I OZ 968/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt III SO/Łd 7/07 oddalające wniosek A. W. o wyłączenie asesora [...] w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 293/07 ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt III SO/Łd 7/07 oddalił wniosek A. W. o wyłączenie asesora [...] od rozpoznawania sprawy o sygn. akt III SA/Łd 293/07, w której A. W. złożyła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca nie wykazała żadnej z przesłanek wyłączenia asesora przewidzianych w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), regulujących instytucję wyłączenia sędziego, które na mocy art. 24 stosuje się również do asesorów. Podniesiony zaś zarzut niezgodności składu orzekającego z przepisami powyższej ustawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 26 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej "P.u.s.a.") Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może, za zgodą kolegium sądu, powierzyć asesorowi sądowemu pełnienie czynności sędziowskich w tym sądzie na czas określony. Pod pojęciem "pełnienia czynności sędziowskich" należy więc rozumieć uprawnienie asesora sądowego do orzekania w konkretnym sądzie administracyjnymi i rozpoznawania przydzielonych spraw na rozprawie w składzie orzekającym wynikającym z art. 16 P.p.s.a. W tym właśnie trybie [...] została mianowana asesorem sądowym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi. A. W. złożyła zażalenie na to postanowienie podnosząc, że zostało wydane bez podstawy prawnej i z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 90 §1 art. 93 oraz art. 135 P.p.s.a. oraz art. 45 § 1 i art. 179 Konstytucji. W uzasadnieniu strona wskazał, iż nie wnosiła o wyłączenie asesora na podstawie art. 18 § 1 i 2 P.p.s.a. ale o zmianę składu, gdyż asesor nie jest sędzią, a to narusza art. 16 § 1 P.p.s.a, zgodnie z którym sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła - na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) w związku z art. 25 § 1 ust. 2 i art. 27 ust. 2a tej ustawy - o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności art. 16 i art. 17 P.p.s.a. oraz art. 5,18 i 26 § 2 P.u.s.a. z Konstytucją RP. Naczelny Sąd zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionej podstawy. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że możliwość wyłączenia sędziego lub asesora od orzekania w konkretnej sprawie, została przewidziana w Dziale I, Rozdziale 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pt. "Wyłączenie sędziego". W zamieszczonym tam art. 18 określono sytuacje, w których sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy, a w art. 19 tego rozdziału, wskazano przesłanki, przy spełnieniu których możliwe jest takie wyłączenie na żądanie sędziego lub wniosek strony. Przepisy te stosuje się również do asesorów na mocy art. 24 P.p.s.a. W niniejszej sprawie, niewątpliwym jest - co podkreśla sama skarżąca - iż żadna z przesłanek wyłączenia asesora przewidziana w powyższych przepisach nie została spełniona, a skarżąca również nie wnosi o zastosowanie przedstawionego trybu zastosowania instytucji wyłączenia. Jak wynika bowiem z zażalenia intencją strony jest wyłączenie asesora od rozpoznawania sprawy o sygn. akt III SA/Łd 293/07, z uwagi na niezgodność z przepisami postępowania oraz Konstytucją RP składu sądu administracyjnego, w którym zamiast sędziego jest wyznaczony asesor. Stąd ustosunkowując się do powyższego zarzutu należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wyłączenia asesora na wniosek strony, z innych przyczyn niż wskazane w art. 18 lub 19 tej ustawy. Zatem już z uwagi na powyższe wniosek A. W. nie mógł zostać uwzględniony. Uwzględniony nie może być również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania dotyczących składu orzekającego. Bowiem, jak zaznaczono już w zaskarżonym postanowieniu, na mocy art. 26 § 2 P.u.s.a. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może, za zgodą kolegium sądu, powierzyć asesorowi sądowemu pełnienie czynności sędziowskich, tj. orzekanie w sprawach, w tym sądzie na czas określony. Zatem fakt, że w Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznawał skargę na rozprawie w składzie: dwóch sędziów i jeden asesor nie oznacza, że naruszone zostały przepisy postępowania, a dokładniej art. 16 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zważywszy zaś, że [...] została mianowana asesorem w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, właśnie w trybie określonym w art. 26 § 2 P.u.s.a., nie można podzielić stanowiska strony o niezgodności składu orzekającego, do którego został wyznaczony asesor. Jednocześnie należy zaznaczyć - biorąc pod uwagę sugestie strony o konieczności zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i Prawa o ustroju sądów administracyjnych dotyczących asesorów - że Trybunał Konstytucyjny już się wypowiadał w tym zakresie. Bowiem wyrokiem z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt SK 7/06 orzekł o niezgodności art. 135 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazał jednak ponadto, że przepis ten traci moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw a czynności asesorów sądowych, o których mowa w zakwestionowanym przepisie nie podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji, tj. w trybie wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W uzasadnieniu tegoż wyroku, Trybunał wskazał, iż dopiero po upływie osiemnastomiesięcznego terminu odroczenia, w wypadku braku zmiany przez ustawodawcę zakwestionowanej normy - niniejsze orzeczenie doprowadzi do eliminacji niekonstytucyjnego przepisu z systemu prawa. Do tego jednak czasu rozstrzygnięcia wydawane przez asesorów są - z konstytucyjnego punktu widzenia - dopuszczalne. Zważywszy zaś, że powierzenie asesorowi sądowemu pełnienia czynności sędziowskich w wojewódzkim sądzie administracyjnym ma zbliżony charakter, jak w sądzie rejonowym, zasadnym wydaje się odniesienie treści, a co za tym idzie także skutków, przedstawionego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego również do instytucji asesora przewidzianej w Prawie o ustroju sądów administracyjnych i Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym, za dopuszczalne w świetle Konstytucji należy uznać pełnienie czynności sędziowskich przez asesorów, na zasadach określonych w powołanych ustawach regulujących organizację oraz procedowanie sądów administracyjnych, do czasu upływu określonego przez Trybunał osiemnastomiesięcznego terminu odroczenia. To zaś czynni bezzasadnym występowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym o zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisów, zarówno Prawa o ustroju sądów administracyjnych, jak i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących asesorów w wojewódzkich sądach administracyjnych. Stanowisko takie, nie oznacza jednak, aby skarżąca nie mogła wystąpić ze skargą konstytucyjną w tym zakresie samodzielnie, na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Ponadto, należy zaznaczyć, iż podnoszone w zażaleniu zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 90 § 1, art. 93 oraz art. 135 P.p.s.a. również nie mogą zostać uwzględnione. Skarżąca bowiem kwestionuje w istocie, powołując się na wymienione przepisy, możliwość rozpoznawania wniosku o wyłączenie asesora na posiedzeniu niejawnym, co uniemożliwiło jej złożenie w sprawie wyjaśnień. Wprawdzie zgodnie z art. 90 § 1 P.p.s.a. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie, o czym zawiadamia stronę na mocy art. 93 tej ustawy, jednakże tryb rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego lub asesora został określony właśnie w przepisie szczególnym. Przepisem tym jest art. 22 § 2 P.p.s.a. wskazujący, że postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego lub asesora, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.