I SA/Bd 337/07
WyrokWSA w Bydgoszczy2007-07-10
Skład orzekający: Izabela Najda – Ossowska, Leszek Kleczkowski, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo zastosował art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, rozliczając wydatki w sposób wykraczający poza rok podatkowy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając za zasadny zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten nakazuje rozliczenie wydatków w roku podatkowym, a organ podatkowy nieprawidłowo rozliczył wydatki z datą wykraczającą poza rok podatkowy, co było sprzeczne z wykładnią gramatyczną przepisu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która ustaliła zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2004. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w tym błędną wykładnię art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz wadliwe doręczenie decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2007 r. i orzeczono, że nie może być ona wykonana w całości. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Jerzego K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2004 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasadza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego kwotę 5.496,00 zł (pięć tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt sześć) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2004 w kwocie 94.776,00 zł.
Organ pierwszej instancji ustalił, że w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. nadwyżka wydatków oraz zgromadzonych na rachunkach bankowych środków finansowych nad uzyskanymi w tym okresie przychodami i posiadanymi środkami pieniężnymi na dzień [...] 2004 r. wyniosła 252.735,94 zł. Z uwagi na pozostawanie skarżącego we wspólności majątkowej, kwotę podlegającą opodatkowaniu podzielono w częściach równych, tj. 126.368,00 zł przypadających na każdego z małżonków.
W odwołaniu od powyższej decyzji wniesiono o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o wstrzymanie wykonania decyzji. Strona zarzuciła:
-naruszenie prawa podatkowego proceduralnego poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów tj. przepisów art. 191 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej,
- naruszenie prawa podatkowego proceduralnego poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu ,
- naruszenie prawa podatkowego materialnego poprzez błędną wykładnię art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- naruszenie prawa podatkowego proceduralnego poprzez wadliwe doręczenie decyzji.
Na etapie postępowania odwoławczego przyjęto do protokołu nowe dowody, tj. dwie informacje o saldach na rachunkach bankowych na dzień [...] 2004 r. oraz zaświadczenie lekarskie mające potwierdzić, że w dniu przesłuchania [...] 2005 r. Jerzy K. był w stanie zagrożenia życia.
Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że wymaga on uzupełnienia i zlecił organowi, który wydał zaskarżoną decyzję, przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego konieczne było przeprowadzenie, wnioskowanych przez pełnomocnika, przesłuchań świadków odnośnie przechowywanych przez małżonków pieniędzy. Za konieczne uznał też przesłuchanie skarżącego na okoliczność przechowywania w domu kwoty ok. 50.000 USD jak i możliwości wykorzystania tych pieniędzy do pokrycia wydatków w roku 2004 r. W dniu [...] 2007 r. organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadków Marię Teresę C., Richarda Bernda G., żonę oraz podatnika.
Decyzją z [...] 2007r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowejw B. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia dowodu z kolejnego przesłuchania podatnika. W ocenie organu, zaświadczenie lekarskie z dnia [...] 2005 r. nie potwierdzało, że w dniu pierwszego przesłuchania [...] 2005 r. był on w stanie zagrożenia życia, co sugerowano w odwołaniu. Składając w tym dniu zeznania Jerzy K. został poinformowany o przysługujących mu prawach i obowiązkach, a własnoręcznym podpisem wyraził zgodę na składanie zeznań. Nie informował w trakcie składania zeznań o złym samopoczuciu mogącym mieć wpływ na treść zeznań. Ponadto pełnomocnik już wcześniej, bo [...] 2006 r., wstępował z wnioskiem o ponowne przesłuchanie Jerzego K. Wniosek ten został uwzględniony. Ponowne zeznania złożył w dniu [...] 2006 r.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał na art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podnosząc, iż zasadą jest, że ciężar dowodzenia spoczywa na organie podatkowym, ale w wypadku opodatkowania nieujawnionych źródeł przychodu następuje przerzucenie ciężaru dowodów na stronę. W ocenie organu odwoławczego, przeprowadzone w tym zakresie postępowanie podatkowe wykazało, że na dzień [...] 2004 r. poniesione wydatki oraz wartość środków pieniężnych zgromadzonych w banku w trakcie roku nie znajdują pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów i środkach pieniężnych posiadanych w bankach na dzień [...] 2004 r. - różnica ta stanowi kwotę 148.133,56 zł. Jako zasadniczą kwestię w prowadzonym postępowaniu organy uznały ustalenie posiadanych przez stronę środków pieniężnych, które miały stanowić oszczędności na początek roku 2004 i służyć finansowaniu wydatków ponoszonych w tym roku 2004.
Organ odwoławczy nie uznał za uprawdopodobnione przechowywanie oszczędności w domu. Podkreślił, iż fakt uzyskiwana wysokich dochodów w latach poprzednich nie jest równoznaczny z możliwością posiadania tych środków, szczególnie z uwagi na ponoszenie przed rokiem 2004 określonych wydatków, a wskazywanie na fakt bycia przez stronę "aktywnym inwestorem" w żaden sposób nie przesądza, że na dzień [...] 2004r. istniały środki finansowe. Mając na uwadze powołane przez podatnika w latach poprzedzających rok 2004 przychody przy zestawieniu z ponoszonymi wydatkami stwierdzono, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż ma dzień [...] 2004r. strona uzyskał wspólnie z małżonką oszczędności w wysokości ok. 400.000 zł. Także przeprowadzone dodatkowe postępowanie uzupełniające, nie potwierdziło posiadania środków pieniężnych. Organ zauważył, że niniejsze postępowanie nie dowodziło, że nie dysponowano środkami pieniężnymi, wręcz przeciwnie ponosząc znaczne wydatki musiały istnieć środki pieniężne z tym, że nie wskazano źródła pochodzenia tych środków.
Twierdzenie zawarte w odwołaniu, że podatnik wykazał z żoną mienie zgromadzone w latach 2000-2002 w wysokości 690.000 zł uznano za całkowicie błędne gdyż podatnik utożsamia uzyskanie przychody z wartością zgromadzonego mienia nie biorąc pod uwagę ponoszonych wydatków.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że mając na uwadze, iż przychody jak i wydatki różnie kształtowały się w ciągu całego roku 2004 r. należało uwzględnić chronologię uzyskiwanych przychodów i ponoszonych wydatków oraz gromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych. Tak dokonana analiza zebranego materiału dowodowego wykazała, że największa nadwyżka wydatków i zgromadzonych w bankach środków pieniężnych nad przychodami wystąpiła za okres od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. Wydatki oraz zgromadzone środki pieniężne ulokowane w banku przewyższają w tym okresie uzyskane przychody o kwotę 252.735,94 zł. Zdaniem organu z zastosowanego przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wynika jednoznacznie, że dokonując stosownych obliczeń trzeba sumować środki finansowe oraz wydatki w ujęciu całorocznym. Powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 07 marca 1995r. Sygn akt. III AZP 2/95, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż nie można uznać priorytetu wykładni językowej , jeżeli jej wynik interpretacyjny miałby prowadzić do naruszenia normatywnej spójności systemu prawnego. Podniesiono że ustawodawca formułując przepisy dotyczące opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, miał na celu zwalczanie tych niekorzystnych zjawisk i w sytuacji, w której chronologia zdarzeń wskazuje bezspornie na zaistnienie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, możliwym jest wymierzenie przedmiotowego podatku.
Odnośnie zarzutu, iż decyzja organu pierwszej instancji nie została prawidłowo doręczona podniesiono, iż nie znajduje on uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Także zarzut naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej i art. 123 § 1 tej ustawy nie zasługuje , w ocenie organu, na uwzględnienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa podatkowego o charakterze proceduralnym, poprzez podtrzymanie przez organ odwoławczy dowolnej oceny materiału dowodowego, tj. naruszenie art. 191 w zw. z art. 192 Ordynacji podatkowej; naruszenie prawa podatkowego o charakterze materialnoprawnym, poprzez błędną wykładnię i wynikające z tego błędne zastosowanie normy prawnej przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez pominięcie jednorocznego okresu, za który norma prawna powinna mieć zastosowanie; naruszenie prawa podatkowego o charakterze proceduralnym, poprzez naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego w postaci przepisów art. 120 i 125 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez zastosowanie niedopuszczalnej w polskiej judykaturze wykładni celowościowej w miejsce nakazanej przepisami prawa wykładni językowo gramatycznej; naruszenie prawa podatkowego o charakterze mieszanym, tj. formalno materialnym, tj. przepisu art. 220 Ordynacji podatkowej, poprzez nie rozstrzygnięcie sprawy w granicach wniesionego odwołania; naruszenie prawa podatkowego o charakterze proceduralnym, w postaci przepisów art. 147 w zw. z art. 145 § 2 Ordynacji, poprzez wadliwe doręczenie decyzji; naruszenie przepisów. Ordynacji dotyczących przedawnienia w tym w szczególności przedawnienia prawa do wydania decyzji, tj. przepisu art. 69 § 2 i 3 Ordynacji poprzez błędne przyjęcie, iż do tej konkretnej sprawy odnosi się pięcioletni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu nie ujawnionych źródeł dochodu i związany z tym zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów art. 179 Ordynacji.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ odwoławczy wprawdzie dopuścił nowe dowody wnioskowane przez stronę, a także wziął pod uwagę materiał dowodowy zebrany przez organ podatkowy pierwszej instancji, powielił jednak ten sam błąd proceduralny, który uczynił wcześniej organ pierwszej instancji, gdyż nie uwzględnił oczywistych okoliczności sprawy wykazanych przez stronę w piśmie z dnia 11 stycznia 2006r. Podkreślono, iż skarżący wielokrotnie powoływał się na okoliczność posiadania na dzień [...] 2004r. mienia w znaczących rozmiarach, tj. w kwocie nie mniejszej niż 100.000,00 zł. Natomiast organ przyjął, że decydującym dla oceny jest zeznanie skarżącego złożone dnia 17 listopada 2005 r., podczas którego strona wyjaśniła, że w dniu 01 stycznia 2004 r. posiadała gotówkę w wysokości 10.000,00 zł. Podkreślono, iż organy pominęły okoliczność zawału mięśnia sercowego strony w zasadzie w trakcie przesłuchania, czy nieledwie po nim, a stan taki wyłącza obiektywność zeznań i wyklucza prawidłowość uzyskanych w toku takiego przesłuchania danych. Ponadto strona wielokrotnie prostowała swoje wyjaśnienia co do stanu zasobów środków złożone w dniu [...] 2005r.
Dodatkowo skarżący wskazuje na dowód zgłoszony w piśmie z dnia [...] 2006r., w myśl którego, na podstawie analizy danych wynikających z złożonego zeznania podatkowego za rok 2003, strona wykazała, że jej zasoby gotówkowe w dniu [...] 2004 r. musiały być nie mniejsze niż 25.906,37 zł.
Ustosunkowując się do kwestii nie podania w oświadczeniu majątkowym z dnia [...] 2005r. informacji o stanie środków finansowych w gotówce na [...] 2004r. skarżący podnosi, iż brak wypełnienia rubryki w oświadczeniu o oszczędnościach nie oznacza, że tych oszczędności nie było. W szczególności zeznania p. G., wskazują, że strona przechowywała w domu mienie w gotówce w znacznej ilości. Podatnik wielokrotnie podkreślał, że jego gospodarstwo domowe nie jest przeciętnym gospodarstwem , lecz jest on w zasadzie dosyć aktywnym inwestorem i z tego powodu przechowuje znaczne ilości mienia w domu w gotówce. Organ nie zawarł stosownej oceny na tę okoliczność. Natomiast z materiału dowodowego wynika, iż mienie zgromadzone w okresie wcześniejszym, tj. na koniec roku 2003 - na podstawie przeprowadzonych środków dowodowych - formalnie i materialnie - nie kwestionowanych przez organ wynosiło (na koniec roku 2003) nie mniej niż 690.000 zł. Strona nie rozlicza istotnych wydatków za lata 2000 - 2001, gdyż okres ten objęty jest w roku 2007 r. przedawnieniem w zakresie ustalania zobowiązania podatkowego i jako taki nie może być przedmiotem analizy organów podatkowych, choć strona podkreśliła, że tak samo jak za lata 2002-2004, również za okres wcześniejszy jest w stanie wykazać się mieniem zgromadzonym.
Ponadto podniesiono, że powołanie się przez organy na wydatki z okresu objętego przedawnieniem prawa do wydawania decyzji ustalających jest procesowo błędne.
W ocenie skarżącego sprzeczne z prawem jest traktowanie podatku jako kary zmierzającej do zwalczania niekorzystnych zjawisk. Wskazał również, że norma prawna, którą konstruuje przepis art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma wyraźnie zaznaczone ramy czasowe, którymi jest rok podatkowy. Natomiast wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, w rozważaniach organu podatkowego kończą się na miesiącu maju 2004r. Rozstrzygnięcie takie nie znajduje podstaw w obowiązującym stanie prawnym i jako takie powinno być pominięte a mienie strony rozliczone być powinno w ujęciu rocznym. Naruszenie zasad ogólnych określonych przepisami art. 120 i 125 ustawy Ordynacja podatkowa przez zastosowanie dyrektyw wykładni celowościowej strona upatruje w tym, że z treści zasady ogólnej prawa podatkowego odzwierciedlonej w przepisie art. 120 ust. oraz art. 125 organ ma obowiązek stosować te zasady postępowania, które są najprostsze. Jeśli doktryna prawa powołuje o podstawowy rodzaj wykładni wykładnię językową, to organ powinien tę właśnie wykładnię zastosować.
Dalej, zdaniem strony skarżącej, organ nie rozstrzygnął sprawy w granicach wniesionego odwołania. W złożonym odwołaniu skarżący wnosił równorzędnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i o wstrzymanie wykonanie decyzji. Brak rozstrzygnięcia wniosku, w jego ocenie, skutkuje brakiem rozstrzygnięcia co do istoty sprawy o którym wyraźnie stanowi przepis art. 210 Ordynacji. Zdaniem skarżącego, stosownie do przepisu art. 222 , organ związany jest obowiązkiem rozpoznania odwołania w granicach zarzutów. Nie uwzględnił, że w czasie od wniesienia odwołania do wydania decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji, organ podatkowy pierwszej instancji wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania.
Zaistniał zatem nowy fakt procesowy i organ drugiej instancji musiał odnieść się do wszystkich takich aktów a brak takiego odniesienia narusza art. 233 § 1 punkt 1 w zw. z przepisami art. 210 w zw. z art. 223 Ordynacji.
Skarżący wskazuje także, iż określenie zakresu rozstrzygnięcia w zakresie jego wymagalności określone zaskarżoną decyzją jest niepełne na tyle, że uniemożliwia realizację zobowiązania podatkowego. W przypadku bowiem decyzji ustalających, ustalenie zobowiązania podatkowego co do terminu i jego realizacji, jest podstawową cechą jaką powinno ustalać się w drodze decyzji. Jeśli zatem w tej konkretnej sprawie, nie jest jasna wymagalność, zobowiązanie podatkowe nie istnieje, gdyż jego elementami jest również określenie terminu płatności podatku, który w zaskarżonej decyzji nie został wskazany.
W kwestii doręczenia decyzji skarżący stwierdził, że pełnomocnik, który otrzymał decyzję był upoważniony do występowania w postępowaniu kontrolnym, jednakże w przypadku decyzji ustalających nie ma podstaw prawnej by to jemu, a nie stronie doręczono decyzję. Decyzja taka konstytuuje zobowiązanie, a pełnomocnictwo nie obejmowało kwestii doręczeń. Poza tym Dział VI Ordynacji nie zawiera przepisów o doręczeniach, odsyła poprzez art. 292 do działu IV., bez rozdziału 13.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.
Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, Sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem - m.in. wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Zatem organ podatkowy wysokość przychodu podatnika ustala na podstawie znamion zewnętrznych, tj. wydatków świadczących o sytuacji ekonomicznej podatnika. W przypadku ustalenia, że poniesione wydatki przekraczają źródła przychodów oraz zgromadzone wcześniej zasoby finansowe zasadne jest przyjęcie, że powstała różnica stanowi przychód podatnika nie znajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzący ze źródeł nieujawnionych. W postępowaniu dotyczącym przychodów ze źródeł nieujawnionych, organy podatkowe dowodzą istnienia i wysokości przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych; podatnik udowadnia natomiast okoliczność i wysokość pokrycia w powyższym zakresie, albowiem chroni i realizuje w ten sposób wyłącznie własny interes prawny. Podatnik, jako strona postępowania administracyjnego, ma prawo do przedstawiania swoich racji, argumentów i dowodów, a w takim przypadku do obowiązków organów podatkowych określonych w art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), należy ich zbadanie, zweryfikowanie, rozważenie i ocena.
Funkcjonująca w postępowaniu podatkowym zasada prawdy materialnej oraz zasada swobodnej oceny dowodów (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 cyt. ustawy), mają za zadanie doprowadzenie do obiektywnego i bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej poprzez zobowiązanie organu do poszukiwania okoliczności faktycznych w sposób zapewniający rozstrzygnięcie oparte na prawdziwych elementach tego stanu oraz dokonywaniu ustaleń prawdziwych, co umożliwia swoboda w wyciąganiu logicznych wniosków z zebranego materiału dowodowego. To oznacza, że aby ocena materiału nie przekroczyła granic swobody, materiał musi być zgromadzony w sposób zupełny, uwzględnione wszystkie dowody, ustalenia dokonywane w świetle pełnego kontekstu sprawy. Wówczas dopuszczalne jest stosowanie kryteriów indywidualnych dla sprawy i brak zgodności składanych wyjaśnień przez osoby, logika ciągu wydarzeń, ich zgoda z prawami natury czy doświadczeniem życiowym.
Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich faktów mających znaczenie dla sprawy w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Zasady te dotyczą również postępowania podatkowego prowadzonego w oparciu o art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wbrew zarzutom skargi nie zachodzi naruszenie przepisów postępowania dotyczących ustalenia faktów. W toku postępowania organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Skarżący uczestniczył czynnie w tym postępowaniu, był informowany o jego stanie, składał wyjaśnienia i mógł składać wnioski dowodowe. Nieuznanie jego oświadczenia oraz zeznań świadków za dowód na posiadanie przechowywanych w domu znacznych oszczędności na dzień 01 stycznia 2004r. jest wynikiem oceny, że w okolicznościach sprawy nie znalazło to potwierdzenia. Skarżący w toku postępowania podatkowego w skardze jak i na rozprawie najsilniej akcentował fakt błędnego zinterpretowania zeznań złożonych przez niego w dniu 17 listopada 2005r., podkreślając okoliczność znajdowania się w tym dniu w stanie zagrożenia życia. Organy podatkowe trafnie jednak wskazują, iż skarżący został pouczony o treści art. 199 ustawy Ordynacja podatkowa , miał prawo nie tylko odmówić odpowiedzi na pytania ale nie wyrazić zgody na przesłuchanie. Pan K. z prawa tego nie skorzystał a protokół z przesłuchania został przez niego podpisany jako zgodny ze złożonym zeznaniem ( k-147-148 akt administracyjnych, tom I) Ponadto w trakcie składania zeznań nie informował o złym samopoczuciu mogącym mieć wpływ na treść zeznań. Sprostowanie zeznań złożonych w dniu [...] 2005r. skarżący dokonał dopiero w piśmie z dnia [...] 2005r. po zapoznaniu się z protokołem z przebiegu kontroli (k – 159 akt administracyjnych). W tym miejscu należałoby wskazać również , iż trafne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż okoliczność znajdowania się w stanie zagrożenia życia w dniu [...] 2005r. w trakcie składnia zeznania nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Zaświadczenie lekarskie, złożone na etapie postępowania odwoławczego w żaden sposób nie potwierdza okoliczności na która powołuje się skarżący (k-319 akt administracyjnych, tom II). Zaświadczenie zostało wystawione w dniu [...] 2005r. przez lekarza specjalistę –neurologa i wynika z niego jedynie, że Jerzy K. jest pod opieką neurologa.
Ocena dokonana przez organy podatkowe zgodna jest z zasadą swobodnej oceny dowodów zawartą w art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa i nie budzi zastrzeżeń. Oczywistym jest, że aby przyjąć, że zasoby majątkowe, w tym wypadku oszczędności, jakimi dysponował skarżący stanowiły pokrycie pochodzące z ujawnionych źródeł przychodu, to należałoby wykazać, że chodzi o zasoby wolne od opodatkowania lub też już opodatkowane. W takim wypadku Dyrektor Izby Skarbowej w B. zasadnie stwierdził, że zeznania wskazanych przez stronę świadków na okoliczność posiadania dużych kwot pieniędzy w domu mogły dowodzić jedynie tego, że strona miała możliwość ponoszenia dużych wydatków, co nie było kwestionowane przez organ. Tak samo należy ocenić stanowisko organu w kwestii podnoszonych przez stronę okoliczności bycia aktywnym inwestorem czy oświadczeń o oszczędnościach większych niż 100 000zł. W decyzji znalazło się przekonujące i mające swe podstawy w zgromadzonym materiale dowodowym stanowisko, że ujawnione źródła przychodów z lat poprzednich w zestawieniu z wydatkami, nie dawały możliwości zgromadzenia oszczędności w postulowanych przez stronę wysokościach. Zestawienie to również nie jest sprzeczne z zebranymi dowodami. Zostało oparte na badaniu możliwości zgromadzenia oszczędności, zatem również za rok 2003. Powoływanie się w skardze na przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalających zobowiązanie jako podstawę do braku możliwości przyjęcia przez organ do rozliczenia wydatków w latach 2000-2001 nie znajduje podstaw prawnych. Przyjmując na podstawie zgromadzonych dokumentów wysokość poniesionych wydatków nawet za lata, za które w wyniku przedawnienia wygasło prawo do ustalenia zobowiązania podatkowego, organ w żaden sposób nie rozlicza podatkowo tych lat i tym samym cały poczyniony w skardze wywód jest chybiony. Sąd pominie tę jego część, w której doradca podatkowy powołując się na art. 69 i 179 Ordynacji, staje na stanowisku, że w takim wypadku zachodzi okres trzyletni przedawnienia, gdyż mając na względzie poprzednie zdanie, nie ma to istotnego znaczenia dla sprawy.
Nie można również zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego jakoby w przedmiotowej sprawie nie doręczono decyzji stronie. Bezspornym jest, że decyzję otrzymał umocowany do reprezentacji w toku postępowania kontrolnego prowadzonego na podstawie postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego opartego o art. 8 ust. 1 pkt 3), art. 13 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej (dalej uks). W tego rodzaju postępowaniu, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 31 ust. 1 uks), a użyte w ustawie określenia oznaczają: organ kontroli skarbowej - organ podatkowy (art. 31ust. 2 pkt 1) uks), natomiast postępowanie kontrolne - postępowanie podatkowe, o którym mowa w dziale IV ustawy - Ordynacja podatkowa (art. 31ust. 2 pkt 2) uks). Kontrola podatkowa to kontrola, o której mowa w dziale VI ustawy - Ordynacja podatkowa (art. 31ust. 2 pkt 4) uks) .
W okolicznościach sprawy, w myśl tego przepisu jasno wynika, że pełnomocnik nie występował w postępowaniu o jakim mowa w dziale VI .
Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 1) lit. a) uks, organ kontroli skarbowej kończy postępowanie kontrolne decyzją w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, gdy ustalenia dotyczą podatków, których określanie lub ustalanie należy do właściwości naczelników urzędów skarbowych, oraz podatku akcyzowego. Od decyzji, służy odwołanie do właściwego dyrektora izby skarbowej , jeżeli decyzję wydał dyrektor urzędu kontroli skarbowej (art. 26 ust.1 uks). W kwestii doręczeń decyzji w ustawie o kontroli skarbowej ustawodawca wskazuje komu należy doręczyć decyzję (art. 25 uks), jednakże przepisy ustawy o kontroli skarbowej nie regulują odmiennie niż ordynacja podatkowa kwestii doręczeń pism w przypadku, gdy kontrolowany ustanowił pełnomocnika.
Otóż kontrolowany jest podmiotem, w stosunku do którego prowadzi się czynności, nakłada prawa i obowiązki, czyli stroną postępowania. Stosownie do art. 145 § 2 Ordynacji, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Skoro kontrolowany ustanowił pełnomocnika w postępowaniu kontrolnym, to organ miał obowiązek doręczyć decyzję temu pełnomocnikowi. Przekazanie jej kontrolowanemu, w takim wypadku nie wywoływałoby skutków doręczenia. Brak wyraźnego wskazania osoby jako pełnomocnika do doręczeń nie zmienia tego obowiązku, gdyż w takim wypadku pełnomocnictwo do reprezentacji w postępowaniu kontrolnym obejmuje swym zakresem również doręczanie, stosownie do art. 145 § 2 Ordynacji w zw. z art. 31 ust. 1 i ust. 2 pkt 3) ustawy o kontroli skarbowej.
Nie ma też w kwestii doręczania podstaw prawnych do rozróżniania decyzji na deklaratoryjne i konstytutywne. Różnice w skutkach jakie wywołują te akty nie dają podstaw by twierdzić, że inny jest sposób doręczenia. Ustawodawca nie przewidział innych trybów w tym wypadku.
Podobnie jako błędne należy ocenić twierdzenie o braku rozstrzygnięcia spowodowanego tym, że organ nie odniósł się do wniosku zawartego w odwołaniu o wstrzymanie wykonania decyzji. Cały poczyniony wywód w tej kwestii opiera się na błędnym założeniu, że wniosek ten jest elementem odwołania. Składając go, skarżący skorzystał z odrębnej instytucji procesowej i nie można go uznać za zarzut odwołania o jakim mowa w art. 224 Ordynacji. Granicą odwołania jest zaskarżona decyzja i wynika to jasno z całego systemu jaki został wprowadzony ordynacją podatkową. Także z przywołanego przez doradcę podatkowego art. 233 Ordynacji podatkowej. Wstrzymanie wykonania jedynie wstrzymywało wymagalność płatności do dnia ustania wstrzymania wykonalności decyzji, który nadal wynosi 14 dni od doręczenia decyzji konstytutywnej.
Nie znajduje również żadnego uzasadnienia prawnego interpretacja dokonana przez doradcę podatkowego art. 224 i 224a Ordynacji. To, że określono ramy czasowe wstrzymania o jakim mowa w art. 224a cyt. ustawy nie zmieniło instytucji wstrzymania o jakim mowa w art. 224. Rozumowanie a contrario jest całkowicie chybione. Nadal byt prawny postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu podatkowego pierwszej instancji jest uzależniony od rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy - z chwilą wydania decyzji przez organ odwoławczy traci moc obowiązujące postanowienie o wstrzymaniu wykonania.
Niemniej jednak, w ocenie Sądu, decyzję należało uchylić, gdyż zarzut dotyczący błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy uznać za zasadny. Przepis ten wyraźnie mówi o wydatkach poniesionych w roku podatkowym. W celu rozliczenia podatku w trybie art. 20 ust. 3 cyt. ustawy, organ przyrównuje wysokość wydatków, jakie podatnik poniósł w ciągu roku podatkowego do uzyskanych przychodów, zarówno opodatkowanych, jak i zwolnionych z opodatkowania oraz zasobów finansowych, które zgromadził wcześniej. Taki zapis w żaden sposób nie pozwala na rozliczenie wydatków z datą 19 maja 2004r., tak jak uczynił to organ. Rozliczenie powinno dotyczyć całego roku. Rzeczywiście art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest postrzegany jako przepis restrykcyjny - już sama stawka tego podatku – 75%, nie pozostawia co do tego wątpliwości. Istotą tego przepisu jest restrykcja, jaka ma zapobiec ukrywaniu źródeł i brak udowodnienia (uprawdopodobnienia) przez podatnika pochodzenia dochodów ze źródeł przychodów, do których nie stosuje się przepisów ustawy o podatku dochodowym skutkuje zastosowaniem tego przepisu. Natomiast nie oznacza to, że można go stosować wbrew jego zapisom, w taki sposób, by wyliczenie było możliwie jak najbardziej dotkliwe. Nie można przyjmować wyników wykładni celowościowej, jeżeli pozostaje w sprzeczności z wynikami zastosowania wykładni gramatycznej przepisu.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ rozliczy cały rok podatkowy i dopiero wówczas będzie mógł wydać decyzję, oczywiście z uwzględnieniem wszystkich wymogów procedury, w tym zasady nie orzekania na niekorzyść strony.
Mając na względzie powyższe okoliczności, oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. ), orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 4 cyt. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło