IV SA/Wa 620/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia (...) listopada 2006 r. nr (...).; II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...)z dnia (...) października 2006 r. nr (...); III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz skarżącej I. D. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia (...) listopada 2004 r. Prezydent W. ustalił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i adaptacji na cele mieszkalne istniejącego budynku biurowego stanowiącego część siedziby H.S.A. w W. przy ul. (...). Decyzję tę wydano na wniosek U. Sp. z o.o. Organ ocenił m.in., że w toku postępowania administracyjnego zapewniono stronom czynny w nim udział. Wnioskiem z dnia (...) grudnia 2005 r. I. D. złożyła do Prezydenta W. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. We wniosku podniesiono, że o wydanej decyzji skarżąca dowiedziała się od prezesa spółdzielni mieszkaniowej, w której znajduje się jej lokal stanowiący odrębną własność, a było to dopiero w dniu (...) grudnia 2005 r. Inwestycja, której dotyczy ta decyzja, wprost narusza interes prawny skarżącej z uwagi na zbyt bliską odległość rozbudowanych ścian od przeciwległej nieruchomości przy ul. (...), w której znajduje się lokal skarżącej. Powołując się na art. 28 Kpa, a także zasady ogólne tego kodeksu oraz przepisy kodeksu cywilnego, uznała, że powinna być stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z (...) listopada 2004 r. Żądanie jego wznowienia oparła więc art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Żądanie tej samej treści zgłosili także inni mieszkańcy domu przy ul. (...) W., tj. E. P., P. M., M. .K., E. I., J. K.. Postanowieniem z dnia (...) lutego 2006 r. Prezydent W wznowił powyższe postępowanie administracyjne. Decyzją z dnia (...) sierpnia 2006 r. Prezydent W. odmówił uchylenia decyzji z dnia (...) listopada 2004 r. Organ wskazał, że skarżący nie wykazali sposobu naruszenia ich interesu prawnego lub rzeczywistego. Planowana inwestycja miała bowiem polegać na adaptacji, tzn. zmianie przeznaczenia (...) budynku przy ul. (...), a zatem nie mogło wchodzić w rachubę zmniejszenie odległości między budynkami. Poza tym inwestycja miała powstać od tej strony budynku Wspólnoty Mieszkaniowej (..) (...), na której nie znajdują się okna. Rozbudowa dotyczyła natomiast jedynie dobudowy klatki schodowej oraz nadbudowy maszynowni drugiej windy, co miało znikomy wpływ na budynek przy ul. (...). Odnośnie samej zasadności wniosku o wznowienie organ uznał, że korespondencję w sprawie zakończonej decyzją z (...) listopada 2004 r. kierował do wspólnoty meszkaniowej, tj. jej Przewodniczącej. Przyjmował więc, że poszczególni członkowie wspólnoty i użytkownicy wieczyści byli informowani o przebiegu postępowania – o przekazywanie takich informacji prosił wspólnotę. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) zarząd wspólnoty kieruje jej sprawami i reprezentuje ją na zewnątrz, także w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Jako podstawę decyzji z (...)sierpnia 2006 r. organ wskazał art. 151 § 1 pkt 1 Kpa. W odwołaniu od decyzji z dnia (...) sierpnia 2006 r. wymienione wyżej strony zarzuciły jej naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Prawa budowlanego. Skarżący ocenili, że powinni zostać powiadomieni o prowadzonym postępowaniu zakończonym decyzją z (...) listopada 2004 r. Wymagał tego art. 28 Kpa, gdyż byli stroną postępowania. Ocenili, że zarząd wspólnoty nie mógł ich reprezentować w sprawach dotyczących ich odrębnych lokali. Decyzją z dnia (...) października 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) uchyliło decyzję organu I instancji wskazując, że poszczególni członkowie wspólnoty mieszkaniowej nie mieli statusu strony, zatem nie mogli żądać wznowienia postępowania zakończonego decyzją z (...) listopada 2004 r. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał kilka orzeczeń sądów administracyjnych. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, powinno zapaść rozstrzygnięcie odmawiające wznowienia. Decyzją z dnia (...)listopada 2006 r. Prezydent W., na podstawie art. 149 § 3 oraz 150 § 1 Kpa, odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z (...) listopada 2004 r. powtarzając w uzasadnieniu pogląd organu odwoławczego. W odwołaniu od decyzji z (...) listopada 2006 r. strony powtórzyły stanowisko zaprezentowane w odwołaniu od decyzji z (...) sierpnia 2006 r. Decyzją z dnia (...)stycznia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) utrzymało w mocy decyzję z dnia (...) listopada 2006 r. i powtórzyło swój pogląd, iż tylko wspólnota mieszkaniowa była stroną postępowania zakończonego decyzją z (...) listopada 2004 r. Ponadto organ ocenił, że kwestie zmniejszenia nasłonecznienia, zbyt bliskiej odległości rozbudowywanych ścian od ścian budynku przy ul. (...) mają wpływ tylko na interes faktyczny skarżących, a nie interes prawny, i to tylko w postępowaniu o wydanie pozwolenia budowlanego, a nie w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia (...) stycznia 2007 r. skarżąca I. D. powtórzyła swoje dotychczasowe stanowisko. Przywołała orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że wspólnota mieszkaniowa właściwa jest wyłącznie w sprawach dotyczących zarządu nieruchomością wspólną. Istnienie wspólnoty reprezentowanej przez zarząd nie pozbawia właściciela odrębnej nieruchomości legitymacji biernej w postępowaniu administracyjnym. Zarząd zajmuje się tylko sprawami wspólnoty, a nie sprawami właścicieli poszczególnych lokali. Każdy z nich powinien mieć przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, w którym ma zostać wydana decyzja mająca wpływ na zakres jego praw i jego sytuację jako właściciela. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie o powtórzył swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiej decyzji. Skarga analizowana według powyższych kryteriów w całości zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak wynika z utrwalonego i niekwestionowanego orzecznictwa sądowo – administracyjnego, interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa administracyjnego (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 2188/99). W orzecznictwie przyjęto ponadto, że interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu (postanowienie NSA z dnia 30 maja 1984 r., II SA 789/84). Skarżąca, a także inni mieszkańcy domu przy ul. (...) w W., będący uczestnikami niniejszego postępowania sądowo – administracyjnego, są właścicielami odrębnych lokali w tym domu. Jako właściciele tych lokali byli uprawnieni do udziału w postępowaniu dotyczącym warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania sąsiedniego budynku przy ul. (...). Obowiązkiem organu było natomiast ustalenie katalogu stron postępowania, zawiadomienie ich o nim oraz umożliwienie wzięcia w nim udziału. Dotyczy to nie tylko postępowania w sprawie pozwolenia budowlanego, ale także w sprawie warunków i zasad zagospodarowania terenu dla określonej inwestycji. Skarżąca, jako właścicielka odrębnego lokalu przy ul. (...) w W., ma w tym nie tylko interes faktyczny, ale także prawny. Przywołane przez organ odwoławczy w decyzji z (...) października 2006 r. orzecznictwo sądowe jest w niniejszej sprawie nieprzydatne. Orzeczenia te, których zasadności Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionuje, dotyczą bowiem innej zupełnie kwestii, niż uprawnienia właściciela odrębnego lokalu w budynku wielolokalowym, do udziału w postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na zakres ich uprawnień jako właścicieli. Orzeczenia te dotyczą bowiem uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej (w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) do występowania w postępowaniu jako strona oraz sposobu reprezentowania wspólnoty w takim postępowaniu, a także organu uprawnionego do kwestionowania pominięcia wspólnoty w postępowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2004, sygn. IV SA 2061/02 oraz NSA z dnia 27 września 1999 r., sygn. IV SA 1317/97). Zauważyć jednak należy, że już choćby z przywołanego wyroku WSA w Warszawie wynika jednoznacznie uprawnienie właściciela odrębnego lokalu do występowania jako strona, obok samej wspólnoty mieszkaniowej. Uprawnienia wspólnoty i poszczególnego właściciela nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie. Odpowiednio reprezentowana wspólnota mieszkaniowa ma status strony w zakresie dotyczącym spraw tej wspólnoty, tj. nieruchomości wspólnej, a właściciel odrębnego lokalu – w sprawach dotyczących tego lokalu. Odnośnie natomiast trzeciego w przywołanych orzeczeń (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 października 2004 r., sygn. IV SA 1522/03) konieczna jest uwaga, że dotyczy ono raczej rozróżnienia pomiędzy interesem prawnym, a wyłącznie faktycznym. Pierwsze zdanie przywołanej tezy tego wyroku stanowi też wyraźnie, że warunkiem uzyskania przez właściciela odrębnego lokalu statusu strony jest wykazanie jego własnego interesu prawnego. Jeśli Sąd orzekający w tamtej sprawie ocenił takie uprawnienie jako "wyjątkowe", to tylko dlatego, że stan faktyczny sprawy o sygn. IV SA 1522/03 był wyraźnie inny, niż w sprawie niniejszej – właścicielka odrębnego lokalu wywodziła swój własny, "prawny" interes z faktu zaistnienia trudności w prowadzeniu ogródka sezonowego na nieruchomości, do której nie miała żadnego tytułu prawnego. Taki interes istotnie mógł być oceniony jako wyłącznie faktyczny. Sąd zauważa, że przywołane przez skarżącą w skardze oraz w toku postępowania administracyjnego orzecznictwo sądowe odnośnie art. 28 Kpa, a także dotyczące uprawnień właściciela wyodrębnionego lokalu do występowania jako strona, jest w pełni aktualne i przydatne. Na marginesie Sąd zauważa ponadto, że stanowisko prezentowane przez Prezydenta W. w decyzji z dnia (...) sierpnia 2006 r. jest wewnętrznie sprzeczne. Otóż Prezydent uznał z jednej strony, że "...wnioskujący o wznowienie postępowania nie wykazali przed organem sposobu naruszenia ich interesu prawnego...", i w konsekwencji merytorycznie ocenił, że sposób rozbudowy budynku przy ul. (...) nie wpłynie w żadnym zakresie na uprawnienia właścicielskie stron wnioskujących o wznowienie. Tego rodzaju argumentacja, abstrahując od jej zasadności, wskazywałaby, że intencją organu było zastosowanie art. 146 § 2 Kpa (w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej), czyli uprzednie stwierdzenie, że w sprawie istotnie zaistniała przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Z drugiej strony jednak, w dalszej części uzasadnienia tej decyzji, organ wskazuje, że właściciele odrębnych lokali byli powiadamiani o toczącym się postępowaniu, gdyż o takie powiadamianie proszona była "Przewodnicząca Wspólnoty". Wywnioskować zatem można z tego stwierdzenia, iż organ widział konieczność traktowania tych osób jako stron postępowania, a ponadto ocenił, że osoby te faktycznie były o tym informowane. Sąd uznał, biorąc pod uwagę powołaną podstawę prawną decyzji z (...) sierpnia 2006 r. (art. 151 § 1 pkt 1 Kpa), iż w ocenie Prezydenta W. przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa nie wystąpiła. Z wyżej wskazanych powodów takiego poglądu podzielić nie można. W dalszym postępowaniu organ odwoławczy odniesie się do zaprezentowanego w decyzji z (...) sierpnia 2006 r. poglądu, że "prośba" organu I instancji, skierowana do jednej ze stron, o informowanie o przebiegu postępowania innych stron, odpowiada wymogom rozdziału 8, a także art. 61 § 4 Kpa. Raz jeszcze należy jednak podkreślić, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, a zatem odmowa wznowienia postępowania zakończonego decyzją z (...) listopada 2004 r. jest bezpodstawna. Przypomnieć też należy, że decyzja kasacyjna organu odwoławczego dopuszczalna jest tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Z wyżej wskazanych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Korzystając z uprawnień, jakie stwarza art. 135 przywołanej ustawy, Sąd uchylił też decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) października 2006 r. Odnośnie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy procesowej.