II GSK 423/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-03-06
Skład orzekający: Marzenna Zielińska, Magdalena Bosakirska, Urszula Raczkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE złożony przez oddział spółki kapitałowej, który nie posiadał osobowości prawnej, mógł wywołać skutki prawne w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego, a w konsekwencji, czy późniejsze przekształcenia podmiotowe mogły wpłynąć na prawo do uzyskania tej pomocy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji nie rozważyły należycie stanu faktycznego sprawy, w szczególności kwestii statusu producenta rolnego i definicji rolnika w świetle prawa krajowego i unijnego. Sąd podkreślił, że prawo do pomocy finansowej jest związane z posiadaniem gospodarstwa rolnego i numerem ewidencyjnym producenta rolnego, a niekoniecznie z posiadaniem osobowości prawnej przez wnioskodawcę. W związku z tym, WSA prawidłowo uchylił decyzje organów z powodu naruszenia przepisów postępowania, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej przez NSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Gospodarstwo Rolne "O." Spółka z o.o. złożyło wniosek o pomoc, jednak organy uznały, że wcześniejszy wniosek z 9 lutego 2005 r. złożony przez oddział spółki "Z." nie wywołał skutków prawnych z powodu braku osobowości prawnej oddziału. WSA uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i niewyjaśnienie stanu faktycznego. Dyrektor ARiMR złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 389/07 w sprawie ze skargi Gospodarstwa Rolnego "O." Spółki z o.o. w O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz Gospodarstwa Rolnego "O." Spółki z o.o. w O. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 389/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. R. "O." Spółki z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
W motywach wyroku podano, że decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił przyznania G. R. "O." Sp. z o.o. w O. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej ze względu na wyczerpanie środków finansowych przeznaczonych na ten cel. W uzasadnieniu decyzji podano, że G. R. "O." Sp. z o. o. w O. złożyło do Biura Powiatowego ARiMR w B. wniosek o udzielenie pomocy finansowej wraz z planem dostosowania gospodarstwa do standardów unijnych w dniu 21 stycznia 2006 r. Tymczasem limit środków unijnych przewidzianych na ten cel na lata 2004 – 2006 został wykorzystany przez producentów rolnych, którzy wnioski o pomoc finansową złożyli do dnia 14 marca 2005 r. Organ przyznał, że 9 lutego 2005 r. oddział osoby prawnej Z. Spółka z o.o. w W. posługując się nazwą "Z." Sp. z o.o. G. R. w O. złożył wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, jednakże oddział osoby prawnej "Z." Sp. z o.o. w W. nie był producentem rolnym, oraz nie miał przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym i jego wniosek nie wywołał skutków prawnych w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego.
Organ wskazał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów unijnych nie przyznaje oddziałowi spółki kapitałowej zdolności prawnej. Nowelizacja ww. rozporządzenia dokonana w dniu 1 sierpnia 2006 r. wprowadziła pod pewnymi warunkami, możliwość przyznania płatności podmiotowi, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego w okresie od daty złożenia wniosku do dnia wydania decyzji, ale brak zdolności prawnej oddziału spółki kapitałowej prawa handlowego przesądzał o tym, że oddział nie mógł być posiadaczem gospodarstwa rolnego a skoro tak to nie mógł przenieść posiadania na inne podmioty. Zdaniem organu, G. R. "O." Sp. z o.o. nie było następcą prawnym podmiotu składającego wniosek w dniu 9 lutego 2005 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] grudnia 2006 r. podzielając zawartą w tej decyzji argumentację. W ustosunkowaniu do zarzutów odwołania wskazał, że wprawdzie wnioskodawca wniosku z dn. 9 lutego 2005 r. posiadał wpis do ewidencji producentów, który jest jednym z warunków uzyskania pomocy ze środków UE, lecz całe postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie pomocy dyskwalifikuje fakt, iż oddział spółki z o.o. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym i to, że podmiot ten ma REGON, NIP i konto bankowe nie ma znaczenia w sprawie, gdyż każde z ww. uprawnień jest przyznawane przez odrębne przepisy.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. Spółka zarzuciła:
- naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 i art. 107 k.p.a.;
- naruszenie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE, objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 ze zm.);
- wydanie decyzji bez uwzględnienia nowego stanu prawnego i faktycznego tj. bez uwzględnienia § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uwzględniając skargę G. r. "O." spółki z o.o. i uchylając decyzje organów obu instancji stwierdził, że narusza ona prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że organy rozstrzygające uznały, że oddział spółki "Z."- G. R. "O." nie może być beneficjentem wnioskowanej płatności i dlatego jego wniosek z dnia 9 lutego 2005 r., jako nie wywołujący skutków prawnych, pominęły a zajęły się wyłącznie wnioskiem g. R. "Osowiec" Spółki z o.o. z dnia 17 stycznia 2006 r. Ten wniosek został jednak rozpatrzony negatywnie z powodu wyczerpania środków finansowych przeznaczonych na ten cel.
Sąd stwierdził, że strona skarżąca podnosi przede wszystkim argument kontynuacji wniosków o pomoc finansową, traktując wniosek z dnia 9 lutego 2005 r. jako pierwszy złożony w sprawie, a dwa pozostałe (tj. z dnia 17 stycznia 2006 r. i 28 sierpnia 2006 r.), jako jego kontynuację. Strona wywodzi swoje prawa z faktu zarejestrowania w dniu 4 maja 2004 r. w rejestrze producentów rolnych G. R. "O." i z nadania numeru identyfikacyjnego wskazując, iż przepisy prawa regulujące sprawę wniosków o pomoc finansową w celu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów unijnych, wymagają przede wszystkim rejestracji w krajowym rejestrze producentów wraz z nadaniem numeru identyfikacyjnego producenta. W ocenie Sądu nadanie numeru identyfikacyjnego oznacza, że w dacie składania wniosku tj. w dniu 9 lutego 2005 r. G. R. "O." było przez ten sam organ (ARiMR-Biuro Powiatowe w B. ) traktowane przez ponad rok jako producent rolny.
W ocenie Sądu powyższe wskazuje, że kwestia wpisu do rejestru nie została przez organy rozstrzygające do końca wyjaśniona i rozstrzygnięta, co oznacza brak dokładnych ustaleń stanu faktycznego sprawy. W sprawie pominięto sprawę wpisu wnioskodawcy do rejestru producentów rolnych, sugerując jedynie, iż ten wpis został dokonany nieprawidłowo. Zdaniem Sądu skoro dokonano nieprawidłowo wpisu do rejestru producentów i nadano numer identyfikacyjny oddziałowi spółki handlowej przed jego rejestracją w KRS, to organ winien tę sytuację wyjaśnić do końca, a nie pozostawiać ją i szukać rozwiązania w innym postępowaniu. Nie zadośćuczynienie powyższym obowiązkom narusza art.7 i 77 k.p.a.
Organ I instancji uznając, że oddział spółki kapitałowej nie jest stroną w postępowaniu o udzielenie pomocy finansowej, swoim rozstrzygnięciem uznał ten właśnie podmiot za producenta rolnego. W ten sposób został spełniony jeden z warunków, wskazanych w § 3 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. pozwalających na przyznanie pomocy finansowej, wszak o tę pomoc wystąpił podmiot uznany przez ten organ, w innym postępowaniu, za producenta rolnego.
Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę także definicję pojęcia "rolnik" która jest zawarta w art. 2 lit. a przywołanego rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia. Zgodnie z tym przepisem "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, grupę osób fizycznych lub prawnych , bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą.
Zdaniem Sądu nieuprawniona była odmowa przyznania płatności bez wyeliminowania z rejestru producentów rolnych podmiotu, który w tym rejestrze figuruje. Dlatego organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu winien się zająć prawidłowością dokonanego wpisu oddziału spółki kapitałowej do ewidencji producentów rolnych, mając na uwadze powyższy wywód. Organy winny ustalić zakres kompetencji Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "Z." G. R. "O.", w jakim charakterze oddział ten działał w dacie złożenia wniosku z dnia 9 lutego 2005 r. oraz dokonać oceny ustalonego w tym zakresie stanu faktycznego pod kątem ewentualnego następstwa prawnego po wyżej wymienionej spółce.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku i wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że organ rozpatrujący sprawę nie zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego czym naruszył art. 7 i 80 k.p.a., oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne wskazanie w uzasadnieniu wyroku jako podstawy uchylenia skarżonej decyzji niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy stan ten faktycznie był wystarczająco wyjaśniony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) prawa materialnego przez błędną wykładnię:
a) art. 12 ust. 1 i ust.2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2003 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.),
b) § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U Nr 17, poz. 142 ze zm.), poprzez przyjęcie przez Sąd Administracyjny, że nadany spółce z o.o. "Z." numer identyfikacyjny EP jako niewykreślony z ewidencji przechodzi na wnioskodawcę G. R. "O." Sp. z o.o., a w związku z tym, że spełniona została przesłanka w/w rozporządzenia Rady Ministrów w zakresie otrzymania pomocy finansowej tj. posiadania statusu producenta rolnego, który został wpisany do ewidencji producentów i został mu nadany numer identyfikacyjny, co winno być odzwierciedlone w decyzji organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ `polemizując ze stanowiskiem i argumentacja zawartą w wyroku Sądu I instancji, stwierdził, że wniosek z dnia 9 lutego 2005 r. został złożony przez oddział spółki Z., który w świetle przepisów k.p.a. nie miał do tego legitymacji, natomiast wniosek z 17 stycznia 2006 r. był wniesiony już przez podmiot prawa - spółkę O.. Nie miało miejsca następstwo prawne w zakresie przejęcia uprawnień dotyczących statusu producenta rolnego, bowiem nawet w przypadku przejęcia praw, oddział nie mógł przekazać więcej niż ich posiadał.
Zdaniem skarżącego organ rozpatrujący sprawę uwzględnił i prawidłowo ustalił sprawę wpisu oddziału spółki Z. do ewidencji EP oraz charakteru w jakim oddział tej spółki działał w dniu złożenia wniosku, tj. w dniu 9 lutego 2005 r. a także fakt przekształcenia spółki Z., daty złożenia wniosków, uzyskania wpisu do KRS a zwłaszcza wpisu do ewidencji producentów i nie ma potrzeby dodatkowego ustalania stanu faktycznego.
Zdaniem skarżącego nie można przyjąć, że kwestia prawidłowości wpisu oddziału do ewidencji EP nie została wyjaśniona i że miało to wpływ na rozstrzygnięcie Organ na każdym etapie winien uwzględniać naruszenia prawa, zatem gdyby oddział dalej prawnie istniał, to wówczas kwestia ta musiałaby zostać rozwiązania tak jak wskazuje to Sąd. Oddział natomiast przestał istnieć w dniu 14 lutego 2005 r. co czyniło bezprzedmiotowym dywagacje w tym zakresie. Poza tym fakt wcześniejszego błędnego uznania wpisu do EP nie może powodować automatycznie sanowania błędu w późniejszych działaniach.
Skarżący wskazał, że jeden podmiot może otrzymać tylko jedną dopłatę. Uznanie oddziałów jednej spółki za podmioty uprawnione do otrzymania dopłaty z uwagi na błędny wpis do ewidencji EP każdego z oddziałów( spółka posiadała odrębny wpis) naruszałoby zasadę równości wobec prawa.
W ocenie kasatora Sąd wadliwie przyjął, że organ naruszył przepis art. 7 i 77 k.p.a. i opierając na tym swoje rozstrzygnięcie naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi.
Odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego, skarżący podniósł, że przepis § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich rozporządzenia (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.), w kontekście sprawy należy odczytywać łącznie z przepisem art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2003r. Nr 10 , poz.76 ze zm.).
Zgodnie z § 3 rozporządzenia, płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który został wpisany do ewidencji producentów. Natomiast przepis art. 12 ust.2 w/w ustawy określa, iż numer identyfikacyjny nadany w trybie ustawy jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Istota przepisu sprowadza się do tego, że każdy producent rolny, niezależnie od swojego statusu prawnego może mieć tylko jeden numer i numer ten nie przechodzi na następcę prawnego niezależnie od formy prawnej tego następstwa.
W świetle przepisu § 3 powyższego rozporządzenia płatność jest udzielania producentowi rolnemu, który został wpisany do ewidencji gospodarstw rolnych. Zatem warunkiem sine qua non jest posiadanie stosownego numeru EP, przy czym musi to być numer indywidualny, odrębny dla każdego producenta. Nie może być to numer przejmowany po poprzednim producencie.
Przyjmując nawet wstąpienie spółki "O." w prawa i obowiązki oddziału spółki "Z.", powstała spółka nie mogła przejąć numeru identyfikacyjnego ustalającego i określającego konkretnego producenta wpisanego do ewidencji. Powyższe wykluczało uznanie spółki jako producenta w świetle przepisów rozporządzenia. Spółka ta nie spełniła bowiem podstawowego warunku otrzymania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE. Traktując natomiast spółkę jako podmiot który wszczął postępowanie dopiero w dniu 17 stycznia 2006 r. - jak to uczynił organ - decyzja organu była zasadna bowiem limit środków uległ już wyczerpaniu w dniu 14 marca 2005 r., a nadto nadanie nowego numeru EP spółce również nastąpiło po marcu 2005 r.
Skarżący stwierdził, że odniesienie do definicji rolnika zawartej w rozporządzeniu Rady WE Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. dokonane zostało w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów i uwzględnione przez organ. Kasator stwierdził, że producentem może być jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, ale , że nie może tak być, iż podmiot prawa (spółka z o.o.) jest producentem, a jednocześnie oddziały spółki także odrębnymi producentami. Pojęcie jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, dotyczy instytucji prawnych w zakresie ustrojowym i odnosi się do odrębnych podmiotów nie kwalifikowanych przez prawo jako osoby fizyczne lub prawne. Nie ma to odniesienia do przedmiotowej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Badana w ten sposób skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Rozpoznawana skarga została oparta na obydwu ustawowych podstawach, o których stanowi art. 174 p.p.s.a. W tej sytuacji konieczne jest zbadanie w pierwszej kolejności zasadności zarzutów procesowych.
W ramach podstawy kasacyjnej objętej art.174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy kasator zarzucił naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na błędnym ustaleniu, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył całokształtu materiału dowodowego oraz naruszenie art.141 § 4 p.p.s.a. polegające na błędnym wskazaniu w uzasadnieniu wyroku, że przyczyną uchylenia decyzji jest niewyjaśnienie stanu sprawy w sytuacji, gdy stan ten był należycie wyjaśniony.
Rozważając zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten nakłada na Sąd obowiązek uwzględnienia skargi poprzez uchylenie decyzji, w razie stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Takim "innym naruszeniem przepisów postępowania" jest nienależyte wyjaśnienie stanu sprawy, która to wada postępowania zawsze poddaje w wątpliwość trafność rozstrzygnięcia, bowiem gdy stan sprawy nie jest jasny, to rozstrzygnięcie jest przedwczesne.
Przypomnieć należy, że WSA uchylił zaskarżoną decyzję właśnie ze względów procesowych uznając, że sprawa nie była należycie wyjaśniona. Sąd I instancji wskazał, że skoro dokonano nieprawidłowo wpisu do rejestru producentów i nadano numer identyfikacyjny oddziałowi spółki handlowej przed jego rejestracją w KRS, to organ powinien tę sytuację wyjaśnić do końca, a nie pozostawić ją i szukać rozwiązania w innym już postępowaniu.
Kasator zarzucał, że sprawa była należycie wyjaśniona, a wszystkie okoliczności wzięte przez organ pod uwagę.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z treści zaskarżonych decyzji wynika, iż kwestia posiadania osobowości prawnej przez wnioskodawcę składającego wniosek 9 lutego 2005 r. w ocenie organu miała istotne znaczenie w sprawie. Zdaniem organu tylko osoba fizyczna lub prawna mogła skutecznie złożyć wniosek "pomocowy" i występować jako strona wszczętego tym wnioskiem postępowania administracyjnego. Jednocześnie jednak organy I i II instancji nie wzięły pod uwagę i nie rozważyły treści postanowienia sądowego z 14 lutego 2005 r. o wpisaniu do KRS G. R. "O." spółka z o.o.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając decyzje w uzasadnieniu wskazał, że organy naruszyły art. 7 kpa i 77 kpa, bowiem pominięto w sprawie kwestię wpisu wnioskodawcy do rejestru producentów rolnych, sugerując jedynie, iż ten wpis został dokonany nieprawidłowo. Stanowisko Sądu I instancji jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że celem przepisów o pomocy DSU jest wspieranie rozwoju obszarów wiejskich ze środków europejskich. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229 z 2003r. poz. 2273 ze zm.) i cytowane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. oraz ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10. poz. 76). mają za zadanie sprawne zorganizowanie systemu rozdziału pomocy w taki sposób, aby uprawnieni pomoc tę otrzymali. Nie jest natomiast celem powołanych aktów prawnych uniemożliwienie, czy utrudnienie otrzymania pomocy przez podmiot, któremu pomoc ta wedle kryteriów ustawowych powinna przysługiwać. Taka reguła interpretacyjna powinna przyświecać ocenie prawidłowości działania organów administracji orzekających o przyznaniu pomocy DSU.
W sprawie niniejszej organy nie rozważały szczegółowo kwestii zakresu podmiotowego udzielania pomocy finansowej w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w świetle treści art. 5 ust.1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Organy przyjęły jako założenie wstępne, że pomoc ta może być udzielana osobom fizycznym i osobom prawnym, gdyż tylko te podmioty mogą być stronami postępowania administracyjnego. Tymczasem powołany art. 5 ust.1a ustawy z 28 listopada 2003 r. stanowi, że pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Chodzi o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów /.../. Omawiana ustawa w art. 3 zawiera definicje. Po kolejnych zmianach, od dnia 27 lutego 2007 r., a więc w dacie wydania zaskarżonej decyzji, określenie "producent rolny" oznacza osobę fizyczną, osobę prawną, lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit.a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93,(WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr1454/2001, (WE)nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 03.270.1, dalej zwane rozporządzeniem nr 1782/2003).
Rolnik zaś, zgodnie z powołanym art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1782/2003, to osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty. Zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.
Jak wynika z powyższych przepisów krajowych i wspólnotowych status producenta rolnego związany jest z posiadaniem gospodarstwa rolnego i nie jest zależny od statusu prawnego posiadacza. W tym stanie prawnym szczególnego znaczenia nabiera fakt, że o pomoc w dniu 9 lutego 2005 r. zwracał się producent rolny mający numer ewidencyjny, w którego posiadaniu było gospodarstwo rolne "O." i niezależnie od przekształceń podmiotowych w toku całej sprawy o pomoc ubiegał się przechodzący przekształcenia organizacyjne, producent rolny - posiadacz gospodarstwa rolnego "O.".
Organy administracji nie rozważyły w toku postępowania znaczenia przekształceń spółki z o.o. "Z." dla zasadności wniosku z dnia 9 lutego 2005 r. o pomoc DSU dla gospodarstwa rolnego "O.". Organy nie rozważały w ogóle, kto w dacie złożenia wniosku w świetle powołanych przepisów prawa krajowego i europejskiego był producentem rolnym /posiadaczem gospodarstwa rolnego posiadającym numer ewidencyjny/ uprawnionym do uzyskania pomocy DSU i czy i dlaczego przekształcenia /podział/ podmiotu uprawnionego wpływają na utratę skuteczności tego wniosku.
Na marginesie sprawy wskazać należy, że organy nie wzięły pod uwagę, że z dniem 9 sierpnia 2006 r. zmienione zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. Zmiana wprowadzona rozporządzeniem z dnia 1 sierpnia 2006 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2006 r., nr 142 poz.1016) polegała m.in. na dodaniu przez § 1 pkt 2 rozporządzenia zmieniającego do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. - § 7a, który stanowi, że "w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza". Zgodnie z § 2 rozporządzenia zmieniającego, jeżeli przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego nastąpiło przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (tj. przed dniem 9 sierpnia 2006 r.), 35 dniowy termin do złożenia wniosku biegnie od dnia wejścia w życie rozporządzenia. W sprawie niniejszej w toku sprawy w dniu 29 sierpnia 2006 r., a więc z zachowaniem powyższego 35 dniowego terminu, strona złożyła dodatkowy wniosek o przyznanie płatności dla G. R. "O." spółka z o.o. wraz z dokumentami dotyczącymi przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego "O." na spółkę G. R. "O." Sp. z o.o. Ani ten wniosek, ani złożona wraz z nim dokumentacja, ani wpływ zmiany przepisów na sytuację strony nie zostały przez organ wzięte pod uwagę. Organ I instancji poprzestał na stwierdzeniu, że wniosek oddziału spółki z o.o. "Z." nie wywołał skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego, bowiem oddział spółki z o.o. nie posiadał osobowości prawnej. Jak wskazano wyżej posiadanie osobowości prawnej nie stanowiło kryterium skuteczności wniosku "pomocowego", bowiem prawo do pomocy wiązane było z posiadaniem gospodarstwa rolnego przez producenta rolnego. Należało więc wziąć pod uwagę, że pierwszy wniosek o udzielenie pomocy DSU w dniu 9 lutego 2005 r. złożył podmiot będący posiadaczem gospodarstwa rolnego, mający prawidłowo nadany numer ewidencyjny producenta rolnego. Zatem wniosek ten wywoływał skutki prawne w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego o przyznanie pomocy, bowiem jak wskazano wyżej, uprawnienie do uzyskania pomocy związane jest z posiadaniem gospodarstwa rolnego i posiadaniem numeru ewidencyjnego producenta rolnego. Na marginesie tylko wskazać należy, że wniosek złożyła posiadająca osobowość prawną "Z." spółka z o.o. – G. R. w O., należycie reprezentowana przez prawidłowo ustanowionego pełnomocnika. Wniosek był więc skuteczny, a zastosowanie nowych przepisów powinno zostać wnikliwie rozważone.
W tym stanie rzeczy WSA nie naruszył przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt1 lit. c p.p.s.a. uchylając zaskarżone decyzje z powodu niewyjaśnienia sprawy i nierozważenia całokształtu materiału dowodowego.
Postawiony w kasacji drugi zarzut procesowy polegający na naruszeniu art.141 § 4 p.p.s.a. w istocie, w świetle uzasadnienia kasacji, pokrywa się z zarzutem niesłusznego uznania, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, zatem wywody wyżej przedstawione stanowią jednocześnie uzasadnienie nietrafności tego zarzutu.
Rozpatrując zarzut kasacyjny z art.174 pkt 1 p.p.s.a. tj. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest on nieuzasadniony.
Kasator zarzucał naruszenie przez Sąd art.12 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ oraz § 3 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczególnych warunków /.../. Ustosunkowując się do tych zarzutów wskazać należy, że Sąd I instancji wymienionych przepisów nie stosował, więc nie mógł ich naruszyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak wskazano wyżej, uchylił obie decyzje z powodów procesowych tj. z powodu nienależytego wyjaśnienia sprawy, zaś kwestii stosowania prawa materialnego nie rozważał, w szczególności nie twierdził, że numer ewidencyjny nadany "Z." spółce z o.o. przechodzi na "O." spółkę z o.o. Sąd wskazał jedynie, że nie wszystkie okoliczności sprawy zostały należycie rozważone. Zarzut naruszenia przez WSA przepisów, których Sąd ten nie stosował jest niezasadny.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty kasacji oparte były na nieuzasadnionych podstawach, co skutkuje jej oddaleniem.
Zważywszy powyższe działając na podstawie art.184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w związku z ust.2 p.2 lit. b Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163 z 2002r. poz.1349 z późn. zmianami) i zasądził kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną, ale nie uczestniczył w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i nie reprezentował strony w postępowaniu przed sądem I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło