III SA/Po 420/07
WyrokWSA w Poznaniu2007-06-12
Skład orzekający: Beata Sokołowska, Walentyna Długaszewska, Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej odmawiającej wygaśnięcia mandatu burmistrza z powodu niezłożenia w terminie oświadczenia o działalności gospodarczej małżonki, w sytuacji gdy przepis stanowiący podstawę wygaśnięcia mandatu został uznany za niezgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rada Miejska miała kompetencję do podjęcia uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza, ponieważ przepis art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, nakładający obowiązek umożliwienia burmistrzowi złożenia wyjaśnień, nie miałby uzasadnienia, gdyby wyjaśnienia te nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Ponadto, sąd stwierdził, że stosowanie przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1a tej ustawy, uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, byłoby niezasadne, nawet jeśli wyrok TK nastąpił po złożeniu oświadczenia, ze względu na naruszenie zasad proporcjonalności i racjonalności.Stan faktyczny
Rada Miejska w S. podjęła uchwałę o niestwierdzeniu wygaśnięcia mandatu burmistrza, uznając, że niezłożenie w terminie oświadczenia o działalności gospodarczej małżonki stanowiło nieistotne naruszenie prawa. Wojewoda stwierdził nieważność tej uchwały, uznając, że burmistrz złożył oświadczenie po terminie, a rada była zobowiązana do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Rada Miejska wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając rozstrzygnięciu nadzorczemu naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustaw.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody i stwierdza, że nie może być ono wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi Gminy S. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] marca 2007r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały dotyczącej wygaśnięcia mandatu burmistrza I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze II. stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane. /-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/W. Długaszewska
Rada Miejska w S. w dniu [...] lutego 2007 r., po otrzymaniu pisma Wojewody, nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. wzywającego do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu burmistrza, na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 ze zm.) w związku z art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i po wysłuchaniu wyjaśnień złożonych przez Burmistrza, podjęła uchwałę nr IV/26/2007, w której nie stwierdza się wygaśnięcia mandatu z powodu nie złożenia w terminie przez Burmistrza Miasta S. oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę Burmistrza. Paragraf 2 tej uchwały stanowi, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia.
Uzasadniając powyższą uchwałę wskazano, że Burmistrz składał oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę podczas poprzedniej kadencji i zdaniem Przewodniczącego Rady Miejskiej winno być ono składane jedynie przy pierwszym wyborze. Z ostrożności Burmistrz W.Z. złożył powtórne oświadczenie po drugich wyborach, które odbyły się 12 listopada 2006 r., w dniu 21 grudnia 2006 r., spóźniając się kilka dni. Uchybienie terminowi miało w przypadku Burmistrza charakter nieistotnego naruszenia przepisów prawa. Ponadto Burmistrz złożył wyjaśnienia, które Rada Miejska uznała za przekonywujące i zadecydowała w formie uchwały o niestwierdzeniu wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta S.
Wojewoda dnia 7 marca 2007 r., działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność uchwały nr IV/26/2007 Rady Miejskiej w S. z dnia 22 lutego 2007 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta S. – W.Z. ze względu na istotne naruszenia prawa.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda podał, że stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta rada gminy stwierdza w drodze uchwały wygaśnięcie mandatu wójta w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1-7, umożliwiając wójtowi złożenie wyjaśnień. Jedną z przyczyn wygaśnięcia mandatu organu wykonawczego gminy jest między innymi niezłożenie w terminach, określonych w odrębnych przepisach, oświadczenia o swoim stanie majątkowym i oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka. Zgodnie z treścią art. 24 j ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym wójt (burmistrz) obowiązany jest złożyć oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez swojego małżonka, jeżeli działalność ta wykonywana jest na terenie gminy, w której osoba obowiązana do złożenia oświadczenia pełni funkcję. Oświadczenie to wójt (burmistrz) powinien złożyć w ciągu 30 dni od dnia wyboru. W związku z faktem, że Burmistrz Miasta S – W.Z. złożył oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka z przekroczeniem terminu określonego w art. 24 j ust. 1 i 3 powołanej powyżej ustawy o samorządzie gminnym, Rada Miejska w S. była zobowiązana podjąć uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu. Zdaniem Wojewody ustawa przewiduje konieczność podjęcia jedynie uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu, natomiast nie przewiduje możliwości podjęcia uchwały o odmowie wygaśnięcia mandatu. Brak jest zatem według Wojewody podstaw prawnych do podjęcia przez Radę Miejską uchwały w sprawie odmowy wygaśnięcia mandatu.
Uchwałą, Nr V/71/2007, z dnia 29 marca 2007 r. Rada Miejska w S. postanowiła wnieść skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia [...] marca 2007 r. stwierdzające nieważność uchwały o niewygaśnięciu mandatu Burmistrza. W skardze z dnia 4 kwietnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Rada Miejska w S. zarzuciła rozstrzygnięciu nadzorczemu Wojewody rażące naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nie przyjęcie, że skutek
niezłożenia w terminie oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez
małżonkę Burmistrza Miasta S. w postaci wygaśnięcia mandatu,
wyrażony w art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i
prezydenta miasta, jest niezgodny z zasadą racjonalnego ustawodawcy wyrażoną w
powołanym przepisie Konstytucji RP;
art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nie przyjęcie przez Wojewodę, że skutek w postaci wygaśnięcia mandatu wskazany w art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, stanowi sankcję niewspółmierną do wagi uchybienia, jakim jest nieznaczne przekroczenie terminu do złożenia oświadczenia;
art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta poprzez przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki dla stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta S., tj. złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez jego małżonkę z przekroczeniem terminu do jego złożenia;
* art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, przez przyjęcie, że termin do złożenia oświadczenia przez Burmistrza Miasta S. o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę jest terminem zawitym;
* art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, poprzez przyjęcie, że przepis ten nie przewiduje możliwości podjęcia uchwały o odmowie wygaśnięcia mandatu Burmistrza.
W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07 (Dz. U. z 2007 r., Nr 48, poz. 327), który stwierdził niezgodność z Konstytucją RP między innymi przepisów art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz art. 24 h ust. 4 i 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym.
Uzasadniając zarzuty skargi strona skarżąca podniosła, że jej zdaniem, 30-dniowy termin do złożenia przedmiotowego oświadczenia rozpoczął bieg w niniejszej sprawie nie od dnia głosowania, czyli 12 listopada 2006 r., ale od dnia ogłoszenia wyników wyborów, czyli 29 listopada 2006 r. i termin ten upływał w dniu 29 grudnia 2006 r., a w związku z tym Burmistrz Miasta S. – W.Z., składając oświadczenie w dniu 21 grudnia 2006 r., zachował ustawowy termin, o którym mowa w art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Wojewody, co do braku podstaw prawnych do podjęcia uchwały w sprawie odmowy wygaśnięcia mandatu, skarżąca wskazała na treść art. 98a ustawy o samorządzie gminnym, w którym mowa jest, że wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w zakresie dotyczącym wygaśnięcia mandatu. Gdyby przyjąć, że rada gminy może podjąć tylko uchwałę o wygaśnięciu mandatu, to bezprzedmiotowe byłoby składanie wyjaśnień przez burmistrza i w konsekwencji oznaczałoby brak samodzielności gminy.
Wskazując na powyższe Rada Miejska w S. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym akcie, w szczególności o sprzeczności uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia 22 lutego 2007 r., nr IV/26/2007, z jednoznaczną dyspozycją art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Za całkowicie błędne uznał Wojewoda zarzuty skargi dotyczące naruszenia innych wskazanych w nich przepisów, w szczególności norm Konstytucji RP, bowiem podstawą działań Wojewody było obowiązujące prawo, a powołane w rozstrzygnięciu nadzorczym przepisy objęte były domniemaniem zgodności z Konstytucją. Organ nadzoru wskazał, że wygaśnięcie mandatu nastąpiło w niniejszej sprawie z mocy prawa, a uchwała ma charakter deklaratoryjny, stąd wysłuchanie wyjaśnień Burmistrza nie daje Radzie Miejskiej kompetencji do ich oceny i podjęcia uchwały o odmowie wygaśnięcie mandatu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) bada, czy zaskarżony akt odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jego wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 powyższej ustawy).
W sprawie bezspornym jest, że W.Z. został wybrany Burmistrzem Miasta S. w I turze wyborów, które odbyły się w dniu 12 listopada 2006 r. Natomiast oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę złożył w dniu 21 grudnia 2006 r. Wojewoda twierdzi, że nastąpiło to po ustawowym terminie, w konsekwencji wezwał Radę Miejską w S. do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu Burmistrza Miasta S. Rada Miejska po wysłuchaniu wyjaśnień W.Z. podjęła uchwałę, w której nie stwierdziła wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta S. Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność tej uchwały uznając przede wszystkim, że rada w takich przypadkach mogła jedynie podjąć, zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, uchwałę o wygaśnięciu mandatu.
Zachodzi zatem pytanie, czy stanowisko organu nadzoru co do tego, że rada nie miała kompetencji do podjęcia uchwały odmawiającej w istocie wygaśnięcia mandatu burmistrza, jest słuszne. W ocenie Sądu nie, bowiem dopuszcza się możliwość wydania przez radę uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza. Na możliwość wydania uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wskazuje sama treść art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, nakładająca obowiązek umożliwienia burmistrzowi złożenia wyjaśnień. Nałożenie takiego zobowiązania na radę w sytuacji, gdyby złożenie tych wyjaśnień nie miało mieć żadnego znaczenia dla podejmowanego później rozstrzygnięcia, nie miałoby uzasadnienia i przeczyłoby racjonalności ustawodawcy.
Wobec powyższego rada gminy podejmując uchwałę odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza przedstawia swoje stanowisko - opinię, opartą na wyjaśnieniach burmistrza. Należy też dodać, że żaden przepis ustawy nie stoi na przeszkodzie podjęciu uchwały prezentującej stanowisko rady odnośnie wezwania Wojewody o stwierdzenie wygaśnięcia mandatu burmistrza. Mając powyższe na względzie Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 17 października 2006 r. (sygn. akt II OSK 1395/05), zgodnie z którym uchwała nieuwzględniająca wezwania wojewody, o podjęcie uchwały o wygaśnięcie mandatu, jest wyrazem stanowiska rady - odpowiednim aktem w rozumieniu art. 98a ustawy o samorządzie gminnym. Rada gminy ma prawo do oceny treści wezwania wojewody. Dokonanie takiej oceny sytuacji prawnej i faktycznej następuje w formie uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza jest prawem rady do przedstawienia swojej opinii
W tych okolicznościach następną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia przez Sąd, jest to czy Rada Miejska miała podstawy merytoryczne do tego, aby odmówić stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta S. W tej kwestii Wojewoda stwierdził, że nie, bowiem w jego ocenie W.Z. złożył oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej swojej małżonki po ustawowym terminie, co skutkuje wygaśnięciem jego mandatu zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta.
Podstawowe znaczenie dla oceny tej sytuacji ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r. (sygn. akt K 8/07), w którym stwierdził, że art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 2 Konstytucji. Orzeczenie niekonstytucyjności tej normy powoduje, że z datą ogłoszenia niniejszego wyroku, tj. z dniem 19 marca 2007 r. w Dzienniku Ustaw (Nr 48, poz. 327) przepis ten traci moc (zgodnie z art. 190 ust 3 Konstytucji), Jednak jak stwierdza Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku (pkt 6 - skutki wyroku) art. 190 ust. 3 Konstytucji, dotyczyjednak tylko momentu zmiany stanu prawnego na skutek wyroku TK, tj. wyeliminowania normy uznanej za niekonstytucyjną z systemu źródeł prawa. Nie przesądza to jednak zakresu czasowego zastosowania stanu prawnego ukształtowanego wyrokiem Trybunału.
Wobec sytuacji już ukształtowanych (np. spraw zakończonych prawomocnym orzeczeniem) na podstawie normy uznanej za niekonstytucyjną - sanację zapewnia art. 190 ust. 4 Konstytucji, poprzez możliwość wznowienia tych postępowań. Lecz powstaje problem, które prawo zastosować (quid iuris) w sytuacji, w której dochodzi do zastosowania norm uznanych za niekonstytucyjne już po wydaniu wyroku przez TK, stwierdzającym tę niekonstytucyjność. Tak jest w postępowaniach dalej toczących się, w których takiego zastosowania wymagają reguły ratione temporis (ze względu na czas). Tak jest w sytuacji, w której sąd orzeka w sprawie zapoczątkowanej pod rządem przepisów, następnie uznanych za niekonstytucyjne i stosuje się (z racji reguł prawa intertemporalnego) przepisy już wyeliminowane z obrotu na skutek orzeczenia niekonstytucyjności ze skutkiem tylko ex nunc (od teraz) albo (tak z reguły jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności aktu), w której Sąd orzeka zgodnie z zasadą tempus regit actum (do czynności stosuje się przepisy prawa obowiązujące w czasie jej dokonania), zaś dany akt powstał na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne dopiero później.
Sam fakt ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego danej normy nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia wyroku następuje uchylenie domniemania konstytucyjności przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne z uwagi na zasady intertemporalne albo z uwagi na posiłkowanie się zasadą (tempus regit actum, co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych) powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności danej normy stwarza dla organów stosujących prawo, wskazówkę, przełamującą zwykłe zasady prawa intertemporalnego i zasady decydujące o wyborze prawa właściwego w momencie stosowania prawa. Powyższe oznacza, jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny, że w wypadku orzeczenia o niekonstytucyjności normy, obowiązuje norma intertemporalna, mająca pierwszeństwo (z racji konstytucyjnej genezy) w stosunku do norm intertemporalnych dotyczących zmiany stanu prawnego w wyniku działań ustawodawcy.
Tego rodzaju autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje źródło w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogicznym, gdyby ustawodawca, dopuszczając na podstawie art. 190 Konstytucji (w celu przywrócenia konstytucyjności) możliwość wznowienia w sprawach już rozstrzygniętych na tle norm uznanych za niekonstytucyjne, aprobował zarazem możliwość dalszego naruszania Konstytucji na przyszłość przez dalsze stosowanie przepisu już uznanego za niekonstytucyjny w postępowaniach, w których zgodnie z zasadami dotyczącymi ratione temporis sformułowanymi w ustawodawstwie, miałoby dochodzić do dalszego stosowania przez sądy tego niekonstytucyjnego przepisu. Ocena sytuacji i wybór środka naprawczego, który należy w tym względzie zastosować należy do sądu stosującego prawo.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że W.Z. złożył oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonkę w dniu 20 grudnia 2006 r. W kwestii dotyczącej terminów składania stosownych oświadczeń należy powtórzyć za Trybunałem Konstytucyjnym, że pojęcie użyte art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym nawiązujące do "dnia wyboru" nie jest jasne i tym samym może prowokować pytanie, czy termin ten ma charakter dostatecznie określony. Termin "dzień wyboru" nie jest terminem jednoznacznym i występuje na tle kontrolowanej normy jako "dzień wyboru" (odnosząc się do sytuacji osoby wybieranej), a nie "dzień wyborów" (głosowania). Powstaje zatem pytanie, czy termin ten liczy się od dnia przeprowadzenia głosowania (tak termin ten interpretują organy administracji rządowej, utożsamiające "dzień wyboru" z "dniem wyborów"), czy od dnia ogłoszenia wyników wyborów, czy też od ostatecznego ustalenia wyników wyborów (zob. wyrok NSA z 28 października 2003 r., sygn. akt II SA/Wr 2217/03). Podzielając pogląd Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd w składzie orzekającym, stoi na stanowisku, że 30-dniowy termin do złożenia oświadczeń rozpoczyna swój bieg od ostatecznego ustalenia wyników wyborów wskazując, że odnośnie radnego, wójta lub konkretnego organu jednostki samorządu terytorialnego ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw w art. 182 i art. 183 (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., Nr 159, poz. 1547 ze zm.) przewiduje dwie formy podania wyników wyborów do publicznej wiadomości rozplakatowanie: obwieszczenia komisarza wyborczego o wynikach wyborów na terenie województwa oraz ogłoszenie wyników w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Zakładając nawet, że w analizowanej sprawie Burmistrz złożył oświadczenie po upływie ustawowego terminu, to ze względu na sam fakt złożenia oświadczenia, nieznaczne przekroczenie tego terminu i jak wyjaśnił W.Z., ze względu na jego przeświadczenie, że działał zgodnie z przepisami prawa, które są przecież niejasne, co do sposobu liczenia terminu oraz, że podczas poprzedniej kadencji składał już takowe oświadczenie, należy uznać, że cel złożenia oświadczenia, jakim jest przeciwdziałanie korupcji i kontrola nad majątkami samorządowców został osiągnięty, a ewentualne opóźnienie w złożeniu oświadczenia nie ogranicza dostępu do informacji o prowadzeniu przez jego małżonkę działalności gospodarczej.
W tej sytuacji zdaniem Sądu, działającego zgodnie z zasadą tempus regit actum, stosowanie art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, uznanego za niezgodny z Konstytucją i nie obowiązującego od dnia 19 marca 2007 r., nie byłoby zasadne, albowiem jego stosowanie w niniejszej sprawie prowadziłoby do naruszenia art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP.
Sąd, jak wspomniano wcześniej, uprawniony jest w takim stanie rzeczy i władny podjąć działania mające na celu przywrócenie stanu zgodności z Konstytucją, naruszonego zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym (powołującym się na art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta) poprzez podjęcie wskazanych wyżej działań. Sąd w niniejszej sprawie przyjmuje za Trybunałem Konstytucyjnym, że skoro TK orzekł o niekonstytucyjności art. 26 ust. 1 pkt 1 a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, to obowiązuje norma intertemporalna nakazująca stosowanie prawa obowiązującego w chwili wydania wyroku, mająca pierwszeństwo przed zasadą tempus regit actum.
Wobec powyższego Sąd, podzielając stanowisko TK dotyczące niekonstytucyjności art. 26 ust. 1 pkt 1 a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, ze względu na brak proporcjonalności kwestionowanej normy mówiącej o wygaśnięciu mandatu za uchybienie terminowości złożenia oświadczenia, a więc surowość sankcji w zestawieniu z wagą uchybienia przy braku uszczerbku dla złożonego celu składania oświadczeń, niekonieczność sankcji w zestawieniu z celem składania oświadczeń, nieadekwatność długotrwałej procedury wygaszania mandatu w zestawieniu z brakiem przesłanek weryfikacji przyczyn i wagi uchybienia w tym postępowaniu, wagę dobra poświęconego (ograniczenie biernego i czynnego prawa wyborczego przez pozbawienie wyborów skutku, rezygnacja z zasady trwałości mandatu pochodzącego z wyborów przez społeczność lokalną, co powinno doznać ochrony wynikającej z zasady pomocniczości) uznał, że przepis ten nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania.
W związku z powyższym, Sąd stoi na stanowisku, że Wojewoda opierając się
na opisanym wcześniej niekonstytucyjnym unormowaniu, nie powinien wezwać Rady Miejskiej w S. do podjęcia uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu Burmistrza W.Z. W konsekwencji Rada słusznie i zgodnie z prawem podjęła uchwałę nie stwierdzającą wygaśnięcie mandatu Burmistrza.
Reasumując, brak było podstaw wskazanych w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym do stwierdzenia nieważności tej uchwały przez Wojewodę zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym, ponieważ uchwała ta nie narusza prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględniając skargę Gminy S., uchylił zaskarżony akt nadzoru, a w oparciu o treść art. 152 powyższej ustawy orzekł, że akt ten nie może być wykonany do uprawomocnienia się wyroku.
/-/ M. Bejgerowska /-/ B. Sokołowska /-/ W. Długaszewska
D.W.d
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło