IV SA/Wr 130/07
WyrokWSA we Wrocławiu2007-06-13
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Tadeusz Kuczyński, Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło uchylić decyzję organu I instancji i odmówić przyznania zasiłku celowego, mimo że decyzja organu I instancji nie naruszała prawa rażąco, a tym samym naruszyć zakaz reformationis in peius?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję organu I instancji i odmawiając przyznania zasiłku celowego, naruszyło zakaz reformationis in peius (art. 139 k.p.a.), ponieważ nie stwierdziło rażącego naruszenia prawa przez organ I instancji. Rażące naruszenie prawa nie może być stwierdzone na podstawie ponownej oceny materiału dowodowego i dokonania obliczeń w postępowaniu odwoławczym. W związku z tym zaskarżona decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem prawa, co skutkowało jej stwierdzeniem nieważności.Stan faktyczny
H. M. złożyła wniosek o zasiłek celowy w związku z suszą i prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Organ I instancji przyznał częściowo zasiłek, a częściowo odmówił. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło przyznania zasiłku w całości, uznając, że strona nie spełniała przesłanek do jego otrzymania i że decyzja organu I instancji rażąco naruszała prawo. H. M. wniosła skargę do WSA, zarzucając SKO rażące naruszenie prawa przez oparcie ustaleń na protokole szacunku strat i nieuwzględnienie protokołu Wojewody.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie:
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy L. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z powołaniem się na przepis art. 40 ust. 2 i 3 oraz art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. Nr 64, poz.593 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy i Zarządzenie Nr 138/2004 Wójta Gminy Lubin z dnia 11 października 2004r. w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych:
1. udzielono rodzinie rolniczej H. M. zasiłku celowego w związku z suszą w kwocie [...] zł i
2. odmówiono zasiłku w kwocie [...] zł w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie.
W uzasadnieniu owej decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] r. wpłynął wniosek H. M. o udzielenie jednorazowej pomocy w formie zasiłku celowego w związku z suszą i prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie.
Wskazał, że na podstawie § 2 i § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 sierpnia 2006r. pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli:
1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy,
2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82 ze zm.) wynoszą średnio powyżej 30 %,
3) pomoc zwiększa się o 392 zł w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie, jeżeli szkody w użytkach zielonych tego gospodarstwa spowodowane suszą wynoszą powyżej 30%.
Organ stwierdził, powołując się na analizę zgromadzonych dokumentów, że szkody w użytkach zielonych w gospodarstwie rolnym H. M. nie zostały oszacowane w związku z czym strona nie spełnia warunku zawartego w § 5 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, w/g którego szkody w użytkach zielonych winny przekroczyć 30 %.
H. M. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniosła, że nie zgadza się z odmową przyznania pomocy w wysokości [...] zł. Podała, że jest właścicielką dwóch gospodarstw o powierzchniach [...] ha oraz [...] ha, w których wystąpiły szkody spowodowane suszą. Utrzymuje bydło oraz trzodę chlewną i fakt ten zgłosiła do urzędu. Nie wiedziała, że przy szacowaniu szkód należało podać powierzchnię także drugiego gospodarstwa, w skład którego wchodzi także inwentarz żywy. Uważa, że przyznana jej pomoc powinna być powiększona o kwotę [...] zł, ponieważ szkody objęły także użytki zielone, których nie zgłosiła do protokołu oszacowania strat z powodu niewiedzy.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i odmówiło H. M. przyznania zasiłku celowego w związku z suszą w 2006r.
W uzasadnieniu wskazało, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), wydanego na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Powołane rozporządzenie określa warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006r. Przepisy § 2 powołanego rozporządzenia wskazują przesłanki, od spełnienia których uzależnia się przyznanie pomocy. Pomoc, o której mowa jest pomocą jednorazową, przyznawaną na wniosek osoby zainteresowanej (do dnia 15 października 2006r.), w formie zasiłku celowego udzielanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Z przepisu § 5 rozporządzenia wynika, że wysokość pomocy uzależniona jest od powierzchni gospodarstwa rolnego. Pomoc w wysokości 500 zł przysługuje osobom prowadzącym gospodarstwo rolne o powierzchni do 5 ha, natomiast w przypadku gospodarstwa przekraczającego 5 ha pomoc jest udzielania w wysokości 1000 zł. Wskazane kwoty zwiększa się o 392 zł w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie, jeżeli szkody w użytkach zielonych spowodowane suszą wynoszą powyżej 30 %.
Powyższe rozporządzenie stosuje się również do rolników będących osobami samotnie gospodarującymi, jeżeli spełniają warunki udzielenia pomocy określone dla rodziny rolniczej (§ 7 rozporządzenia).
Z akt sprawy wynika, że H. M. domaga się odszkodowania w łącznej kwocie [...] zł, gdyż szkody w jej dwóch gospodarstwach, w których utrzymywane jest bydło i trzoda chlewna objęły również użytki zielone. W aktach tych znajduje się protokół szacunku strat z dnia [...] r. na okoliczność wystąpienia klęski żywiołowej w gospodarstwie rolnym skarżącej. Z protokołu tego wynika, że powierzchnia całego gospodarstwa wynosi [...] ha, w tym [...] ha użytków rolnych. Na podstawie przeprowadzonej wizji lokalnej w tym gospodarstwie stwierdzono straty w uprawach pszenicy jarej na powierzchni [...] ha (50% strat), jęczmienia jarego na powierzchni [...] ha (80% start) i mieszanki zbożowej na powierzchni [...] ha (50% strat). Treść protokołu wskazuje również, że wizja lokalna została przeprowadzona w obecności H. M. , która podpisała protokół i nie wniosła do jego treści żadnych zastrzeżeń.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji przyznając stronie pomoc w wysokości [...] zł rażąco naruszył przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. W ocenie Kolegium z ustaleń dokonanych w postępowaniu odwoławczym wynika, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia stronie jakiejkolwiek pomocy z powodu strat, jakie poniosła w związku ze stwierdzonymi szkodami w jej gospodarstwie rolnym a spowodowanymi suszą, jaka wystąpiła w 2006 r. Przedłożone przez organ I instancji dokumenty sprawy wskazują, że straty w gospodarstwie rolnym strony nie przekroczyły średnio 30%, a więc wnioskowana pomoc nie przysługuje. Stanowisko to potwierdzają obliczenia uwzględniające wykazane w protokole szacunku strat: 1) powierzchnie upraw, 2) procentowe wskaźniki strat w tych uprawach oraz 3) powierzchnie gospodarstwa rolnego. Według ustaleń dokonanych w postępowaniu odwoławczym straty w gospodarstwie rolnym strony wyniosły średnio 26,07 %. Średnia tych strat jest zatem niższa niż 30%.
Zdaniem Kolegium z dokumentów sprawy nie wynika, w oparciu, o jakie udowodnione okoliczności organ przyznał stronie pomoc w wysokości [...] zł. Przyjętej przez organ I instancji oceny, że stronie należy się pomoc odpowiadająca kwocie wskazanej w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji nie potwierdza ani treść tej decyzji, ani żaden z dokumentów przedłożonych wraz z odwołaniem. Ze względu na powyższą wadę decyzji organ II instancji uznał, że jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia na niekorzyść strony odwołującej się, mimo generalnej zasady postępowania odwoławczego znajdującej wyraz w art. 139 k.p.a., tj. zakazu pogorszenia sytuacji strony odwołującej się (zakaz reformationis in peius). Podkreślił, że od tej zasady są dopuszczalne wyjątki pozwalające na wydanie niekorzystnej dla strony decyzji. Od zakazu reformationis in peius można bowiem odstąpić w przypadku rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Pierwszy z warunków odstąpienia od zakazu orzekania na niekorzyść strony - rażące naruszenie prawa - jest rozumiany jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny i ma on miejsce wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki. Wymogiem pierwszej z nich jest to, że treść decyzji musi pozostawać w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Natomiast druga przesłanka wymaga, aby naruszenie prawa było tego rodzaju, iż prowadzić będzie ono do niemożności zaakceptowania owej decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Dodatkowo wstępnym warunkiem uznania, iż nastąpiło rażące naruszenie prawa jest stwierdzenie, że w "zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny".
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji w całości z jednoczesnym stwierdzeniem, że wnioskowana pomoc stronie się nie należy. Wskazało, że decyzje wydawane w oparciu o przepisy powołanego na wstępie rozporządzenia są tzw. decyzjami związanymi, co oznacza, że organ nie ma swobody w zakresie podejmowanego rozstrzygnięcia. Nie może on zatem według własnego uznania przyznać albo odmówić przyznania zasiłku celowego w związku z suszą w 2006r. W świetle przepisów § 4 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia organ, którym jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rolnika kierownik ośrodka pomocy społecznej, zobowiązany jest ustalić średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie rolnym na podstawie protokołu oszacowania szkód. Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego fakt dokonania przez organ I instancji wyliczenia średniej wielkości szkód w gospodarstwie rolnym strony. W konsekwencji tego stronie została przyznana pomoc, mimo że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca jej udzielenie.
Jak zauważył organ, wsparcie finansowe przewidziane wskazanym rozporządzeniem należy się tylko rodzinom rolniczym (rolnikom samotnie gospodarującym) o ile w danej sprawie spełnione są łącznie przesłanki wymienione w §2 rozporządzenia. Zatem pomocy tej udziela się, jeżeli spełniony jest warunek, o którym mowa w pkt 1 § 2 rozporządzenia (dot. sprawy ubezpieczenia) i pkt 2 § 2 rozporządzenia (dot. średniej wysokości szkód w gospodarstwie). Analiza powołanych przepisów wskazuje zatem, że nie każdy rolnik może otrzymać przedmiotową pomoc oraz, że nie dotyczy to sytuacji wystąpienia w gospodarstwie jakichkolwiek szkód spowodowanych suszą. W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja rażąco narusza przepisy prawa, pozostając w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z tymi przepisami. Nadto decyzja narusza interes społeczny bowiem przyznaje pomoc finansowaną ze środków publicznych.
W odniesieniu do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie są one trafne. Powołane rozporządzenie przewiduje możliwość ustalania wysokości szkód wyłącznie o protokół właściwej komisji, a skarżąca ustaleń zawartych w protokole, do czasu doręczenia jej decyzji organu I instancji, nie zakwestionowała. Należało więc przyjąć, że w gospodarstwie rolnym strony nie wystąpiły straty w użytkach zielonych. Z protokołu wynika ponadto, że komisja szacowała straty w gospodarstwie o powierzchni [...] ha. Zatem wbrew zarzutom odwołania oszacowanie strat nie dotyczyło tylko jednego z dwóch posiadanych przez skarżącą gospodarstw rolnych, bowiem jak sama wskazuje, jedno z jej gospodarstw ma powierzchnię [...] ha, a drugie powierzchnię [...] ha.
H. M. wniosła skargę na powyższą decyzję organu II instancji. Zawarła w niej wniosek o zmianę decyzji organu II instancji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, bądź też uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. Zarzuciła rażące naruszenie prawa przez oparcie przez organ II instancji poczynionych ustaleń dotyczących strat w jej gospodarstwie rolnym jedynie na protokole szacunku strat z dnia [...] r. sporządzonym przez komisję powołaną przez Wójta Gminy L. Podniosła, że Kolegium nie uwzględniło, że podstawą ustalenia wysokości poniesionych strat jest protokół komisji powołanej przez Wojewodę D. , w którym jej nazwisko ujęto pod poz. [...] i określono średnie straty w jej gospodarstwie na 39,03% z czego wynika, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieuwzględnienia protokołu sporządzonego przez komisję powołaną przez Wojewodę D. wyjaśniło, że straty wskazane w tym dokumencie na poziomie 39,03% odnosiły się do całej powierzchni upraw dotkniętych suszą i nie uwzględniały strat procentowych w tych uprawach, co było niezbędne dla ustalenia średniej strat, o której mowa w § 2 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Ustalając średnie straty jako 26,07% przyjęto do obliczeń powierzchnię całego gospodarstwa rolnego skarżącej, tj. [...] ha. Nadto gdyby nawet odniesiono straty stwierdzone w protokole z dnia [...] r. tylko do powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie skarżącej, to średnia tych strat wynosi 27,32%. Tym samym organ I instancji przyznając skarżącej pomoc, mimo braku podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie zasiłku rażąco, w ocenie Kolegium, naruszył prawo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza nakaz działania na podstawie przepisów prawa w dacie rozstrzygania sprawy indywidualnej.
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), a także gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa powodującym konieczność stwierdzenia jej nieważności. W tej sytuacji Sąd nie będąc związany zarzutami skargi na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. stwierdził jej nieważność.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., którą to decyzją, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego w kwocie [...] zł i odmowie przyznania zasiłku celowego w kwocie [...] zł w związku z suszą w 2006r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w całości i odmówił przyznania zasiłku celowego.
Zaskarżona decyzja, w ocenie Sądu, została wydana z naruszeniem ustanowionej w art. 139 k.p.a. zasady postępowania odwoławczego znajdującej wyraz w art. 139 k.p.a., tj. zakazu pogorszenia sytuacji strony odwołującej się (zakazu reformationis in peius), co należy ocenić jako rażące naruszenie prawa. Zgodnie z treścią owego przepisu prawa: "Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny." Respektowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym należy uznawać za jedną z istotnych cech demokratycznego państwa prawnego. Odstąpienie od powyższej zasady w postępowaniu administracyjnym dopuszczalne jest jedynie w razie zaistnienia przypadków, o których mowa w art. 139 k.p.a., to jest w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przypadków tych nie można interpretować rozszerzająco.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że dostrzeżona i ustalona wada decyzji organu I instancji daje podstawy do zakwalifikowania jej jako rażącego naruszenia prawa, co z kolei daje temu organowi uprawnienie do wydania rozstrzygnięcia na niekorzyść strony odwołującej się, mimo zakazu wynikającego z art. 139 k.p.a.
Trafny jest zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywód organu odwoławczego dotyczący przesłanek odstąpienia w postępowaniu odwoławczym od zakazu reformationis in peius. Nietrafna jest natomiast dokonana przez ten organ ocena okoliczności faktycznych sprawy i ustaleń poczynionych przez organ I instancji, jako dająca podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, a tym samym podstawę do odstąpienia od zakazu wynikającego z art. 139 k.p.a. Skoro, jak stwierdziło Kolegium, brak jest w rozpatrywanej sprawie jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego fakt dokonania przez organ I instancji wyliczenia średniej wielkości szkód w gospodarstwie rolnym strony, co w konsekwencji spowodowało przyznanie stronie pomocy w oparciu o stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sprawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz., 1109) mimo, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca jej udzielenie w związku z czym organ odwoławczy, w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dowody, samodzielnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał obliczeń wielkości strat w gospodarstwie rolnym skarżącej, to brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo.
Z utrwalonego już w tej mierze orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że z takim naruszeniem prawa przez decyzję organu I instancji mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie można uznać w postępowaniu odwoławczym za rażące naruszenie prawa, dające podstawę do odstąpienia od ustanowionego w art. 139 k.p.a. zakazu reformationis in peius, naruszenia stwierdzonego w wyniku ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przeprowadzenia w oparciu o ten materiał operacji myślowej, jaką jest dokonanie wyliczeń.
Innymi słowy: pod pojęciem rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 139 k.p.a. nie mieści się przypadek stwierdzonego w postępowaniu odwoławczym naruszenia prawa ustalonego w oparciu o ponowną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przeprowadzoną w oparciu o ten materiał operację myślową, której wynik pozostaje w sprzeczności w wynikiem wskazanym w przepisie prawa stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy.
Stwierdzone przez organ odwoławczy braki decyzji organu I instancji mogły stanowić podstawę uchylenia decyzji tego organu w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym już w tej mierze orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Zakaz reformationis in peius nie ma jedynie zastosowania w sytuacji, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 k.p.a., w wyniku której organ pierwszej instancji ponownie rozpatruje sprawę. W postępowaniu przed organem pierwszej instancji w takiej sytuacji zakaz ten nie obowiązuje." ( wyrok WSA z dnia 24.02.2005r., sygn. VII SA/Wa 1626/04, LEX nr 165003).
Wyżej wskazane naruszenie przez organ odwoławczy wynikającego z art. 139 k.p.a. zakazu reformationis in peius skutkowało konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, co orzeczono na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum sprawy, ponownie rozpatrzy sprawę w jej całokształcie i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło