I OSK 1418/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 219/07 odrzucającego skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Gd 1707/01 oddalającym skargę K. Z. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej postanawia: oddalić skargę kasacyjną W dniu 14 maja 2007 r. K. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę o wznowienie postępowania wskazując jako jej podstawę art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Uzasadniając przyjętą podstawę wznowienia skarżący podniósł, iż w rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. uczestniczył bez fachowej pomocy adwokata; w jego ocenie taka pomoc nie była bowiem potrzebna, gdyż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 1997 r. był dla niego korzystny. Na ogłoszenie wyroku w dniu 1 kwietnia 2004 r. skarżący nie stawił się, będąc w przeświadczeniu, iż wydany w sprawie wyrok będzie doręczony z urzędu. Poza wskazaniem i uzasadnieniem podstawy wznowienia skarżący wskazał również, iż nikt nie powiadomił go o zmianie przepisów mimo obowiązku określonego w art. 6 w/w aktu normatywnego. Stąd też wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W celu zaś zaskarżenia wyroku zwrócił się do początkowo do Rzecznika Praw Obywatelskich o wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie stosownej uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skierował również bezskutecznie pisma do Prokuratora Generalnego RP oraz Prezesa NSA. W zaistniałej sytuacji jedynym środkiem prawnym wzruszenia prawomocnego orzeczenia z dnia 1 kwietnia 2004 r. pozostała skarga o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Jak podniósł Sąd w uzasadnieniu orzeczenia, zgodnie z powołanym przez skarżącego art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Ze stanu sprawy, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania, wynika, że skarżący w żaden sposób nie był pozbawiony możności działania. Miał bowiem możliwość składania pism procesowych i jak wynika z akt sprawy z możliwości tej korzystał. Nadto był obecny na rozprawie, o której został prawidłowo zawiadomiony. Faktem jest, iż nie był obecny na ogłoszeniu wyroku w dniu 1 kwietnia 2004 r. jednakże jak wynika z uzasadnienia skargi o wznowienie nieobecność ta była w pełni świadoma. Skarżący znał termin publikacji wyroku i w przypadku planowanej nieobecności z łatwością mógł się dowiedzieć jakie rozstrzygnięcie zapadło w przedmiotowej sprawie. W przypadku stawiennictwa na ogłoszenie wyroku skarżący zostałby z kolei pouczony o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Niestawiennictwo skarżącego jedynie z powodu subiektywnej pewności co do uwzględnienia jego skargi oznaczało w istocie niedołożenie należytej staranności w trosce o własne interesy. Fakt, iż skarżący nie był reprezentowany przez adwokata nie oznacza braku należytej reprezentacji. W reasumpcji powyższych rozważań Sąd stwierdził, że wniesiona przez skarżącego skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W konsekwencji, zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., skargę odrzucono. K. Z. wniósł od powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W pierwszej kolejności skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 280 § 1 i art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przez niezasadne przyjęcie, że skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i że zachodzi podstawa do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Pełnomocnik zarzucił także naruszenie przepisu postępowania - art. 6 p.p.s.a. które miało wpływ na wynik sprawy. Po myśli przywołanego przepisu "Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań". Zdaniem skarżącego, prawidłowa interpretacja tegoż przepisu w niniejszej sprawie winna oznaczać, że sąd administracyjny winien stronę procesu wyraźnie pouczyć, że z urzędu nie doręcza się odpisów orzeczeń, ich uzasadnień oraz pouczeń o środkach zaskarżenia orzeczeń wydanych na posiedzeniach jawnych (rozprawach) pod nieobecność stron. Powinien to uczynić wraz z wezwaniem lub zawiadomieniem o pierwszym terminie rozprawy albo chociażby na rozprawie, na której zamknięto rozprawę i wyznaczono termin publikacyjny na podstawie art. 139 § 1 cyt. ustawy. W jego ocenie naruszenie art. 6 p.p.s.a. spowodowało w rezultacie pozbawienie skarżącego możliwości obrony swoich praw, które zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 stanowi podstawę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada przedstawionym wyżej wymogom stawianym przez przepisy p.p.s.a. takiej skardze, choć nie oznacza to że jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W judykaturze powstałej na tle powyższego przepisu przyjęty jest pogląd, iż nawet sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271 - 274 p.p.s.a. nie oznacza oparcia skargi o wznowienie postępowania na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (postanowienie NSA z 21 lutego 2006 r., II OSK 45/06, niepublikowane, też postanowienie NSA z dnia 24 marca 2006 r., II FSK 133/06, niepublikowane). Sytuacja powyższa zachodziła w niniejszej sprawie. Należy bowiem podzielić pogląd Sądu I instancji, iż pomimo, że w skardze o wznowienie podano podstawę wznowienia postępowania - art. 271 pkt 2 p.p.s.a. - pozbawienie możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa - wymieniona podstawa wznowienia w sprawie ze skargi K. Z. nie występuje. Odnosząc się bowiem do argumentów podniesionych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, iż zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 6 p.p.s.a. jest niezasadny. Skarżący powziął prawidłowo na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. informację o terminie ogłoszenia wyroku w dniu 1 kwietnia 2004 r. Jego niestawiennictwo na ogłoszeniu wyroku było dobrowolne i jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku było spowodowane subiektywnym przekonaniem skarżącego o uwzględnieniu jego skargi. Gdyby jednak skarżący był obecny na posiedzeniu na którym ogłoszono wyrok zostałby zgodnie z wyżej wymienionym art. 6 p.p.s.a. pouczony o sposobie i trybie jego zaskarżenie, w tym o obowiązku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jeżeli zatem nie można stwierdzić naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 6 p.p.s.a, to nie można było uznać - jak wcześniej wskazano - iż w sprawie niniejszej miało miejsce naruszenie przepisów postępowania poprzez które strona była pozbawiona możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Zatem już z samego uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania, w którym podano powyższą podstawę wznowienia, wynika że nie miała ona miejsca w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2004 r. (sygn. akt 3 II SA/Gd 1707/01). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.