I OSK 1445/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot- Mładanowicz Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 11 września 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 2127/06 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2127/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezydent [...] W. decyzją z dnia [...]., nr [...], odmówił T. G. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego w [...][...] r. z przeznaczeniem na dożywianie w wysokości [...] zł, wskazując, że nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania bezzwrotnej pomocy materialnej z Ośrodka Pomocy Społecznej. Po rozpoznaniu odwołania T. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży. Zwrot "może" wskazuje, że w przypadkach określonych w tym przepisie, organ administracji orzeka w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że od decyzji organu orzekającego zależy, czy wnioskodawcy zostanie przyznana pomoc w formie zasiłku celowego i w jakiej wysokości, przy czym organ przyznający zasiłek lub odmawiający przyznania zasiłku celowego musi mieć na uwadze, że obowiązkiem właściwych organów administracji jest "zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych" osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich żądań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaznaczyło ponadto, że T. G. korzysta od wielu lat z pomocy Ośrodka w różnych formach. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że T. G. otrzymała od Ośrodka Pomocy Społecznej w [...][...] r. pomoc finansową w wysokości [...] zł oraz pomoc w formie talonów do baru na kwotę [...] zł. T. G. nie podejmuje żadnych starań mających na celu rozwiązanie swojej trudnej sytuacji życiowej, a jedynie składa systematyczne wnioski o przyznanie pomocy ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej na różne cele i ze znacznym wyprzedzeniem. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. T. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przedstawiając swoją trudną sytuację materialną. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2127/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]., wskazując, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokość. Sąd podkreślił, że kontrola decyzji uznaniowej ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, nie obejmuje natomiast ani celowości wydania decyzji, ani rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma jedynie ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że nie można postawić organom administracyjnym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji, jak również uznał, że nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła T. G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie art. 3 ust 3 oraz ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i w konsekwencji uznanie, że w odniesieniu do skarżącej zgłoszona przez nią potrzeba życiowa nie mieściła się w możliwościach finansowych organu pomocy społecznej, co upoważniało go od odmowy przyznania zasiłku celowego, podczas, gdy materiał dowodowy zgromadzony w aktach niniejszej sprawy nie daje podstaw do wyciągnięcia tego rodzaju wniosku; 2) naruszenie prawa procesowego, to jest art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez zaniechanie ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do argumentów zgłoszonych przez skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1152/06 i na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I SA 3090/01, podniesiono, że organy administracji publicznej orzekające w sprawach przyznania, bądź odmowy przyznania pomocy społecznej, winny w uzasadnieniu podać konkretnie wysokość kwoty, jaką dysponowały na udzielnie tego rodzaju pomocy, jaka kwota została już rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby oraz w jakiej wysokości były przyznawane przeciętne specjalne zasiłki celowe. Wskazano ponadto, że jakkolwiek w każdym przypadku jest kwestią ocenną i wysoce zindywidualizowaną, czy występują "szczególne okoliczności" uzasadniające przyznanie pomocy w zakresie zawnioskowanym, to w niniejszej sprawie występowanie takich okoliczności jest oczywiste. W ocenie skarżącej w trakcie postępowania zostało wykazane, że pomimo przekraczania kryterium dochodowego, egzystuje ona wraz z synem w warunkach skrajnego ubóstwa. Jednocześnie podniosła, że jej potrzeby finansowe są zwiększone z powodu samotnego wychowywania małoletniego syna przewlekłych chorób, wymagających używania szeregu leków, niestandardowych potrzeb żywieniowych spowodowanych chorobą wrzodową, zwiększonych wydatków związanych z rozwojem fizycznym syna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną. Skarżący kasacyjnie postawił zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że żądany zasiłek celowy nie mieści się w możliwościach pomocy społecznej oraz zarzut naruszenia prawa procesowego, to jest art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zarzuty skargi kasacyjnej w istocie rzeczy sprowadzają się do kwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych za prawidłowe przez Sąd pierwszej instancji. Kwestia czy zasiłek celowy, którego przyznania domaga się strona mieści się w możliwościach pomocy społecznej jest elementem stanu faktycznego. Ustalenie sytuacji finansowej danego ośrodka pomocy społecznej należy bowiem do ustaleń faktycznych. Również kwestia, czy skarżący mieści się w katalogu osób, którym należy przyznać zasiłek celowy w sytuacji, kiedy otrzymuje inne zasiłki z pomocy społecznej stanowi element ustaleń faktycznych. W ramach stanu faktycznego ustala się bowiem czy i jakie świadczenia z pomocy społecznej otrzymuje osoba składająca wniosek o przyznanie kolejnego świadczenia i czy kolejna zgłaszana potrzeba nie została uwzględniona w ramach otrzymanych już świadczeń. Autor skargi kasacyjnej nie postawił natomiast zarzutu naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania. Zarzut naruszenia prawa materialnego uzasadnia zaś kwestionowaniem ustaleń faktycznych. Tymczasem zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zakwestionowania ustaleń faktycznych. Oparcie skargi kasacyjnej wyłącznie na podstawie naruszenia prawa materialnego oznacza, że skarżący kasacyjnie nie kwestionuje przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych. Do zakwestionowania ustaleń faktycznych może dojść wyłącznie w ramach drugiej z wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych, tj. naruszenia przepisów postępowania. Zatem wadliwie postawiony zarzut nie mógł zostać uznany za uzasadniony. Z kolei zaś podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ppsa nie jest trafny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pozwalały na oddalenie skargi. Sąd I instancji wykazał motywy jakimi kierował się wydając zaskarżone orzeczenie przytaczając przy tym podstawę prawną rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.