański - Prawo o ruchu drogowym. Komentarz). W tej sytuacji uznać należy, iż dokonana przez Sąd pierwszej instancji interpretacja przepisu jest prawidłowa. Z tych też względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.