I OSK 1656/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-10-24
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Anna Lech, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który wypowiedział stosunek służbowy i został zwolniony ze służby, jest zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych na jego naukę w szkole wojskowej, a jeśli tak, to na podstawie jakich przepisów prawnych i w jakiej wysokości?Ratio decidendi
Obowiązek zwrotu zwaloryzowanych kosztów poniesionych na naukę żołnierza zawodowego powstaje w momencie jego zwolnienia ze służby. Decyzję w tym przedmiocie należy oprzeć na stanie prawnym obowiązującym w chwili zwolnienia. Informacja Kanclerza Wojskowej Akademii Technicznej dotycząca kosztów stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.Stan faktyczny
Ł. S., porucznik zawodowej służby wojskowej, został zwolniony ze służby po wypowiedzeniu stosunku służbowego. Dowódca Sił Powietrznych wydał decyzję nakazującą mu zwrot zwaloryzowanych kosztów poniesionych na jego naukę w Wojskowej Akademii Technicznej. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez organ odwoławczy, Ł. S. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę. Skarga kasacyjna od wyroku WSA została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Anna Lech Sędzia WSA del. Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 448/07 w sprawie ze skargi Ł. S. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 448/07, oddalił skargę Ł. S. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał na następujący stan sprawy: pismem z dnia [...] porucznik Ł. S. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w wyniku czego, mocą rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] nr [...], został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...].
Decyzją z dnia [...], nr [...], Komendant Centrum Automatyzacji Sił Powietrznych, działając w oparciu o art. 104 k.p.a. oraz art. 54 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późń. zm.) oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), orzekł o obowiązku zwrotu przez Ł. S. zwaloryzowanych, na dzień zwolnienia ze służby, równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w latach [...] w kwocie [...] zł.
W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z ustawą o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego naukę. Organ podkreślił, że koszty liczone są w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki pozostał żołnierzowi do odbycia, natomiast koszty rzeczywiste poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie: zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i świadczeń związanych z nauką w Wojskowej Akademii Technicznej.
W odwołaniu od decyzji Komendanta Automatyzacji Sił Powietrznych z dnia [...] Ł. S. postawił zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Podniósł również zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w związku z § 17 ust. 1-4 wymienionego rozporządzenia, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie wysokości poszczególnych kwot poniesionych kosztów.
Dowódca Sił Powietrznych decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 8 ust. 1, art. 54 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Centrum Automatyzacji Sił Powietrznych z dnia [...] nr [...], nie znajdując w odwołaniu argumentów zasługujących na uwzględnienie.
Organ odwoławczy podkreślił, że zarzut, jakoby do przedmiotowej sprawy miały znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w okresie studiów skarżącego, jest błędny, bowiem obowiązek zwrotu kosztów kształcenia powstaje w momencie zwolnienia żołnierza ze służby, a zatem decyzję w przedmiocie zwrotu kosztów należy odnieść do stanu prawnego obowiązującego w chwili takiego zwolnienia. Dodatkowo stwierdził, iż organ pierwszej instancji dokonał szczegółowego wyliczenia przedmiotowych kosztów, opierając się na informacji Kanclerza Wojskowej Akademii Technicznej, który - jako organ szkoły wojskowej - dokonuje wyliczenia rzeczywistych kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] Ł. S. powtórzył zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., poprzez nie przedstawienie uzasadnienia faktycznego decyzji oraz zarzut naruszenia § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, poprzez jego niewłaściwe użycie i wydanie decyzji na podstawie przepisów, które nie mają zastosowania w sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności.
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 448/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Ł. S. wskazując, że skarżący pobierał naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w latach [...] i jest jej absolwentem. Poza sporem pozostaje również fakt, że w dniu [...] skarżący wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W wyniku powyższego, rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] nr [...] skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...]. Sąd podkreślił, że skarżący nie kwestionuje - co do zasady - obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez organy wojskowe na jego utrzymanie i naukę w szkole wojskowej, lecz poddaje w wątpliwość trafność zastosowanych w tym zakresie podstaw prawnych. Sporne jest więc, które przepisy winny mieć w sprawie zastosowanie.
Sąd pierwszej instancji podał, że zarówno ustawa z dnia z dnia 30 czerwca 1970 r. służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 z późń. zm.) stanowiła o obowiązku zwrotu poniesionych przez wojsko kosztów związanych z zakwaterowaniem, wyżywieniem i umundurowaniem żołnierza w czasie jego studiów w szkole wojskowej (art. 80 ust. 1), jak i obowiązująca obecnie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późń. zm.) zawiera regulację dotyczącą obowiązku zwrotu takich kosztów (art. 54 ust. 1).
W świetle art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza albo z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1 pkt 9-12 lub art. 76 ust. 1 pkt 3-4 był obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki.
Z kolei w myśl art. 54 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z 11 września 2003 r. żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7 i 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Zarówno przepisy dawnej ustawy, jak i przepisy nowej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, łączą powstanie obowiązku zwrotu poniesionych kosztów z wypowiedzeniem przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, które następnie ma prowadzić do zwolnienia ze służby, a więc odwołują się do zdarzenia, które nie tylko tworzy stan faktyczny, ale też wpływa na stosowanie właściwej podstawy prawnej. Skutki dokonanego przez Ł. S. w dniu [...] wypowiedzenia, które w następstwie spowodowało jego zwolnienie ze służby wojskowej w dniu [...], należało, według Sądu pierwszej instancji, oceniać w świetle przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Sąd pierwszej instancji uznał, że chybiona jest teza skargi o istnieniu podstaw do stosowania rozporządzenia Ministra Obrony i Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki (Dz. U. Nr 7, poz. 84). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że zastosowanie winien mieć przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wydane na podstawie art. 55 ust.1 tej ustawy rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Dla nawiązania stosunku administracyjnoprawnego w zakresie ustalenia obowiązku zwrotu poniesionych kosztów i ich wysokości, a więc i wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, konieczne jest zaistnienie elementów materialnoprawnych danej normy, będącej podstawą zwrotu. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że decydująca jest chwila spełnienia przesłanek obowiązującej w tym czasie regulacji i wywiódł, że skoro podstawą decyzji o zwrocie kosztów ma być norma wskazująca, kiedy i w jakich okolicznościach powstaje obowiązek ich zwrotu, to norma taka nie znajdzie zastosowania, gdy warunki materialnoprawne w niej zawarte nie zostaną spełnione momencie jej obowiązywania. Skarżący nie dokonał wypowiedzenia w chwili obowiązywania ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ani tym bardziej nie został zwolniony w oparciu o jej przepisy. Nie ma wobec tego jakichkolwiek podstaw do jej stosowania w kwestii zwrotu kosztów. Odnosząc się do zarzutu skargi o braku podstaw do stosowania § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką Sąd pierwszej instancji uznał ten zarzut za chybiony. Ł. S. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w dniu [...], co spowodowało zwolnienie go ze służby wojskowej w dniu [...], a więc w dacie obowiązywania ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Do wypowiedzenia doszło w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania edukacji, licząc od dnia jej ukończenia. Zatem w świetle art. 54 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił, że koszty poniesione na utrzymanie i naukę zostały ustalone zgodnie wymogami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Decyzja organu pierwszej instancji zawiera szczegółowe wyliczenie kosztów opartych na rzeczywistych kosztach wskazanych przez Wojskową Akademię Techniczną i obejmuje liczbę dni nauki, podwójny okres wymagany do odbycia służby po ukończeniu nauki, ilość dni wysługi po zakończeniu nauki , ilość dni pozostałych do obowiązującego, podwójnego okresu czasu nauki, koszt jednego dnia, koszty podlegające zwrotowi bez waloryzacji oraz zwaloryzowane na dzień zwolnienia skarżącego ze służby koszty podlegające zwrotowi.
Sąd pierwszej instancji uznał, że sposób ustalenia, jak również samo wyliczenie należnych kosztów do zwrotu w wysokości [...] zł. odpowiada przepisom wymienionego powyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. oraz informacjom i danym, przedstawionym przez Kanclerza Wojskowej Akademii Technicznej. Z samego faktu, że decyzja jest niekorzystna dla strony nie można wyprowadzać wniosku o łamaniu podstawowych zasad procesowych przez organ bądź też o negatywnym nastawieniu do strony. Dlatego też za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. Nietrafny, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. Wbrew temu zarzutowi zaskarżona decyzja w całości tłumaczy, w świetle jakich faktów doszło do ustaleń w zakresie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2007 r. skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Ł. S., adwokat G. F., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty :
1) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji, wydanej - według skarżącego - w wyniku postępowania naruszającego art. 7, art. 11, art. 77 i art. 140 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2) naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieprzeanalizowaniu przez Sąd wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze i nie skonfrontowaniu ich z ustaleniami przyjętymi przez organ i materiałami dowodowymi sprawy.
3) naruszenie art. 45 ust. 1 w związku z art. 184 Konstytucji R.P. przez błędne ich zastosowanie, tj. z pominięciem normatywnej treści tych przepisów.
Według skargi kasacyjnej organy administracyjne nie zweryfikowały zebranego w sprawie materiału dowodowego a w efekcie nie zostały ustalone istotne dla sprawy okoliczności, które mają wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim nie zbadano, czy wyliczenie kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w czasie studiów zostało poświadczone właściwymi dokumentami, organy obu instancji wydający decyzję oparły się jedynie na pobieżnej kalkulacji kosztów przedstawionych przez Wojskową Akademię Techniczną. Prowadzone w sprawie postępowanie dowodowe było w znaczny sposób ograniczone, przez co doprowadziło do wysnucia błędnych wniosków i wydania wadliwej decyzji. Wnoszący skargę powołując się na dyspozycję art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. zauważył, że zasady wyrażone w tych przepisach mają szczególne znaczenie przy podejmowaniu decyzji opartych na tzw. uznaniu administracyjnym, a do takich decyzji należy decyzja zaskarżona i dlatego organ wydający decyzję powinien w sposób szczególny przestrzegać przytoczonych w art. 7 i 77 k.p.a. zasad postępowania administracyjnego.
Wnoszący kasację podkreślił, że wskazane wyliczenie jest jedynie ogólnym zestawieniem wysokości kosztów, jakie mogłyby być poniesione na utrzymanie i naukę żołnierza w czasie studiów na Wojskowej Akademii Technicznej, lecz nie jest ono dowodem na to, że takie koszty zostały rzeczywiście poniesione.
Skarżący podniósł, że w zaskarżonej decyzji organ orzekający utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podtrzymał nałożony obowiązek zwrotu kwoty [...] zł., podkreślając jedynie, że koszty te wynikają z ewidencji księgowej. W ten sposób - wywodził skarżący w kasacji - organ orzekający nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. i naruszył tym samym § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką oraz art. 11 k.p.a., łamiąc określoną w nim zasadę przekonywania.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną niezastosowanie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wskazań zawartych w przytoczonym powyżej § 17 rozporządzenia tzn. wyliczenia łącznych rzeczywistych kosztów wynikających z ewidencji księgowej w przeliczeniu na jednego żołnierza zawodowego, pozbawia tę decyzję podstawowego jej elementu - uzasadnienia faktycznego. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania decyzji, a także wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom organ ten odmówił wiarygodności (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji tych wymogów nie spełnia, a okoliczność ta nie została uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku.
Naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący upatruje w nie przeanalizowaniu przez Sąd wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze i nie skonfrontowaniu ich z ustaleniami przyjętymi przez organ i materiałami dowodowymi sprawy. Według skarżącego w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przeanalizował materiału zgromadzonego w postępowaniu przez organy. W sposób bezkrytyczny przyjął, że koszty zostały ustalone zgodnie z wymogami wymienionego powyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. Skarżący wywodził, że § 15 wskazanego rozporządzenia, enumeratywnie wskazuje, jakie koszty składają się na koszty rzeczywiści poniesione. Są to, m.in. koszty związane: z zakwaterowaniem, umundurowaniem, wyżywieniem i nauką oraz koszty dojazdu do miejsca jej pobierania. Wskazane przepisy wyraźnie podkreślają, iż koszty utrzymania i nauki muszą być kosztami rzeczywistymi, a więc kosztami udokumentowanymi, faktycznie poniesionymi. Zapis taki wyklucza określenie kosztów utrzymania i nauki w drodze uznania i w sposób ogólnikowy. Tak więc organ, który na podstawie wyliczenia sporządzonego przez szkołę wojskową ma określić konkretną kwotę, powinien wykazać prawidłowość tego wyliczenia. Skarżący stwierdził, że nakaz płynący z art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a., nie został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób dostateczny wypełniony.
Naruszenie przez Sąd I instancji art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polega, według wnoszącego kasację, na błędnym ich zastosowaniu, tj. pominięciu normatywnej treści tych przepisów. Naruszenie art. 45 ust. 1 w związku z art. 184 Konstytucji wiąże się z nieprawidłowością działań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie sposobu wykonania kontroli decyzji Dowódcy Sił Powietrznych pod względem jej zgodności z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art.183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p. p. s. a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Zatem sprawa mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji skarżący musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a. W związku z tym, w pierwszej kolejności wymaga oceny zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń. Dotyczy on naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 140 k.p.a.
Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania wnoszący skargę kasacyjną podał, że w jego ocenie zaskarżony wyrok narusza wymienione przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż Sąd pierwszej instancji nie zweryfikował zebranego przez organy administracji materiału dowodowego, które nie zbadały, czy wyliczenie kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę w czasie studiów zostało poświadczone właściwymi dokumentami. Skarga kasacyjna w istocie zarzuca wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niedostrzeżenie, że koszty poniesione na zakwaterowanie, utrzymanie i naukę zostały nienależycie udokumentowane, że samo wyliczenie kosztów sporządzone przez Kanclerza Wojskowej Akademii Technicznej nie mogło być podstawą wydania decyzji o obowiązku ich zwrotu.
Z tak sformułowanymi zarzutami nie można się zgodzić. Wymaga podkreślenia, że przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zobowiązywał Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego sposobu ustalania m.in. równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego będącego absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Wykonując powyższą delegację ustawową Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie wykonawcze z dnia 24 maja 2004 r. "w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Sposób ustalania równowartości kosztów na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego podlegających zwrotowi regulują przepisy rozdziału 4 wymienionego wyżej rozporządzenia, określając w § 15, § 16 i § 17, że chodzi o koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza w zakresie: zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i innych świadczeń związanych z nauką. Jak wynika ze wskazanych unormowań ustawodawca koszty związane z nauką żołnierza zawodowego dzieli na koszty rzeczywiście poniesione wynikające z ewidencji księgowej (§ 17 ust. 1 rozporządzenia) oraz koszty faktycznie poniesione w związku z nauką konkretnego żołnierza (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Skarżący kwestionuje prawidłowość przyjęcia przez Sąd I instancji wyliczenia dokonanego przez Kanclerza Wojskowej Akademii Technicznej, będącego podstawą ustalenia kosztów poniesionych na naukę i przypadających do zwrotu. Z takim zarzutem nie można się zgodzić, po pierwsze dlatego, że informacja Kanclerza Wojskowej Akademii Technicznej z dnia [...] dotycząca kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego zawierająca dwa zestawienia równowartości kosztów (koszty ogólne i koszty przypadające na jednego żołnierza) stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., a jako taki stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Po drugie dlatego, że skarżący polemizuje z wysokością kosztów w sposób ogólnikowy nie wskazując, z którymi poszczególnymi kwotami się nie zgadza lub dlaczego kwestionuje przyjęty przez organy administracji sposób wyliczenia.
Z akt sprawy wynika, że skarżący co do zasady nie kwestionuje obowiązku zwrotu kosztów poniesionych na naukę, lecz ich wysokość. W sprawie brak jest dowodów na to, że koszty poniesione na naukę skarżącego powinny być niższe, niż to zostało przyjęte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ ustalając w decyzji kwotę przypadającą do zwrotu wskazał szczegółowo sposób wyliczenia kosztów. Z tych wszystkich względów nietrafny jest podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.145 §1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a , art. 77 kpa. i art. 140 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie została również naruszona zasada przekonywania, określona w art. 11 k.p.a. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji niezadowolenie strony i brak poczucia słuszności co do wydanego rozstrzygnięcia nie oznacza, że naruszone zostały podstawowe zasady procesowe.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. jest bezpodstawny. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom wskazanym w art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił zwięźle stan sprawy, a także - wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną - odniósł się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego zarzutów, wskazał stanowiska stron i podstawę prawną rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd poddał dokładnej analizie zarzuty skargi i w sposób zgodny z prawem dokonał oceny dokumentów będących podstawą wydania rozstrzygnięć przez organy administracji orzekające w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu, że przy rozpoznawaniu sprawy przez Sąd pierwszej instancji doszło do naruszenia art. 45 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do art. 45 ust.1 ustawy zasadniczej każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Odmienne stanowisko strony co do treści rozstrzygnięcia nie jest równoznaczne z ograniczeniem prawa do sądu. Skarżący z tego prawa w pełni skorzystał.
Chybiony jest również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 184 Konstytucji. Zgodnie z literalnym brzmieniem wskazanego przepisu: "Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej". Art. 184 Konstytucji jest zatem regulacją o charakterze ustrojowo-kompetencyjnym i jako taki nie normuje wolności, praw ani obowiązków konstytucyjnych jednostki, zatem nie mógł być skutecznie podniesiony zarzut jego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że zaskarżony wyrok nie narusza prawa, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło