III SA/Po 111/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska As.sąd. Małgorzata Bejgerowska ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007r. przy udziale sprawy ze skargi K. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/W. Długaszewska Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta P., działając w oparciu o art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zatwierdził podział nieruchomości położonej w P. przy [...], stanowiącej działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,6217 ha, zapisane w Księdze Wieczystej nr [...], będące własnością Gminy P., na działki [...] do [...] oraz umorzył postępowanie w sprawie podziału nieruchomości położonej w P. przy [...], stanowiącej działkę nr [...], o powierzchni 0,2719 ha, zapisaną w Księdze Wieczystej nr [...], stanowiącą własność K. i J. B., jako bezprzedmiotowe. W motywach powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta P., działając na postawie art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i art. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm.) oraz na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z P. z dnia [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego P. –K., postanowił zaopiniować projekt podziału nieruchomości położonych w P., stanowiących własność Gminy P. oznaczonych nr [...] i [...] oraz działki nr [...], stanowiącej własność K. i J. B. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w P. przy [...], stanowiącej działki nr [...] i [...], będące własnością Gminy P., na działki [...] do [...]. Odnośnie działki oznaczonej numerem [...] należącej do K. i J. B. w uzasadnieniu wyjaśniono, że w związku z brakiem wniosku współwłaścicieli o wydanie decyzji zatwierdzającej podział tej nieruchomości oznaczonej numerem [...], w tej części projektu nie rozpatrywano. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K. i J. B., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podali, że [...] 2000 r. wystąpili do Prezydenta Miasta P. o zamianę gruntu i wniosek ten ponowili [...] 2001 r. gdyż teren, na którym znajdowała się nieruchomość będąca przedmiotem wniosku, został objęty zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec nieuwzględnienia ich wniosku skarżący uznali, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nieprawdziwe, a sama decyzja narusza art. 8 Kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...], umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że K. i J. B. nie mają statusu strony, albowiem przedmiotem sprawy o podział była nieruchomość należąca do Miasta P. Na skutek skargi K. i J. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Po 332/04, uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując, że znajdujący się w aktach administracyjnych materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż przedmiotem podziału objęto wyłącznie nieruchomości będące własnością Miasta P. o nr [...], [...]. Sąd zwrócił uwagę, że treść postanowienia z dnia [...] dotyczy zarówno działek będących własnością Miasta P. (nr [...], [...]), jak i małżonków B. (nr [...]), co przemawia za przyjęciem, iż skarżących uznać należy za właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem podziałowym. Ponadto do decyzji podziałowej dołączono projekt podziału obejmujący działki stanowiące własność Miasta P., jak i działkę nr [...], stanowiącą własność skarżących, co świadczy o braku spójności pomiędzy decyzją podziałową, a załączonym doń projektem podziału, gdy chodzi o działki objęte procedurą podziałową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że organy administracji winny zatem jednoznacznie ustalić w stosunku do których działek wszczęto postępowanie o podział oraz czy dokonano tego na wniosek, rozważając przy tym istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 97 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też postępowanie wszczęto z urzędu - badając przesłanki zezwalające na ten rodzaj wszczęcia. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania K. i J. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], nr [...], uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ uznał za bezsporne, że K. i J. B. nie złożyli wniosku o podział działki nr [...], a w związku z tym postępowanie podziałowe odnośnie tej nieruchomości mogło być prowadzone jedynie w zakresie wskazanym w treści art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy wskazał organowi pierwszej instancji, że jeżeli K. i J. B. nie złożą stosownego wniosku, podział działki nr [...] może nastąpić jedynie w zakresie niezbędnym dla realizacji celów publicznych, w przeciwnym wypadku postępowanie odnośnie jej podziału winno być umorzone. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 61 § 1 i 4 Kpa, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podziału nieruchomości położonych w P. w postaci działek oznaczonych nr [...] i [...], będących własnością Gminy P., oraz działki nr [...] stanowiącej własność K. i J. B. Natomiast w uzasadnieniu decyzji z dnia [...], opisanej na wstępie, organ pierwszej instancji podał, że w dniu [...] ponownie z urzędu podjął postępowanie w sprawie podziału nieruchomości o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...]. Odnośnie działki nr [...] organ wskazał, że jej właściciele K. i J. B. nie są zainteresowani dokonaniem podziału tej działki w części przekraczającej dyspozycję przepisu art. 97 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stąd odstępując od podziału przedmiotowej działki postępowanie zostało umorzone. Jednocześnie organ pierwszej instancji wyjaśnił, że nie dokonano z urzędu podziału działki nr [...] na cele publiczne, jakim mogłaby zostać objęta część tej nieruchomości, gdyż dokonanie podziału geodezyjnego całej przedmiotowej działki /zgodnie z projektem podziału/ miałoby na celu przygotowanie nieruchomości w przyszłości do zamiany. Pismem z dnia [...] 2006 r. K. i J. B. odwołali się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i podnosząc, że skoro w postanowieniem z dnia [...] objęto również ich działkę nr [...], na której w planie zagospodarowania przestrzennego przewidziano drogi gminne oraz teren pod drogę krajową, to podział tej działki jest, ich zdaniem, niezbędny do realizacji celów publicznych. Odwołujący wskazali, iż nie rozumieją dlaczego mieliby składać wniosek o podział działki nr [...], skoro postępowanie w sprawie podziału tej nieruchomości wszczęte z urzędu przez Prezydenta Miasta P. dotyczyło realizacji celów publicznych. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na postawie art. 97 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podał, że podział działki o nr [...], stanowiącej własność K. i J. B., może toczyć się jedynie na ich wniosek, chyba że prowadzone postępowanie dotyczyć będzie podziału działki nr [...] jedynie w zakresie wskazanym w art. 97 ust. 3 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponieważ K. i J. B. nie złożyli wniosku o podział działki nr [...] dysponentem tego postępowania była Gmina P., której organ odstępując od podziału w zakresie niezbędnym dla realizacji celów publicznych, zgodnie z przepisem art. 105 Kpa, zobowiązany był umorzyć postępowanie. K. i J. B. wnieśli skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie zasad postępowania wyrażonych w treści art. 8 i 7 Kpa i powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo skarżący podnieśli, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której żąda się od nich wniosku o podział ich nieruchomości, a następnie wyrażenia zgody się na wybudowanie infrastruktury technicznej na ich działce, aby w konsekwencji ponieśli oni koszty jej podziału. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazano, że organ administracji pierwszej instancji uznał, że nie jest niezbędne prowadzenie postępowania o podział nieruchomości nr [...], więc zasadnie umorzył postępowanie w tej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) podziału dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Zgodnie z ust. 3 art. 97 tej samej ustawy podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli: 1. jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, 2. nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste. Podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, przepisami szczegółowymi. Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, przepisami szczegółowymi opiniuje wójt, burmistrz, prezydent miasta w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Postanowienia podejmowane w trybie art. 93 ust. 4 cyt. ustawy są etapem (częścią) postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości. Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Przepis art. 61 § 1 Kpa stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z § 2 art. 61 Kpa organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. Z treści postanowienia z dnia [...], nr [...], wydanego przez Prezydenta Miasta P., na podstawie art. 61 § 1 i 4 Kpa, oraz treści decyzji wydanych przez organ pierwszej i drugiej instancji wynika jednoznacznie, że postępowanie w sprawie podziału działek oznaczonych nr [...], [...] i nr [...] zostało wszczęte z urzędu. W żadnym z tych orzeczeń nie powołano się na przesłanki wskazane w art. 61 § 2 Kpa. Skoro zatem przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, a postępowanie wszczęto z urzędu, z powołaniem na art. 61 § 1 i 4 Kpa, to całkowicie bezpodstawne były żądania organów administracji złożenia przez strony skarżące wniosku o podział działki nr [...]. Już na etapie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, podczas rozprawy w dniu 9 czerwca 2006 r., J. B. oświadczył, że wniosek o podział działki nr [...] złoży dopiero po wcześniejszych ustaleniach co do przyszłej zamiany gruntów. Skoro jednak organ pierwszej instancji uznał za zasadne wszczęcie przedmiotowego postępowania z urzędu odnośnie trzech działek, a nie jak błędnie wskazał podjęcie, to zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawartymi w wyroku z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Po 332/04, winien zbadać przesłanki zezwalające na ten rodzaj wszczęcia odnośnie wszystkich działek (art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W ocenie Sądu, organy administracji wykazały niekonsekwencję decydując o wszczęciu postępowania podziałowego działek nr [...], [...] i [...] z urzędu, a następnie rozważając podstawy takiego podziału tylko odnośnie dwóch działek, natomiast w przypadku działki nr [...] stwierdzając, że podział tej działki miałby na celu przygotowanie nieruchomości w przyszłości do zmiany. W tym zakresie uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich niezbędnych wymogów, o których stanowi art. 107 § 3 Kpa. Zdaniem Sądu, opisane wyżej uchybienia proceduralne powodują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji uchylają się spod kontroli Sądu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie wskazanie, które działki objęto postępowaniem podziałowym z urzędu i co do każdej z nich ustalenie, czy zachodzą przesłanki pozwalające na takie wszczęcie postępowania i podział nieruchomości zgodnie z dyspozycją art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast dopiero w przypadku zmiany stanowiska skarżących i ewentualnego złożenia przez nich stosownego wniosku, zasadne będzie rozważanie podstaw wszczęcia postępowania o podział nieruchomości nr [...] na wniosek i badanie istnienia interesu prawnego, w rozumieniu art. 97 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, organ pierwszej i drugiej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 61, art. 7 i 8 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekło ich uchyleniu. O kosztach postanowiono w myśl art. 200, a w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w oparciu o treść art. 152 powołanej powyżej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/W. Długaszewska