I OSK 1759/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 208/07 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. K. 397 (trzysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 208/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], którym utrzymane zostało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]. Postanowieniami tymi odmówiono wydania zaświadczenia potwierdzającego, że budynki, posadowione na działce hip. nr [...] - obecnie ul. [...] i ul. [...] - z wyłączeniem lokali sprzedanych, odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). M. K. domagał się wydania takiego zaświadczenia, jako niezbędnego do założenia księgi wieczystej, w trybie § 61 rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. Nr 102, poz. 1122 ze zm.). W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wyjaśnił: Organy administracji wskazały w uzasadnieniach, że wpływ na rozstrzygnięcie miały dane wynikające z dokumentacji archiwalnej, a nie dokument, na który powoływał się skarżący, tj. Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, w którym wezwano właścicieli budowli znajdujących się na działce hip. nr [...] do ich naprawy. Dokumentacja archiwalna zawiera szczegółowy opis stanu technicznego budynków i wskazuje na bardzo wysoki stopień zniszczenia, natomiast ww. dokument archiwalny jest niewystarczający do wydania zaświadczenia, gdyż brakuje w nim wyczerpujących danych uzasadniających, że stopień uszkodzeń budynków pozwalałby na wykonanie remontów, zatem dokument ten pozostaje w sprzeczności z ustaleniami wynikającymi z dokumentacji archiwalnej Urzędu m.st. Warszawy. W takiej sytuacji zaświadczenie, o którym mowa w art. 218 k.p.a., a które ma potwierdzać pewien stan rzeczy wynikający z dokumentacji, nie może być wydane, skoro problematyka, której dotyczy żądanie strony, jest sporna. Wydanie zaświadczenia nie może następować w rezultacie ustalenia stanu faktyczno-prawnego przez organ. Reprezentowany przez adwokata, M. K. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i wydania orzeczenia reformacyjnego, uchylającego postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r. lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Warszawie i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego: a) § 61 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. Nr 102, poz. 1022 ze zm.) przez jego niezastosowanie, b) art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w czasie wojny (Dz.U. z 1947 r. Nr 37, poz. 181) przez jego niewłaściwą wykładnię, c) art. 1 ust. 4 dekretu wskazanego w punkcie b) przez niezastosowanie tego przepisu; 2) naruszenie przepisów prawa o postępowaniu, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 ust. 3 dekretu o rozbiórce i naprawie, art. 7, 217 § 2 pkt 1 i art. 218 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, b) art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zastosowanie tego przepisu w sprawie, w której zaskarżone postanowienie naruszało przepisy wymienione w ww. dekrecie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono: Kamienice znajdujące się na posesji hip. nr [...] utraciły przejściowo status budynków spełniających warunki art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wobec wydania orzeczeń administracyjnych w 1950 i 1952 r., odmawiających przyznania b. właścicielom prawa do gruntu, ale status ten odzyskały z uwagi na stwierdzenie nieważności tych orzeczeń przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzjami z dnia [...] kwietnia 2006 r. o nr [...] i [...], a także stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], w części dot. lokali niesprzedanych najemcom. W takim stanie zaistniała tego rodzaju sytuacja, że w 1947 r. władza budowlana, której służby dokonały inwentaryzacji zniszczeń, stwierdza, że na działce hip. nr [...] znajduje się budowla uszkodzona, która powinna być wyremontowana, co potwierdza Dziennik Urzędowy, przedstawiony w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na uwadze, że organy powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia sprawy, czego nie uczyniły, powinien był zaskarżone postanowienie uchylić, a nie skargę oddalić. W piśmie procesowym z dnia 6 listopada 2008 r. M. K., przedstawiając uzupełnienie uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej, wskazuje na Zarządzenie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 23 czerwca 2008 r. nr 1777/2008 w sprawie przekazywania właścicielom w posiadanie budynków, stanowiących w myśl art. 5 dekretu, odrębne od gruntu nieruchomości, a administrowanych dotychczas przez m.st. Warszawę, z czego wynika obowiązek posiadania zaświadczenia o spełnieniu warunków z art. 5 dekretu, które zarządzenie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym punkcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zarzuty naruszenia prawa procesowego należało uznać za zasadne. M. K. domagał się od Prezydenta m.st. Warszawy wydania zaświadczenia zawierającego stwierdzenie, o jakim mowa w § 61 ust. 1 rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.), dalej "rozporządzenie". Przepis ten stanowi, że do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), dalej "dekret", niezbędne jest stwierdzenie właściwego organu, że budynek takim warunkom odpowiada. Z mocy art. 1 dekretu wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły, z dniem jego wejścia w życie, na własność gminy m.st. Warszawy (potem Skarbu Państwa), jednak art. 5 stanowił, że budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególnie nie stanowią inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 8 dekretu, który stanowi, że w razie nieprzyznania (wobec niewypełnienia warunków z art. 7 ust. 1 i 2) dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodzą na własność gminy. Z przepisów tych wynika zatem, że budynki na gruntach warszawskich, które przeszły na własność gminy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli - art. 5 - dopóki nie zostanie wydane orzeczenie, o którym mowa w art. 7 dekretu, tj. rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa do gruntu lub do końca upływu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1. Jeżeli rozstrzygnięcie wniosku jest negatywne dla b. właściciela lub ten wniosek nie został złożony, wszystkie budynki, znajdujące się na gruncie, przechodzą z mocy art. 8 dekretu, na własność gminy. Art. 5 dekretu opisuje zatem stan prawny budynków znajdujących się na gruncie warszawskim, który przeszedł na własność gminy, bez względu na stan techniczny tych budynków. Przepis ten przesądza bowiem o prawie własności budynków do czasu gdy zaistnieje sytuacja przewidziana w art. 8 dekretu, tzn. dopóki właściciel prawa swego do budynku nie utraci na rzecz gminy. Oświadczenie właściwego organu zatem, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia, powinno stwierdzać stan prawny budynku na gruntach warszawskich, tj. czy pozostają własnością b. właścicieli gruntów i odpowiadają warunkom art. 5 dekretu, czy też nie, bowiem przeszły na własność gminy zgodnie z art. 8 dekretu. Przenosząc to na grunt przepisów k.p.a. o zaświadczeniach - zaświadczenie powinno mieć taką właśnie treść dot. stanu prawnego budynków na gruncie warszawskim. Takiego bowiem oświadczenie co do stanu prawnego, a więc czy budynek odpowiada warunkom art. 5 dekretu, wymaga § 61 ust. 1 rozporządzenia. Rozstrzygnięcie wniosku M. K. o wydanie przez organ zaświadczenia, zawierającego oświadczenie, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia będzie wymagało uwzględnienia kompleksowej dokumentacji sprawy. Ta dokumentacja to nie tylko ta część, na której dotychczas oparły się organy i Wojewódzki Sąd, ale także ta, która jest w sprawie, tj. dzienników urzędowych które wskazał skarżący oraz decyzji stwierdzających nieważność orzeczeń administracyjnych o odmowie przyznania prawa do gruntu, na co wskazuje się w skardze kasacyjnej. Po wydaniu tych orzeczeń bowiem powstał stan prawny, w którym pozostaje do rozpoznania wniosek dekretowy, chyba że został on już rozpoznany. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął pod uwagę, że w sprawie idzie o stwierdzenie co do stanu prawnego budynków, a jedynie bezkrytycznie uznał rację organów i bez głębszego wniknięcia w sprawę oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 tej ustawy.