II OSK 1363/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-11-14
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Andrzej Jurkiewicz, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo organizacji społecznej zawierające uwagi i protest przeciwko inwestycji, złożone w związku z informacją o możliwości składania uwag w postępowaniu z zakresu ochrony środowiska, może być traktowane jako wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, a jeśli nie, czy organ powinien wezwać do uzupełnienia braków?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pismo organizacji społecznej zawierające uwagi i protest przeciwko inwestycji, złożone w związku z informacją o możliwości składania uwag w postępowaniu z zakresu ochrony środowiska, nie może być automatycznie traktowane jako wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Brak takiego wniosku uniemożliwia organizacji skuteczne wniesienie odwołania. Sąd uchylił wyrok WSA, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 141 § 4 PPSA, poprzez niewłaściwe uzasadnienie wyroku i brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz dalszego postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wójt Gminy ustalił warunki zabudowy. Ekologiczne Stowarzyszenie odwołało się do SKO, zarzucając naruszenie prawa przez wydanie decyzji przed rozpatrzeniem wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając Stowarzyszenie za stronę nieuprawnioną do odwołania z uwagi na brak wniosku o dopuszczenie do udziału. WSA uchylił decyzję SKO. SKO wniosło skargę kasacyjną do NSA, zarzucając WSA naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 141 § 4 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ sędzia del. WSA Izabela Ostrowska Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 43/06 w sprawie ze skargi Ekologicznego Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 43/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpatrzeniu skargi Ekologicznego Stowarzyszenia Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego lokalizacji inwestycji celu publicznego, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wójt Gminy Wejherowo decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku "[...]" Sp. z o.o. w Ł., ustalił warunki zabudowy dla lokalizacji celu publicznego polegające na rozbudowie budynku sortowni z ustaleniami drogi awaryjnej w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów we wsi Ł. na działce Nr ew. [...] w gminie W..
Od powyższej decyzji Ekologiczne Stowarzyszenie Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego "[...]" odwołało się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, zarzucając organowi pierwszej instancji wydanie zaskarżonej decyzji przed rozpatrzeniem wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na treść art. 127 § 1 kpa i wskazało, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w doktrynie, dominuje pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowi podstawę interesu prawnego i stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Organ odwoławczy przywołał treść art. 28 k.p.a., który definiuje pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym i wyjaśnił , iż uprawnienia strony postępowania administracyjnego przysługują także organizacji społecznej, która wystąpiła z żądaniem (wnioskiem) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu i organ administracji publicznej wydał postanowienie o dopuszczeniu tej organizacji do udziału (art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 kpa ).
Kolegium zauważyło, iż w przedmiotowym postępowaniu Ekologiczne Stowarzyszenie w Ł. nie złożyło takiego wniosku. W aktach sprawy znajduje się jedynie jej pismo z dnia 29 grudnia 2004 r., zawierające uwagi, wnioski i protest przeciwko planowanej inwestycji i zostało złożone w związku z podaniem do publicznej wiadomości informacji o możliwości składania skarg i wniosków w postępowaniu z zakresu ochrony środowiska prowadzonym z udziałem społeczeństwa (art. 31 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Stowarzyszenie w przedmiotowym piśmie zawarło kwestie związane z brakiem planu miejscowego, zastrzeżenia i uwagi dotyczące wniosku inwestora, ze wskazaniem możliwości pogorszenia stanu środowiska, wzrost ruchu i hałasu, zanieczyszczenie powietrza, wzrost zagrożenia bakteriologicznego. Stowarzyszenie wyraziło ponadto opinię, że planowana rozbudowa z pominięciem oceny oddziaływania na środowisko jest niedopuszczalna i wniosło o niewydawanie decyzji o ustaleniu lokalizacji dla przedmiotowej inwestycji.
W ocenie Kolegium w powołanym powyżej piśmie brak jest jakiegokolwiek sformułowania, z którego można by wywieść, iż Stowarzyszenie żąda dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach na prawach strony. Ekologiczne Stowarzyszenie wskazało, iż wniosek o niewydawanie decyzji o ustaleniu lokalizacji dla przedmiotowej inwestycji jest jedynym wnioskiem złożonym przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji.
Kolegium podniosło, iż złożenie uwag i wniosków w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa przez organizację ekologiczną nie oznacza, że organizacja ta została dopuszczona z mocy prawa do udziału w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W ocenie organ odwoławczego Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, ponieważ postępowanie nie dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku strony skarżącej, które również nie żądało również czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie uczestniczyło ponadto w postępowaniu na prawach strony z powodu braku żądania dopuszczenia na prawach strony, tym samym nie przysługuje stronie skarżącej prawo do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
Ekologiczne Stowarzyszenie Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego [...] wniosło na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając naruszenie art. 31 kpa poprzez umorzenie postępowania odwoławczego przed rozpoznaniem wniosku strony skarżącej o dopuszczenie jej do udziału w sprawie. Stowarzyszenie wskazało, iż pismo z dnia 29 grudnia 2004 r. powinno być traktowane jako wniosek o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. W przypadku przyjęcia, iż pismo to nie zawierało takiego wniosku, to w ocenie strony skarżącej, organ powinien wezwać organizację społeczną do uzupełnienia tego pisma o wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w trybie art. 64 § 2 kpa.
Strona skarżąca wskazała ponadto, iż organizacja społeczna może się domagać dopuszczenia do udziału w sprawie na każdym etapie postępowania. Tym samym wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie może być elementem złożonego przez organizację odwołania. Natomiast, jeżeli organizacja społeczna składa odwołanie od decyzji powołując się w jego treści na swoje uprawnienia wynikające z art. 31 k.p.a., to rozpoznając takie odwołanie, należało w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie.
Stowarzyszenie podniosło również , iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa. Wójt Gminy Wejherowo wydał decyzję w stosunku do spółki, której gmina jest znaczącym udziałowcem. Nadto decyzja organu pierwszej instancji może wywołać nie dające się usunąć niekorzystne skutki dla środowiska przyrodniczego na terenie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Dodatkowo nie została wydana ostateczna decyzja w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie wskazując, iż strona skarżąca przyznaje, że pismo z dnia 29 grudnia 2004 r. nie zawierało wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, w rozumieniu art. 31 kpa. Jedynym wnioskiem było żądanie niewydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, zawarte w ostatnim zdaniu tego pisma. Skoro Stowarzyszenie przyznaje, że wniosku o dopuszczenie do udziału na prawach strony nie złożyło, to niczym nieuzasadnione jest twierdzenie, że pismo to powinno być traktowane jako taki wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga Ekologiczne Stowarzyszenie Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego Łężyce - Głodówko zasługiwała na uwzględnienie.
Wyjaśniono, iż decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 kpa opiera się na bezprzedmiotowości tego postępowania. Następuje to m.in. w przypadku stwierdzenia przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Ekologiczne Stowarzyszenie Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego [...] będąc organizacją społeczną mogło w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. wnioskować o dopuszczenie go do uczestniczenia w już wszczętym postępowaniu administracyjnym w sprawie "dotyczącej innej osoby". "Inną osobą" w świetle w/w artykułu była "[...]" spółka z o.o. w Ł. - jako uznana przez organ strona postępowania ustalającego warunki zabudowy dla lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Stowarzyszenie , o którym wyżej mowa jak zauważono nie mogło mieć interesu prawnego opartego na treści art. 28 kpa. Postępowanie nie dotyczyło bowiem jego własnego interesu prawnego.
Organ odwoławczy odmawiając skarżącej organizacji przymiotu strony uzasadnił to brakiem stosownego wniosku. Jednocześnie dokonał oceny treści pisma Stowarzyszenia z dnia 29 grudnia 2004 r., stając na stanowisku, że w/w pismo nie spełnia wymogów koniecznych do uznania go za wniosek z art. 31 § 1 pkt. 2 kpa.
Sąd przyjął, że to nie organ odwoławczy był właściwy do dokonania oceny treści w/w pisma, lecz organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy jak zaznaczono powinien natomiast dokonać oceny, czy postępowanie przed organem pierwszej instancji wolne było od wad i czy nie zostały naruszone przez ten organ przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Zwrócono uwagę, że stosownie do treści art. 31 § 2 kpa , wniesienie żądania przez organizację społeczną o dopuszczenie jej do postępowania uruchamia incydentalny tryb postępowania w już toczącym się postępowaniu administracyjnym.
Winno się ono zakończyć postanowieniem organu pierwszej instancji bądź o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, bądź też o odmowie dopuszczenia (na którą służy zażalenie).
Z materiałów sprawy w ocenie Sądu nie wynika aby takie postępowanie było prowadzone, a także czy organ pierwszej instancji miał wątpliwości co do charakteru pisma z dnia 29 grudnia 2004 r. Zaznaczono także , iż organ ten był zobowiązany do dokonania w/w oceny bezpośrednio po wpłynięciu pisma. Zauważono , że w aktach administracyjnych dotyczących postępowania przed organem pierwszej instancji nie ma również postanowienia z art. 31 § 2 kpa.
Wracając do treści pisma z dnia 29 grudnia 2004 r., to Sąd stwierdził, że w orzecznictwie dominuje stanowisko, zgodnie z którym przyjmuje się iż przy ustaleniu o tym, jaki charakter ma mieć pismo decyduje strona (tu: mogąca działać na prawach strony organizacja społeczna). W razie wątpliwości w tym zakresie obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie stosownych informacji w ramach obowiązków wynikających z art. 9 kpa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2004 r. IV SA 4339/03 - LEX nr 164511).
Przypomniano, że istotą art. 9 kpa jest to, że służy on rozwiązywaniu sytuacji dotyczących doprowadzenia do ewentualnej modyfikacji wniosku strony. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji nie odniósł się do kwestii , czy organ instancji wezwał Stowarzyszenie do usunięcia braków w trybie art. 64 § 2 kpa skoro tryb ten służy do usunięcia braków w postępowaniu administracyjnym, szczególnie (tak jak w rozważanym przypadku) tych, które z łatwością mogą być usunięte (wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r. sygn. akt II SA 2177/00 - LEX nr 157803).
Sąd zgodził się z poglądem, iż żądanie zarówno wszczęcia jak i dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby powinno odpowiadać wymaganiom jakie kodeks stawia tego rodzaju podaniom (art. 63 kpa). Jednakże w przypadku stwierdzenia braków formalnych w podaniach organ powinien stosować odpowiednio przepisy art. 64 i n. kpa (por. M. Jaśkowska A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego - komentarz do art. 31 kpa, Zakamycze 2005 wyd. 2)..
Sąd wskazał , że organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. W przeciwieństwie więc do strony, która uczestniczy w postępowaniu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, organizacja społeczna uczestniczy w tym postępowaniu w granicach przewidzianych w art. 31 § 3 k.p.a. W doktrynie prawniczej przyjmuje się, że "status prawny organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest wyznaczony wyłącznie przez przysługujące stronie prawa procesowe" (W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 34).
Konkludując uznano , że jeżeli status organizacji wyznaczony jest wyłącznie przez prawa "procesowe", to powołane wyżej uchybienia proceduralne naruszyły art. 31 w zw. z art. 9 kpa Spowodowały też, że postępowanie odwoławcze nie było bezprzedmiotowe gdyż skarżące Stowarzyszenie miało wynikający z wskazanego art. 31 kpa "interes" w domaganiu się kontroli instancyjnej decyzji organu pierwszej instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.):
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwaną "ppsa") w zw. z art. 15 kpa poprzez przyjęcie, że postępowanie odwoławcze sprowadza się tylko do weryfikacji poprawności działania organu pierwszej instancji, bez możliwości oceny przez organ odwoławczy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa i art. 75 kpa poprzez uznanie, że organ pierwszej instancji zaniechał gromadzenia materialnych dowodów swojej oceny treści pisma organizacji społecznej oraz gromadzenia materialnych dowodów prowadzenia postępowania incydentalnego, które nie mogło być prowadzone wobec braku inicjatywy procesowej organizacji społecznej,
3) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 ppsa poprzez zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej co do zawartości pisma organizacji społecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 64 § 2 kpa poprzez niewykazanie w uzasadnieniu wyroku, czy zdaniem Sądu w postępowaniu doszło do naruszenia art. 64 § 2 kpa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy i czy zdaniem Sądu przepis ten można stosować do wezwania organizacji społecznej, aby ta wykazała inicjatywę procesową, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy,
5) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 ppsa i art. 31 kpa oraz art. 9 kpa poprzez przyjęcie, że organy administracji naruszyły przepisy art. 31 i 9 k.p.a. w sytuacji, gdy z oczywistego powodu braku inicjatywy procesowej organizacji społecznej organ pierwszej instancji nie mógł prowadzić postępowania co do nieistniejącego wniosku, o którym mowa w art. 31 § 1 kpa,
6) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 28 i art. 31 § 1 i 3 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 3 kpa poprzez niewykazanie w uzasadnieniu wyroku, dlaczego Sąd odstąpił od obiektywnej teorii pojęcia strony postępowania administracyjnego i uznał, że postępowanie odwoławcze zainicjowane przez organizację społeczną, która w postępowaniu pierwszej instancji nie wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, nie jest bezprzedmiotowe, a także dlaczego uznał wbrew treści art. 28 i art. 31 § 3 kpa, że do skutecznego wniesienia odwołania przez organizację społeczną nie wykazującą inicjatywy procesowej w postępowaniu pierwszej instancji wystarczy sam jej interes faktyczny (samo złożenie "odwołania" stanowi skuteczne wszczęcie postępowania odwoławczego),
7) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa poprzez zaniechanie wskazania i prawidłowego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku i zaniechanie umieszczenia w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania przez organ administracji.
Powołując się na powyższe naruszenia prawa wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania od Ekologicznego Stowarzyszenia Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego w Ł. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W motywach skargi kasacyjnej przypomniano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że organ odwoławczy nie był właściwy do dokonania oceny treści pisma Stowarzyszenia, a Kolegium powinno było tylko dokonać oceny, czy postępowanie przed organem pierwszej instancji wolne było od wad i czy nie zostały naruszone przez ten organ przepisy k.p.a.
Z tak znacznym ograniczeniem kompetencji organu odwoławczego w ocenie skarżącego Kolegium trudno się zgodzić, w szczególności, gdy ma się na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa ). Zasada ta jest powszechnie rozumiana w doktrynie i orzecznictwie w ten sposób, że stosownie do art. 15 kpa każda sprawa administracyjna rozstrzygana jest dwukrotnie, co kształtuje uprawnienia organu odwoławczego i przedmiot postępowania odwoławczego - zadaniem organu odwoławczego nie jest jedynie weryfikacja decyzji organu pierwszej instancji, ale obowiązek rozpoznania sprawy w oparciu o całokształt materiału dowodowego, ocena wszelkich wątków sprawy mogących, mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 96 i nast). Skoro zatem organizacja społeczna składa odwołanie od decyzji i w odwołaniu twierdzi, że w postępowaniu pierwszej instancji złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w tymże postępowaniu, to organ odwoławczy zobligowany jest do zbadania, czy rzeczywiście organizacja ta wykazała inicjatywę procesową, która jest warunkiem sine qua non do nabycia przez nią uprawnień procesowych, obejmujących także skuteczne złożenie odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie wskazał jednak w uzasadnieniu wyroku, dlaczego rozumie zasadę dwuinstancyjności i wiążący się z nią obowiązek organu odwoławczego w sposób diametralnie odmienny od dotychczas wypracowanych zasad nauki i orzecznictwa, czym naruszył art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 15 k.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał bowiem, że organ odwoławczy naruszył przepisy o swojej właściwości, co było także podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji (na bliżej nieznanej podstawie prawnej).
Za nieuzasadniony uznano zarzut Sądu pierwszej instancji , iż z akt sprawy nie wynika, aby toczyło się postępowanie, o którym mowa w art. 31 kpa i czy organ pierwszej instancji miał wątpliwości co do charakteru pisma Stowarzyszenia z 29 grudnia 2004 r. Zauważono , że nie wiadomo, jaki zdaniem Sądu materialny kształt miałby mieć dowód na to, że Wójt Gminy Wejherowo (podobnie jak Kolegium) nie miał najmniejszej wątpliwości co do tego, że pismo Stowarzyszenia z 29 grudnia 2004 r. nie zawiera wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu dot. ustalenia warunków lokalizacji inwestycji celu publicznego. Materialnym dowodem tego może być co najwyżej właśnie treść pisma z 29 grudnia 2004 r., a taki dowód w aktach sprawy się znajduje. Skoro nie został w sprawie złożony wniosek, o którym mowa w art. 31 § 1 kpa, to oczywiste, jest, że prowadzenie postępowania, o którym mowa w art. 31 jest całkowicie zbędne, a akta sprawy siłą rzeczy dowodów takiego postępowania zawierać nie mogą. Sąd domagając się gromadzenia przez organy administracji materialnych dowodów oceny pisma strony i dowodów nieprowadzenia określonego postępowania incydentalnego, naruszył przepis art. 141 § 4 w zw. z art. 133 ppsa i art. 75 kpa w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bowiem uznał rzekome naruszenie tych nieistniejących zasad gromadzenia materiału dowodowego przez organy administracji za przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z zarzutu Sądu wynika natomiast w ocenie skarżącego w sposób zawoalowany, że Sąd uznał pismo Stowarzyszenia z 29 grudnia 2004 r. za wniosek o dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym. Mimo, że ocena treści tego pisma jest najistotniejszą kwestią w całym postępowaniu, Sąd jak podkreślono swoją ocenę ukrył w szeregu sugestii zawartych w uzasadnieniu wyroku, unikając ze wszelkich sił wyjaśnienia wprost tej istotnej kwestii. Stanowi to rażące naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 133 ppsa poprzez zaniechanie przedstawienia w uzasadnieniu wyroku istotnych okoliczności w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie bez przyczyny, Sąd nie zawarł również w uzasadnieniu wskazań co dalszego postępowania przez organ odwoławczy.
Ponadto wskazano , że w dalszej części uzasadnienia Sąd wywodzi, że art. 64 § 2 kpa służy usuwaniu braków formalnych wniosków (podań), w przypadku stwierdzenia braków formalnych we wniosku (żądaniu organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony) organ administracji powinien wezwać ją do usunięcia tych braków w trybie art. 64 kpa. Stosownie do przyjętej przez siebie metody Sąd nie kończy tego wywodu konkretnym wnioskiem i nie jest wiadomym, czy np. Sąd uznał, że Wójt Gminy W. powinien był wzywać Stowarzyszenie do usunięcia braków pisma z dnia 29 grudnia 2004 r., jakie to były braki i jaki ma to związek z wynikiem sprawy administracyjnej. Uchylenie zaskarżonej decyzji sugeruje, że najprawdopodobniej Sąd uznał, iż instytucja art. 64 § 2 k.p.a. służy także usuwaniu braków merytorycznych wniosków organizacji społecznej poprzez wzywanie wnioskodawcy do wykazania inicjatywy procesowej. Przemawia za tym uwzględnienie skargi Stowarzyszenia, w której organizacja ta przyznała (podobnie jak jej pełnomocnik w toku rozprawy sądowej), że pismo z dnia 29 grudnia 2004 r. nie zawierało żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu, wobec czego wójt powinien był wezwać Stowarzyszenie do wykazania tejże inicjatywy w trybie art. 64 § 2 kpa. Ze względu na to, że Sąd w istocie takiej tezy nie postawił wprost w uzasadnieniu wyroku, trudno jest sformułować konkretny zarzut przeciwko wyrokowi. Brak wyraźnego sformułowania poglądu co do stosowania art. 64 § 2 kpa w celu usuwania braków treści merytorycznych podania, stanowi zdaniem skarżącego rażące naruszenie art. 141 § 4 ppsa. Zaniechanie sporządzenia uzasadnienia wyroku wprost wyrażającego podgląd Sądu miało wpływ na wynik sprawy, bowiem nawet sam Sąd nie potrafił wykazać, czy organy administracji naruszyły ten przepis -uzasadnienie nie zawiera bowiem skonkretyzowanej podstawy prawnej wyroku.
W odniesieniu do wykazywanego w zaskarżonym wyroku naruszenia art. 31 w zw. z art. 9 kpa i braku bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego skarżący podniósł , że niesłusznie Sąd uznał, iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 31 i art. 9 kpa, bowiem art. 31 ma zastosowanie tylko, gdy organizacja wykaże inicjatywę procesową, a takiej Stowarzyszenie nie wykazało, co samo przyznało w toku sprawy sądowej. Natomiast zdaniem skarżącego to Sąd sugeruje, iż pismo Stowarzyszenia z 29 grudnia 2004 r. jest wnioskiem, o którym mowa w art. 31 § 1 pkt 2 kpa , jednak , Sąd zaniechał wskazania w uzasadnieniu, dlaczego tak uważa. Sąd miał obowiązek wykazania w uzasadnieniu dlaczego uznał pismo z 29 grudnia 2004 r. za wniosek o dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu w szczególności w świetle tego, że Stowarzyszenie samo przyznało brak wykazania inicjatywy procesowej zarówno w skardze do Sądu i w toku rozprawy. Sąd wprost przyjął, że organy naruszyły art. 31 kpa., sam w jakikolwiek sposób nie wykazując, że w sprawie został złożony wniosek organizacji społecznej, co do którego można rozstrzygać w sposób wskazany w art. 31 kpa. Jest to szczególnie rażące naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 133 ppsa i art. 31 kpa w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Ponadto jak wykazano w skardze Sąd stoi na stanowisku, iż o statusie strony postępowania nie decyduje interes prawny, lecz interes faktyczny, a także że organizacja społeczna, która nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu ze względu na brak wykazania inicjatywy procesowej może skutecznie wnieść odwołanie, a postępowanie wywołane takim środkiem nie jest bezprzedmiotowe. Stanowisko to nie zostało bliżej uzasadnione, co stanowi naruszenie art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 28 i art. 31 § 1 i 3 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 3 kpa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie stanowisko to pozostaje w sprzeczności z treścią art. 28 kpa, jak i z powszechnie przyjętą w doktrynie i orzecznictwie obiektywną teorią pojęcia strony postępowania
Także skarżące Kolegium zaakcentowało , że uchylając zaskarżoną decyzję Sąd nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia ani jej wyjaśnienia, jak również nie zawarł w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania. Stanowi to rażące naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 153 ppsa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Z kolei brak wskazania konkretnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia utrudnia także prawidłowe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej, wobec czego wniesiono o uwzględnienie tej okoliczności przez Sąd przy badaniu poprawności zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej ppsa ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem posiada usprawiedliwione podstawy , co sprawia , że zasługuje na uwzględnienie .
Generalnie jako usprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia prawa procesowego a to art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 120 ze zm. ) , który to przepis stanowi , że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy , zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron , podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania. Jakkolwiek czynność sporządzenia uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i mająca sprawozdawczy charakter, sama przez się nie może wpłynąć na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy to jednak tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością Sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i , że prowadzone przez Sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. Przepis ten w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego może stanowić podstawę także podważenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji .
Niewątpliwie szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku Sądu zajmuje wskazanie podstawy rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie . Powinno ono mieć charakter zwięzły ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie Naczelny Sąd Administracyjny, czy Sąd pierwszej instancji nie popełnił błędu w swoim rozumowaniu .
Podkreślić należy, iż kontrola zaskarżonych aktów sprawowana przez wojewódzkie sądy administracyjne powinna polegać na dogłębnej i wszechstronnej analizie stanu faktycznego oraz stanu prawnego sprawy wniesionych do sądu spraw . Sąd pierwszej instancji powinien poddać gruntownej ocenie wszystkie aspekty sprawy, w których są wątpliwości, w których ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń stron postępowania. Treść tych ustaleń winna następnie zostać zamieszczona w uzasadnieniu wyroku sądu o jaki wyżej mowa. To z treści uzasadnienia powinno wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami organu i materiałami dowodowymi sprawy. Wszelkie wątpliwości ujawnione na etapie postępowania muszą być właściwie i jednoznacznie zinterpretowane w uzasadnieniu wyroku z powołaniem się na konkretne przepisy prawa.
Dodatkowo uzasadnienie wyroku uwzględniającego skargę powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jest to o tyle istotne, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia ( art. 153 ppsa). Stąd też w rozstrzygnięciu eliminującym z obrotu prawnego zaskarżone rozstrzygnięcie należy wprost wskazać jakie czynności należy wykonać aby po ich uzupełnieniu można było wydać kolejne rozstrzygnięcie .
Poza tym zgodnie z art. 133 § 1 ppsa Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu a wynikającego z akt sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone orzeczenie pierwszej instancji wydane zostało z naruszeniem powyższych normy prawa procesowego albowiem w jego motywach nie wyjaśniono opierając się na aktach sprawy w sposób właściwy stanu faktycznego sprawy w tym jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, nie wyjaśniono przesłanek uznania przez Sąd pisma Ekologicznego Stowarzyszenia Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego " [...]" Łużyce –Głodówko z dnia 29 grudnia 2004 r., za równoznaczne z wnioskiem o dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym, bądź dające podstawę do podjęcia działań zmierzających do usunięcia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 kpa skoro samo stowarzyszenie na etapie odwołania przyznało brak wykazania inicjatywy w tym zakresie. Ponadto w zaskarżonym wyroku nie określono niezbędnych i jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania organu administracji w niniejszej sprawie, jak też nie wskazano podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji bowiem w końcowych motywach zaskarżonego orzeczenia przytoczono tylko podstawę prawną w zakresie orzeczenia o kosztach i rozstrzygnięcia w kwestii wykonalności, a te uchybienia miały istotny wpływ na wynik postępowania albowiem prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego w tej sprawie prowadzi do odmiennych wniosków niż te wyprowadzone przez Sąd pierwszej instancji .
Mając powyższe na uwadze ponadto co zostało wskazane w skardze kasacyjnej przede wszystkim wskazać należy, iż Sąd pierwszej instancji pozostawił poza zakresem swej oceny to, że pismo Ekologicznego Stowarzyszenia Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego "[...]" złożone zostało w związku z podanie do publicznej wiadomości informacji o możliwości składania uwag i wniosków w postępowaniu z zakresu ochrony środowiska prowadzonym z udziałem społeczeństwa uregulowanym w przepisach szczególnych a to ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm. ). Tak więc przedmiotowe pismo z dnia 29 grudnia 2004 r. Stowarzyszenia Ekologicznego przede wszystkim należało ocenić w kontekście tych przepisów szczególnych .
Natomiast zgodnie z art. 10 ustawy Prawo ochrony środowiska – każdy w przypadkach określonych w tej ustawie ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie wydania decyzji z zakresu ochrony środowiska (......). Pojęcie ochrony środowiska ma bardzo szeroki zakres przedmiotowy. Udział społeczeństwa musi być umożliwiony w procedurach opracowywania tych aktów , które muszą uwzględniać w swych rozważaniach wymagania wynikające z konieczności ochrony środowiska. Takim postępowaniem jest niewątpliwie w szczególności postępowanie w zakresie gospodarki odpadami, gospodarki przestrzennej, leśnictwa, rolnictwa (....) i wykorzystania terenu - (art. 8 ustawy Prawo ochrony środowiska), a więc także wydania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy dla lokalizacji celu publicznego - rozbudowy Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów we wsi Łężyce.
Realizacja powyższej zasady została skonkretyzowana w art. 31-31 tej ustawy Prawo ochrony środowiska .
Według przepisu art. 31 ustawy Prawo ochrony środowiska udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska polega na tym , że każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa. W sytuacji, gdy podmiot zainteresowany uczestniczeniem w konkretnym postępowaniu nie jest w stanie wykazać własnego interesu, może w nim brać udział w imieniu organizacji ekologicznej.
Z kolei organizacje ekologiczne, które uzasadniając to miejscem swojego działania zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa i złożą uwagi i wnioski w ramach tego postępowania, uczestniczą w tym postępowaniu na prawach strony, przepisu art. 31 § 4 kpa nie stosuje się ( art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie ( art. 33 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska).
Zatem z powołanych wyżej przepisów w zakresie udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska wynika, że w takim postępowaniu regulowanym normami tej ustawy szczególnej można równolegle składać uwagi oraz wnioski jak też być niezależnie od tego dopuszczonym do udziału w tym postępowaniu i występować w nim na prawach strony. Przypomnieć jednak należy, iż zgłoszenie uwag i wniosków nie jest równoznaczne z uczestnictwem w nim w na prawach strony . Niewątpliwie konieczne jest w takim wypadku wydanie stosownego postanowienia w trybie art. 31 §1pkt. 2 kpa - , którego w rozpoznawanej sprawie nie wydano.
Aby takie postanowienie zostało wydane i aby czynić rozważania w tym zakresie należy wystąpić z takim wnioskiem. Z dyspozycji wskazanego wyżej przepisu art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika , że aby rozważać udział konkretnej organizacji ekologicznej w prowadzonym postępowaniu na prawach strony , uwagi oraz wnioski powinny być zgłoszone równocześnie z wnioskiem o dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony . Za taką interpretacją przywołanego art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska , przemawia jego wykładnia gramatyczna , jak też funkcjonalna, albowiem spójnik i zamieszczony w tej normie pełni funkcję koniunkcyjną nakazując jednoczesne spełnienie tego warunku tj. zgłoszenia chęci uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa "i"- podkreślenie Sądu" złożenie uwag lub wniosków w ramach tego postępowania . W przeciwnym razie takie uprawnienie nie będzie przysługiwać .
Składając jednoczesne żądanie dopuszczenia do udziału na prawach strony , które musi być wyrażone wprost jak i uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania , możliwe jest podjecie stosownego postanowienia w trybie art. 31 § 1 pkt. 2 kpa . Natomiast gdy nie ma wniosku o dopuszczenie do udziału na prawach strony a organizacja ekologiczna zgłasza uwagi bądź wnioski to takie pismo należy traktować jako złożone w trybie art. 31 ustawy Prawo ochrony środowiska, lub ewentualnie rozważać zastosowanie przepisu art. 31 § 5 kpa. W takiej jednakże sytuacji po złożeniu na piśmie wniosków i uwag organizacji ekologicznej organ administracji obowiązany jest na nie odpowiedzieć ( w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji uczynił to w motywach swej decyzji ).
Jedynie informacyjnie zauważyć należy, że ten sposób rozumowania potwierdziła kolejna nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez dodanie art. 33 ust. 1a ( który jeszcze nie obowiązywała chwili wydawania zaskarżonej decyzji) – stanowiącego , że zgłoszenie chęci uczestnictwa w postępowaniu nie może mieć miejsca po złożeniu uwag lub wniosków. Oznacza to, że aby rozważać udział konkretnej organizacji ekologicznej w postępowaniu na prawach strony wniosek w tym zakresie jak też uwagi lub wnioski powinny być zgłoszone równocześnie .
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji jak słusznie zauważono to w skardze kasacyjnej pominął w swych rozważaniach treść pisma organizacji ekologicznej z dnia 29 grudnia 2004 r., które nie zawiera wniosku o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony. Bez znaczenia jest tym samym późniejsze ewentualne zgłaszanie takiego żądania na etapie składania odwołania czy też czynienie z tego zarzutu, że z urzędu nie potraktowano w/w pismo jako wniosek, skoro decydujące znaczenie ma samo pismo z dnia 29 grudnia 2004 r..
Brak woli organizacji ekologicznej w opisanym zakresie nie jest brakiem formalnym – wadą pisma , którą można konwalidować w trybie art. 64 § 2 kpa poprzez wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma w określonym terminie. Brak wniosku jest brakiem merytorycznym a nie formalnym, poza tym art. 63 § 2 kpa określający treść podania, statuuje, iż podanie winno zawierać żądanie a więc gdy w podaniu zamieszczono żądanie to wówczas można wezwać podmiot je wnoszący do jego sprecyzowania. Brak woli ( żądania ) o dopuszczenie do postępowania na prawach strony, spowodował, iż nie było podstaw do czynienia rozważań w tym zakresie. Dlatego też zasadny jest zarzut skarżącego Kolegium naruszenia art. 141 § 4 ppsa i art. 31 kpa oraz art. 9 kpa gdyż w tym wypadku organ nie mógł prowadzić postępowania incydentalnego wobec braku stosownego wniosku. Niewątpliwie gdyby przedmiotowe pismo z 29 grudnia 2004 r. zawierało niezbędny wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, to wówczas Kolegium byłoby niewłaściwe do jego oceny . W niniejszej sprawie Kolegium wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji zobowiązane było odnieść się do pisma z dnia 29 grudnia 2004 r., w kontekście zarzutów odwołania dotyczących nie rozpatrzenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, w przeciwnym wypadku musiałoby bezkrytycznie poddać się ocenie odwołującego, bez możliwości weryfikacji akt sprawy a to byłoby sprzeczne z prawem.
Organizacja społeczna ( ekologiczna) korzysta z prawa strony dopiero w chwili wydania postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału na podstawie art. 31 § 2 kpa , a brak wniosku w tym zakresie uniemożliwił wydania go w tej sprawie . Ponadto jak już wyżej wykazano w oparciu o przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska niemożność późniejszego zgłoszenia takiego wniosku już po zgłoszeniu uwag oraz wniosków spowodowała, że wadliwie Sąd uznał, iż dopuszczalne jest konwalidowanie tej czynności w trybie art. 64 § 2 kpa w związku z art. 63 § 2 kpa , co także zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej.
Natomiast postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości , gdyż może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia działania przez uprawniony podmiot tj. stronę. Niedopuszczenie zaś do udziału na prawach strony stosownym postanowieniem przed organem pierwszej instancji, uniemożliwia organizacji ekologicznej skuteczne wniesienie odwołania.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku , iż generalnie należało uwzględnić wniesioną skargę uznając zasadność większości podniesionych w niej zarzutów w opisanym wyżej zakresie .
Natomiast nie można podzielić stanowiska Kolegium, iż Sąd pierwszej instancji zarzucił Kolegium naruszenie przepisów o właściwości, bowiem naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji musiałoby spowodować stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji a tak się przecież nie stało w tej sprawie.
Ponadto zauważyć należy, iż w zaskarżonym wyroku trafnie Sąd uznał, że Stowarzyszenie nie mogło mieć interesu prawnego opartego na treści art. 28 kpa, gdyż postępowanie nie dotyczyło jego własnego interesu . Przypomnieć w tym miejscu należy, że organizacja społeczna nie ma dominującej pozycji w postępowaniu administracyjnym. Podmiot występujący w postępowaniu administracyjnym nie ma w nim ani interesu prawnego ani obowiązku w rozumieniu art. 28 kpa. Podmiot taki nie może dysponować ani prawem lub obowiązkami a jedynie może wykorzystać uprawnienia procesowe, z których korzysta strona postępowania ( art. 10 kpa). Ponieważ interes prawny organizacji społecznej w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes strony , dlatego też udzielenie ochrony prawnej interesowi organizacji społecznej w postaci dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu nie wynika bezpośrednio z mocy ustawy jak ma to miejsce wobec strony, lecz jest pozostawione rozstrzygnięciu organowi prowadzącemu postępowanie to zaś sprawia, iż w judykaturze przyjmuje się, że status prawny organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wyznaczany jest przez przysługujące stronie prawo procesowe, i takie też stanowisko przedstawiono w zaskarżonym wyroku. Tym samym za niezasadny uznać należy zarzut skargi kasacyjnej przypisujący Sądowi pierwszej instancji odstąpienie od obiektywnej teorii pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym statuującej zasadę wyprowadzenia interesu prawnego z przepisu prawa materialnego.
Niezależnie jednak od powyższego co pozostaje bez wpływu na zasadność wniesionego środka odwoławczego przedstawione w wstępnej części tego rozstrzygnięcia rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego nakazywały uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) .
Mając na uwadze sytuację finansową Ekologicznego Stowarzyszenia Przyjaciół Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego "[...]" uwzględnioną również przez Sąd pierwszej instancji poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi , Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 cytowanej wyżej ustawy procesowej uznając , że jest to szczególnie uzasadniony przypadek odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło