II SA/Bd 399/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Grzegorza M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę Komendant Miejski Policji w G., działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) wydał w dniu 29 stycznia 2007 r. orzeczenie nr [...] o skierowaniu na badania psychologiczne Grzegorza M. z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Od powyższego orzeczenia odwołał się Grzegorz M. i wniósł o cofnięcie wydanego skierowania celem wykonania odpowiednich badań ze względu na brak zaistnienia przesłanki wynikającej z przepisu art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, polegającej na przekroczeniu limitu punktów w liczbie 24. Argumentując swoje stanowisko odwołujący podniósł, iż ilość punktów liczona za przekroczenia przepisów ruchu drogowego w jego przypadku powinna być liczona od dnia 29 stycznia 2006 r. do dnia wysłania skierowania na badania, tj. 19 stycznia 2007 r., czego potwierdzeniem miałaby być przytoczona interpretacja art. 130 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Według dokonanych w ten sposób wyliczeń, zdaniem odwołującego, ilość punktów karnych za dokonane w tym okresie wykroczenia drogowe wynosi 19 i nie kwalifikuje do skierowania na stosowne badania. Ponadto nadmienił również, że w dniu 15 lipca 2006 r. oraz w dniu 20 stycznia 2007 r. odbył stosowne szkolenia doskonalące (zaświadczenie nr [...]) powodujące zmniejszenie posiadanych przez niego punktów w ewidencji o 12, w związku z czym stwierdził, że aktualnie posiada 7 punktów. Odwołujący zakwestionował także prawidłowość doliczenia punktów karnych w związku z popełnionym przez niego wykroczeniem odnotowanym przez Straż Miejską w Szamocinie, ponieważ jego zdaniem, pomimo ukarania nie naliczono punktów karnych, a ponadto poinformowano go o popełnionym wykroczeniu dopiero po upływie 3 miesięcy od zdarzenia. Ostatecznie odwołujący stwierdził, że straż miejska nie ma prawa samodzielnie nakładać mandatów w oparciu o zdjęcia z fotoradaru, ponieważ podstawa prawna tego działania jest przedmiotem zaskarżenia do Trybunału Konstytucyjnego. Komendant Wojewódzki Policji w B. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując na bezzasadność twierdzeń odwołującego o nie przekroczeniu 24 punktów karnych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że udział w szkoleniu w dniu 20 stycznia 2007 r. nie spowodował zmniejszenia ilości punktów z uwagi na to, że w dniu szkolenia strona przekroczyła 24 punkty - co wynika z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2002 r., Nr 236, poz. 1998). Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazano, że cyt. powyżej rozporządzenie precyzyjnie określa ilość punktów za poszczególne wykroczenia i nie ma możliwości dokonywania negocjacji w tym zakresie, a przedstawienie zarzutu popełnienia wykroczenia przez stronę po upływie 3 miesięcy nie może uwolnić strony od ustawowej odpowiedzialności za jego popełnienie, bowiem zgodnie z art. 45 § 1 kodeksu wykroczeń karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od jego popełnienia upłynął rok. Organ zwrócił też uwagę, że termin wprowadzenia punktów do ewidencji nie został przekroczony, ponieważ w przepisach określających zasady prowadzenia ewidencji – w cytowanym wyżej rozporządzeniu -nie określono takiego okresu. Zdaniem organu odwoławczego Straż Miejska posiada uprawnienia do ujawniania wykroczeń polegających na przekraczaniu prędkości przez kierujących oraz do nakładania grzywien w drodze mandatów karnych na podstawie obowiązujących przepisów, a uchylanie mandatów karnych przez niektóre sądy nie może być przesłanką do uchylenia mandatu nałożonego stronie przez straż miejską, ponieważ zaproponowany mandat karny zaoczny po uiszczeniu w terminie 7 dni stał się prawomocny i jedynie właściwy sąd ma uprawnienia do jego uchylenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Grzegorz M. wniósł o "anulowanie" zarówno decyzji organu I jak i II instancji, przytaczając zarzuty i twierdzenia podniesione już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Niejako uaktualniając swoje stanowisko skarżący zwrócił uwagę na zapadły w marcu 2007 r. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono niezgodność z aktami prawnymi wyższego rzędu dotychczasowych uprawnień straży miejskich do nakładania mandatów karnych w oparciu o zdjęcia z fotoradaru. Ponadto skarżący oświadczył, że nie uznaje argumentacji organu odwoławczego przedstawionej w uzasadnieniu orzeczenia tego organu, ponieważ jego zdaniem organ ten nie zajął stanowiska w podnoszonych wniesionym odwołaniem kwestiach m.in. niezgodnego z prawem nałożenia mandatu karnego przez Straż Miejską w S., nieprawidłowego zmniejszenia liczby punktów w związku z odbytymi szkoleniami jak również opóźnień w uaktualnianiu prowadzonej ewidencji punktów karnych. Strona skarżąca wskazała także na specyfikę wykonywanej pracy, związanej z koniecznością stałego przemieszczania się przy pomocy samochodu osobowego, co przy uwzględnieniu pojawiającego się zmęczenia i braku należytej koncentracji często powoduje, iż nie sposób uniknąć popełnienia wykroczenia przewidzianego przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono również, że w okresie od 8 marca 2006 r. do 24 lipca 2006 r. skarżący uzyskał 27 punktów karnych w związku z czym udział w szkoleniu odbytym w dniu 20 stycznia 2007 r. nie może być uwzględniony i nie może stanowić podstawy do zmniejszenia naliczonych punktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą skierowania na badania psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Punktem wyjścia dla ustalenia prawidłowości postępowania orzekających w sprawie organów uczynić należy regulację zawartą w art. 124 ust. 1 pkt 2b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 cyt. ustawy. Przepis ten upoważnia Policję do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje do tej ewidencji. Z powyższego wynika, że punkty karne mają służyć poprawie bezpieczeństwa ruchu przez eliminowanie z udziału w nim na pewien czas kierujących często naruszających przepisy. Czasowa eliminacja z udziału w ruchu drogowym w przypadku wykroczeń, za których popełnienie orzeczono ponad 24 punkty karne jest uzasadniona uporczywością naruszania przepisów ruchu drogowego, co może wskazywać na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (Komentarz do art. 124 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, [w:] R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). O ile więc w niniejszej sprawie jako bezsporne uznać należy okoliczności związane z ustaleniem poszczególnych wykroczeń w ruchu drogowym przez skarżącego, to istota sporu dotyczy technicznej strony prowadzenia stosownej ewidencji punktów karnych, w tym także zasad obowiązujących przy wpisywaniu jak i usuwaniu tych punktów. Regulujące te zagadnienia rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego w swym zał. nr 1 precyzyjnie określa sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, bez możliwości jakiejkolwiek negocjacji w tym zakresie. Jak wynika bowiem z treści § 2 ust. 1 i 3 cyt. rozporządzenia, do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zwanej dalej "ewidencją", wpisuje się kierowcę, który kierując pojazdem dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego, zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia. W tym zakresie nie może liczyć na uznanie zarzut niezgodnego prawem nałożenia mandatu karnego za wykroczenie drogowe popełnione w dniu 2 czerwca 2006 r., a odnotowane przez fotoradar Straży Miejskiej w S. Opłacenie zaocznego mandatu karnego, zgodnie z art. 98 § 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2001 r., Nr 106, poz. 1148) powoduje, że staje się on prawomocny z chwilą uiszczenia grzywny we wskazanym miejscu i terminie, przy czym jego ewentualne uchylenie przez sąd mogłoby nastąpić z urzędu lub na wniosek, w zawitym terminie 7 dni od jego uprawomocnienia, a takie działanie, mające na celu podważenie legalności nałożonego mandatu, nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Także zarzut upływu 3 miesięcy od zdarzenia do przedstawienia stronie zarzutu popełnienia wykroczenia nie znajduje umocowania w przepisach prawnych; zgodnie bowiem z art. 45 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Prawo wykroczeń (Dz.U. z 1971 r., Nr 12, poz. 114 z późń. zm.) karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, jeżeli zaś takiego postępowania nie wszczęto - karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Jednoznaczna w swej treści jest również regulacja prawna dotycząca sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, co potwierdza interpretacja przepisu § 4 ust. 5 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, zgodnie z którym organ wydający prawomocne rozstrzygnięcie, o którym mowa w ust. 1, niezwłocznie przekazuje informację właściwemu organowi prowadzącemu ewidencję na właściwym formularzu. Jakkolwiek ustawodawca redagując powyższy przepis użył pojęcia nieprecyzyjnego, to jednak posiadającego wystarczające znaczenie normatywne dla regulowania okresu wymaganego dla naniesienia stosownych zmian w rejestrze punktów karnych. Dodatkowym wsparciem dla powyższego twierdzenia jest analiza przepisu § 6 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia, który normuje sposób postępowania związany z usuwaniem punktów karnych z ewidencji w przypadku gdy od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów. Oznacza to, że funkcjonuje system "kroczący", polegający na sukcesywnym usuwaniu punktów karnych, a nie automatycznym oczyszczaniu jednym posunięciem całej kartoteki. Tak więc, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, to nie data naniesienia zmian w ewidencji punktów karnych posiada miarodajne znaczenie dla określenia upływu okresu 1 roku wymaganego dla ich usunięcia, lecz jak stanowi wyraźne brzmienie przywołanego przepisu – ów termin rozpoczyna swój bieg od dnia popełnienia naruszenia, w związku z którym nałożono określoną liczbę tych punktów. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że nie tylko upływ okresu przewidzianego przepisem § 6 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia decyduje o usunięciu z ewidencji punktów karnych przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego. Stosownie do regulacji określonej przepisem art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo ruchu drogowym, kierowca wpisany do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Rozporządzenie w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego w swym § 8 ust. 4 określa dodatkowo, że kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, organ, o którym mowa w § 3, zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Szkolenie daje podstawę do zmniejszenia posiadanej liczby punktów o 6, przy czym kierowca może uczestniczyć w takich zajęciach nie częściej niż raz w ciągu 6 miesięcy. Może zatem "wykupić" najwięcej 12 punktów karnych w ciągu roku. Analiza tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku w kontekście podnoszonego przez skarżącego zarzutu dotyczącego wadliwej redukcji jego punktów w związku z odbytym szkoleniem. Ustawodawca wyraźnie ustalił tutaj regułę, że kolejność wpisów decyduje o tym, które punkty są redukowane w związku z odbytym szkoleniem. Redukcji punktów dokonuje właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy Komendant Wojewódzki Policji na podstawie zaświadczenia dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, potwierdzającego odbycie szkolenia Należy przy tym mieć na względzie unormowanie wynikające z § 8 ust. 6 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Oznacza to, że w chwili przystąpienia do szkolenia kierowca nie może mieć więcej niż 24 punkty, ponieważ mając taką liczbę punktów zakwalifikował się do egzaminu sprawdzającego, a więc nie można dokonać odpisu w innej formie. Nie może mieć również mniej niż 6 punktów, treść rozporządzenia bowiem wyraźnie wskazuje, że odbycie szkolenia daje podstawę do zmniejszenia liczby "posiadanych punktów o 6". Nie można zatem zdjąć z ewidencji większej liczby punktów od posiadanej przez kierowcę, ale równocześnie nie może ich być mniej niż 6. Powyższe uzasadnia prawidłowość ustaleń dokonanych przez orzekający organ administracji, na których podstawie nie uwzględniono udziału skarżącego w szkoleniu odbytym w dniu 20 stycznia 2007 r. ze względy na przekroczony w tym momencie limit punktów karnych (24), kwalifikujący już do odbycia egzaminu sprawdzającego wmyśl § 7 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia. Odnosząc się zaś do kwestii konstytucyjności uprawnień straży miejskich (gminnych) do nakładania mandatów karnych za przekroczenie dopuszczalnej prędkości w ruchu drogowym w oparciu o zdjęcia z fotoradaru wyjaśnić należy, że wyrokiem z dnia 22 marca 2007 r. (sygn. akt U 1/07, OTK - A 2007/3/29, Dz.U. z 2003 r., Nr 53, poz. 359) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 w zakresie czynności wskazanych w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r., Nr 14, poz. 144, Nr 26, poz. 230 i Nr 230, poz. 2310) z przepisem: art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z dniem publikacji niniejszego orzeczenia w Dzienniku Ustaw tj. 28 marca 2007 r., zaskarżony przepis - § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 w zakresie czynności wskazanych w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c) cyt. rozporządzenia utracił moc obowiązującą, jednak zważywszy, iż skierowanie na badania psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym następuje w oparciu o samodzielną podstawę prawną, uznać należy brak wpływu przywołanego orzeczenia TK na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Ponadto zarówno wydanie jak i wejście w życie wyroku TK z 22 marca 2007 r. nastąpiło po wydaniu zaskarżonej decyzji w związku z czym organ nie miał obowiązku jego uwzględnienia w trakcie wydawania tej decyzji. Dopiero po wydaniu wyroku przez Trybunał skarżący miał możliwość usunięcia z obrotu prawnego prawomocnego mandatu karnego wydanego na podstawie aktu normatywnego, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 540 § 2 Kodeksu postępowania karnego, który na mocy art. 113 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. (Dz. U. Dz.U Nr 106 poz.1148 ze zm.) ma zastosowanie w sprawach o wykroczenia, postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą skazania lub warunkowego umorzenia. Poza sporem pozostaje jednak, że do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie skarżący nie złożył wniosku o wznowienie postępowania zakończonego nałożeniem na niego mandatu karnego za wykroczenie z dnia 02.06.2006r. Ubocznie należy stwierdzić, iż argumenty podnoszone w skardze, a dotyczące bezkolizyjnego prowadzenia pojazdów przez skarżącego pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, nie zmieniają bowiem faktu stwierdzonych przez Policję naruszeń. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.