IV SA/Wa 690/07
WyrokWSA w Warszawie2007-07-11
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Aneta Opyrchał, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatności rolne może być wydana w całości, gdy wadliwość dotyczy tylko części przyznanej pomocy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o przyznaniu płatności rolnych (ONW) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ beneficjent nie użytkował faktycznie spornych działek rolnych w roku, w którym ubiegał się o dopłaty. Sąd stwierdził, że mimo iż wadliwość dotyczyła części działek, nie było możliwości stwierdzenia nieważności decyzji tylko w tej części, ze względu na konieczność zastosowania sankcji (zmniejszenia płatności) obliczanych w sposób całościowy.Stan faktyczny
G. B. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005. Kontrola krzyżowa wykazała, że na część zadeklarowanych działek inny rolnik, K. O., złożył wcześniej wniosek i faktycznie je użytkował na podstawie umowy użyczenia. Mimo to, Kierownik Biura ARiMR przyznał płatność G. B. Decyzją Dyrektora Regionalnego ARiMR stwierdzono nieważność tej decyzji, a Prezes ARiMR utrzymał ją w mocy. G. B. zaskarżył decyzję Prezesa ARiMR do WSA, domagając się uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności tylko w części dotyczącej spornych działek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2007 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji -oddala skargę-
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: ARiMR) w W. z dnia [...] października 2006r. w sprawie stwierdzenia nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2006r. o przyznaniu G. B. pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanej dalej: ONW).
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że G. B. złożył w dniu 16 maja 2005r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Przeprowadzona wówczas przez organ kontrola krzyżowa wykazała, że na zadeklarowane przez wnioskodawcę działki: nr [...] - 11,22 ha i nr [...] - 10,122 ha położone w obrębie J. nr [...] - 16,28 ha i nr [...] - 24,65 ha położone w obrębie K.; nr [...] - 85,5553 ha, nr [...] - 11,8150 ha i nr [...] - 60,0617 ha położone w obrębie B. został złożony jeszcze jeden wniosek przez K. O.. W toku postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. ustalił, iż w 2005r. sporne działki użytkował K. O. w związku z użyczeniem mu powyższych gruntów przez K. na podstawie umowy z dnia [...] października 2002r., na piętnaście lat. Jednocześnie G. B. na podstawie umów sprzedaży zawartych z K. z dnia [...] lutego 2005r. stał się właścicielem powyższych działek. K. O. nie przedłożył dokumentów potwierdzających prawo użytkowania spornych gruntów będących własnością G. B.. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. w dniu [...] czerwca 2006r. wydał decyzję w sprawie przyznania G. B. pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Działając w trybie nadzoru administracyjnego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] października 2006r. stwierdził nieważność
decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L.. Podejmując takiej treści rozstrzygnięcie miał na względzie fakt, ze płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane jedynie producentom spełniającym tak wymogi określone przez prawo krajowe, jak i unijne. Wszelkie zatem odstępstwa zarówno na korzyść, jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. I tak też było w przedmiotowym przypadku, albowiem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał płatność ONW producentowi rolnemu, który w 2005r. nie prowadził na zadeklarowanych gruntach działalności rolniczej.
G. B. - w odwołaniu od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR - zażądał uchylenia zaskarżonego aktu w całości i umorzenia postępowania, względnie uchylenia aktu i orzeczenia o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. w części dotyczącej wyłącznie działek, co do których błędne przeświadczenie K. O. o prawnym posiadaniu nieruchomości byłoby usprawiedliwione, tj. działek o nr [...] i [...] obręb J. oraz [...] i [...] obręb K., stanowiących ok. 3 % powierzchni objętej płatnościami jemu przysługującymi. Nadmienił, iż w dniu [...] lutego 2005r. stał się właścicielem owych działek, albowiem zakupił je od P. . K. O. wiedział o tym nabyciu już w marcu 2005r., a więc przed zasiewami. Z kolei wcześniej zawarł umowę użyczenia czterech działek z K., a odnośnie pozostałych działek (nr [...], [...] i [...] obręb B.) umowy takiej z nim nie zawierano, a więc władał niniejszymi gruntami bez tytułu prawnego. W ocenie odwołującego się pod pojęciem "posiadacza" gospodarstwa, zgodnie z przepisami, należy rozumieć osobę mającą tytuł prawny do posiadanej nieruchomości, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Chodzi zatem o posiadanie legalne. Takiego tytułu K. O. nie miał, a to oznacza że decyzja o przyznaniu płatności odwołującemu się była zasadna.
W konkluzji G. B. podkreślił, że sporne działki stanowią jedynie 7 % powierzchni w stosunku do całości powierzchni działek, na które przyznano mu płatności. Zatem jeśliby przyjąć, że w odniesieniu do tych działek nie spełnił przesłanek przyznania płatności, uzasadnione byłoby stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. tylko w części dotyczącej tych działek.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w mocy uznając, że w sprawie zaistniały przesłanki, o których
mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Stwierdził, że prawodawca nie uzależnia przyznawania płatności ONW od własności działek rolnych bądź oceny tytułu prawnego, na podstawie którego producent rolny użytkuje deklarowane działki. Przedmiotowa płatność udzielana jest bowiem producentowi rolnemu, który posiada określony grunt rolny. Z kolei status posiadania należy rozumieć jako sprawowanie władztwa ekonomicznego nad rzeczą pozwalające na korzystanie z niej bez względu na to, czy władztwo to jest czy nie jest związane z prawem (własności, użytkowania, dzierżawy). Organ odwoławczy ustalił, że G. B. na dzień składania wniosku nie był posiadaczem spornych działek w powyższym ujęciu. Jeśli więc odwołujący się nie miał władztwa faktycznego nad należącymi do niego spornymi działkami, to trudno było uznać, że użytkował je rolniczo w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, a zatem spełnił przesłanki przyznania płatności ONW. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznając płatności ONW G. B. w sytuacji, gdy producent ten nie użytkował w 2005 roku zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych w rażący sposób naruszył § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich z związku z art. 14 pkt 1 - 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r.
Odnosząc się do wniosku G. B. dotyczącego ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. jedynie w części dotyczącej spornych działek organ podkreślił, iż nie można stwierdzić nieważności decyzji jedynie w żądanej części, bowiem procent zawyżenia powierzchni deklarowanej przez wnioskodawcę w stosunku do powierzchni zatwierdzonej wpływa na wysokość przyznanej pomocy w danym roku. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności ONW tylko w części dotyczącej płatności za wybrane działki niemożliwym byłoby ustalenie właściwej wysokości sankcji za wskazanie we wniosku o przyznanie płatności większej powierzchni gruntów od rzeczywiście kwalifikującej się do objęcia płatnościami. Na poparcie swego stanowiska przywołał art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy
bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.)
G. B. w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARIMR i decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR. Zarzucił naruszenie:
§ 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej
na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach
gospodarowania objętej planem rozwoju i obszarów wiejskich (Dz.U. nr 73, poz. 657,
ze zm.) w związku z art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia
17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków
Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego
i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999r., ze zm.) -
przez ich błędną wykładnię i uznanie, że status posiadania w rozumieniu powołanych
przepisów należy rozumieć jako formę władztwa ekonomicznego nad rzeczą,
pozwalającego na korzystanie z niej bez względu na to, czy władztwo to jest
wykonywaniem prawa czy też nie jest z takim prawem związane. Wskutek tego uznanie,
że skarżący w 2005r. nie był posiadaczem spornych działek;
art. 68 rozporządzenia Komicji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r.
ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz
zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady
(WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy
bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia
dla rolników w związku z art. 156 § 1 kpa - przez jego niezastosowanie i stwierdzenie
nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznającej
skarżącemu płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2005r. w całości, a nie w części,
tj. co do kwoty płatności przyznanych na przedmiotowe działki, bez pomniejszeń o
sankcje.
W uzasadnieniu skargi strona, podobnie jak w odwołaniu, zakwestionowała dopuszczalność uznania posiadania gruntów bez tytułu prawnego, zaznaczając iż ochronie może podlegać jedynie posiadanie legalne. Posiadanie K. O. uznała jedynie za dzierżenie w myśl art. 338 Kc. Wymieniony podmiot był więc zastępcą posiadacza w sferze władania rzeczą. Odwołując się do rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. wskazała na art. 68, wyłączający z kolei zastosowanie
art. 51 przez organ, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie nie można uznać go za winnego zawyżenia zgłoszonego obszaru, objął bowiem sporne działki w posiadanie i zgodnie z przepisami zgłosił je wszystkie we wniosku, działał przy tym w dobrej wierze. Natomiast K. O. w sposób bezprawny uniemożliwił mu rolnicze użytkowanie tych gruntów, co więcej o zaistniałej sytuacji wiedział organ i przyznał skarżącemu płatności ONW, uznając że spełnił on przesłanki do ich przyznania. Zdaniem skarżącego ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej płatności ONW mogłoby być zasadne jedynie w części dotyczącej kwoty płatności przyznanych na sporne działki (bez sankcji), czyli adekwatnie do rzeczywistej sytuacji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych - określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie: P.p.s.a., (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, oddalił skargę. Uznał, iż decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2007r. i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2006r., nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Po pierwsze podnieść należy, iż fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadą wynikającą z art. 16 § 1 kpa jest zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych (por. wyrok SN z 1.01.1991 r., sygn. akt III ARN 41/90, OSAP nr 11). Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie
wyjątkowo - tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądownictwa administracyjnego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, które toczy się na podstawie art. 157 kpa. Artykuł 156 § 1 kpa enumeratywnie wymienia przesłanki, których zaistnienie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. W myśl pkt 2 tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z 18.07.1994r., V SA 535/94; wyrok NSA w Warszawie z 27.10.2003r., IV SA 905/2002; wyrok NSA w Warszawie z 26.09.2000r., V SA 2998/99, wyrok NSA w Warszawie z 11.08.2000r., III SA 1935/99) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki, mianowicie zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji.
W niniejszej sprawie rozważenia wymagało, czy decyzja Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2006r. istotnie wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności w całości.
Podstawę przyznawania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanych dalej: płatnościami ONW) stanowi - wydane na podstawie delegacji wynikającej z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273, ze zm.), określającej m. in. zadania w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich dotyczące wspierania działalności rolniczej na niekorzystnych warunkach gospodarowania - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie
działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - zwane dalej: rozporządzeniem o ONW (Dz.U. nr 73, poz. 657). W myśl § 2 tego rozporządzenia płatność z tytułu ONW przydzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999E z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 160, z 26.06.1999r., ze zm.) oraz gdy łączna powierzchnia działek położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej jeden hektar. Wyliczenie wysokości płatności ONW - zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia o ONW - następuje w oparciu o powierzchnię zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych, użytkowanych rolniczo jako grunty orne, sady łąki i pastwiska trwałe. Płatność ONW jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ONW (§ 6 ust. 2 rozporządzenia o ONW).
Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Zgodnie z art. 5 ust 1 a ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej pojęcie "producent rolny" zostało zdefiniowane w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. Przechodząc więc na regulację ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r., nr 10, poz. 76, ze zm.), w szczególności art. 3 pkt 3, "producentem rolnym" - jest m. in. osoba fizyczna, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, a płatność ONW - co z powyższych unormowań prawnych w sposób oczywisty wynika -jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe, czyli na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do
zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, w tym przypadku położonych na obszarach znajdujących się w mniej korzystnej sytuacji ze względu na położenie geograficzne bądź występujące utrudnienia klimatyczne. Stanowi wkład finansowy do faktycznie prowadzonej działalności rolniczej. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania dopłat jest fakt, iż właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że wnioski o dopłaty na te same działki o nr [...] i [...] obręb J. oraz [...] i [...] obręb K., oraz o nr [...], [...] i [...] obręb B. złożyli zarówno skarżący - 16 maja 2005r., jak i K. O. - 4 maja 2005r. Należy podkreślić, iż Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. fakt ten był znany, bowiem już w dniu 15 grudnia 2005r. skierował do K. O. wezwanie do złożenia wyjaśnień w tej sprawie, przeprowadzając kontrolę krzyżową. K. O. w piśmie z dnia 28 grudnia 2006r. wyjaśnił, iż był użytkownikiem wyżej wymienionych działek. Fakt użytkowania wspomnianych działek przez K. O., tj. prowadzenia na nich zabiegów rekultywacyjnych, a następnie upraw i zasiewów oraz zbioru plonów potwierdzili: Sołtys Sołectwa J. i Sołtys Sołectwa K. w Gminie B.
W tym stanie rzeczy, mając na względzie, iż okoliczności te znane były Kierownikowi Biura Powiatowego ARIMR w L. przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2006r. przyznającej G. B. płatności ONW na rok 2005, Sąd podzielił pogląd organu administracji, iż decyzja ta podjęta została z rażącym naruszeniem prawa, co musiało skutkować koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ wydając decyzję o przyznaniu płatności z tytułu ONW winien wziąć pod uwagę nie tylko prawo własności producenta rolnego do zadeklarowanych działek, ale także uwzględnić okoliczność w postaci posiadania części zadeklarowanych działek przez innego rolnika, który faktycznie działki rolne użytkował. Zadaniem organu jest bowiem ustalenie, czy producent rolny zgłaszający konkretne grunty użytkuje je zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, natomiast - co słusznie podniósł organ
przyznania płatności z tytułu ONW badanie uprawnień do władania przedmiotowym gruntem. Podkreślić należy iż fakt, że skarżący w lutym 2005r. został właścicielem spornych działek, nie uprawniał go do uzyskania płatności z tytułu ONW, albowiem nie wykonywał na nich faktycznego władztwa połączonego z użytkowaniem gruntu. Przyznanie więc przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. płatności z tytułu ONW G. B., z pominięciem wyników kontroli krzyżowej stanowiło rażące naruszenie prawa, tj. § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW w związku z art. 14 pkt 1 - 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999. Oznacza to, iż w rozpoznawanej sprawie doszło ponad wszelką wątpliwość do oczywistego naruszenia prawa polegającego na ewidentnej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a zastosowanym przepisem prawa.
Co zaś się tyczy wniosku skarżącego w sprawie częściowego stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. wskazać należy, iż co do zasady stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej kwalifikowaną wadliwością nie tylko jest dopuszczalne, lecz - jako zgodne z zasadami ogólnymi tego Kodeksu postępowania administracyjnego - powinno być regułą działania organów nadzoru. Niemniej jednak rozstrzygnięcie tego rodzaju nie mogło mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Należy mieć na uwadze, iż orzeczenie organu co do przyznania producentowi rolnemu płatności ONW dotyczy wszystkich zadeklarowanych we wniosku powierzchni gruntów łącznie. W decyzji tej właściwy organ rozstrzyga nie tylko o przyznaniu producentowi rolnemu określonej kwoty, stanowiącej iloczyn ilości hektarów i stawki płatności za hektar, ale orzeka również o ewentualnym zastosowaniu sankcji. Artykuł 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 nakazuje stosowanie art. 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., ze zm.). Tenże artykuł 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 określa zasady zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku zawyżenia powierzchni gruntów rolnych we wniosku. W przypadku stwierdzenia, że powierzchnia zadeklarowana przez wnioskodawcę jest większa od powierzchni gruntów, które należało zakwalifikować do objęcia płatnościami zmniejszenie płatności jest obligatoryjne. Kwotę zmniejszenia stanowi krotność płatności jakie przysługiwałyby do powierzchni gruntów zawyżonej przez wnioskodawcę, przy czym wysokość zmniejszenia
zależy od procentowego stosunku zawyżonej powierzchni gruntów rolnych do powierzchni stwierdzonej. Wysokość zawyżenia ustala się przez porównanie wielkości powierzchni zadeklarowanej przez wnioskodawcę z wielkością powierzchni stwierdzonej. W niniejszej sprawie istniały podstawy do pomniejszenia należnej skarżącemu płatności z tytułu ONW o dwukrotność stwierdzonej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zaś wskazany wyżej sposób wyliczenia sankcji nie pozwalał na stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. tylko w części dotyczącej płatności za wybrane działki rolne.
Odnosząc się natomiast do stwierdzenia skarżącego, iż K. O. użytkując sporne działki był jedynie zastępcą posiadacza w sferze władania rzeczą czyli skarżącego, stwierdzić należy, że zgodnie z całokształtem przytoczonej regulacji prawnej płatność z tytułu ONW udzielana jest producentowi rolnemu użytkującemu działki rolne, o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. W związku z tym, że sporne działki w badanym okresie posiadał i użytkował inny producent rolny i to bez porozumienia ze skarżącym, brak podstaw by przyjąć, iż użytkował je w imieniu skarżącego. Zatem odnośnie tych działek skarżący nie mógł wykazać się ich posiadaniem w sensie faktycznego użytkowania i przyczynieniem się do utrzymywania ich według zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, a zatem nie wypełnił przesłanek do przyznania płatności ONW.
Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż mogło go objąć wyłączenie co do zastosowania sankcji, wynikające z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. Przepis ten przewiduje wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń. Obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Nie mają także zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący dokonywał korekt i zmiany swego wniosku o płatności ONW za rok 2005. Mógł wówczas - w ocenie Sądu - choćby w załączniku do wniosku, przed wszczęciem kontroli krzyżowej, zaznaczyć iż nie posiada i nie użytkuje spornych działek. W czasie, gdy dokonywał korekt wniosku miał już świadomość tego, iż należące do niego sporne działki
ma w posiadaniu i użytkowaniu inna osoba. Okoliczności tej nie przedstawił jednak organowi rozpoznającemu wniosek. Zatem nie ma podstaw do uznania, że skarżący nie był winny powstałej nieprawidłowości.
W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 ustawy P.p.s.a - orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło