II SA/Go 345/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 sierpnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi P.S. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Stwierdzenie nieważności decyzji Uchylono zaskarżoną decyzję II SA/Go 345/07 U z a s a d n i e n i e Aktem nadania z dnia [...] lipca 1953 r. Nr [...] Powiatowa Komisja Ziemska poświadczyła W.K. własność działki robotniczej, obejmującej grunt o powierzchni 1 ha, na którym usytuowane były dom mieszkalny, obora oraz dwie przybudówki. Orzeczeniem z dnia [...] lutego 1959 r. Nr [...] o wykonaniu aktu nadania Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, działając na podstawie art. 21 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. z 1946 r. Nr 49, poz. 279) oraz art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1951 r. Nr 46, poz. 340), ustaliło szacunek wymienionej działki w wysokości 76,40 q żyta. W uzasadnieniu orzeczenia Prezydium stwierdziło, że akt nadania z dnia [...] lipca 1953 r. poświadczał własność gospodarstwa o powierzchni 1,06 ha, obejmującego swymi granicami działki o numerach [...]. W 1994 r. z wniosku Gminy został dokonany podział działki nr [...], w wyniku którego siedlisko zajmowane przez W.K., a następnie przez jego córkę P.S., otrzymało nr [...], a obecnie [...] i obejmowało grunt o powierzchni 0,0217 ha wraz z zabudowaniami, natomiast działka będąca we władaniu Gminy otrzymała numer [...] – obecnie [...] i obejmowała grunt o powierzchni 0,0276 ha wraz z zabudowaniami. Wnioskiem z dnia [...] września 2004 r. Wójt Gminy zwrócił się do Starosty Powiatu o sprostowanie błędu w operacie ewidencji gruntów i budynków nieruchomości, której dotyczy niniejsza sprawa. Błąd miał polegać na nieuwzględnieniu faktu, iż na działce nr [...] znajdował się drugi budynek mieszkalny, który zdaniem Wójta nie stanowił własności W.K., lecz znajdował się we władaniu Gminy. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2005 r. Wójt Gminy wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności aktu nadania z dnia [...] lipca 1953 r. Nr [...], w części dotyczącej działki nr [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło z urzędu nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1959 r. Nr [...] w części dotyczącej nadania i ustalenia granic części działki nr [...], po podziale [...], obecnie oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,0276 ha, zabudowanej budynkiem wielorodzinnym gospodarczym od strony ul. [...], nadanej na własność W.K., jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Po doręczeniu tej decyzji P.S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy swoją wcześniejszą zaskarżoną decyzję. Od decyzji tej P.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Go 790/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję SKO oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1959 r. Nr [...] o wykonaniu aktu nadania. Uzasadniając swą decyzję Kolegium wskazało, iż w jego ocenie sam akt nadania spełniał wymogi nałożone dekretem z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Natomiast orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z [...] lutego 1959 r. zdaniem Kolegium nie odpowiada wymogom określonym w art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r., ponieważ w swojej sentencji nie uściśla granic gospodarstwa rolnego nadanego W.K.. Tymczasem dekret w art. 6 ust. 1 stawia wymaganie, aby orzeczenie o wykonaniu aktu nadania określało granice gospodarstw rolnych oraz ich szacunek. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium podtrzymało swoją wcześniej zaprezentowaną argumentację. Na decyzję SKO pełnomocnik skarżącej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji organu pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 2 ust. 2 b i art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując własne stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Decyzję z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] należało uchylić, jednakże z innego powodu, aniżeli wskazywała skarżąca. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z kolei przepis art. 27 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. stanowi, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a. Od wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ustawodawca wprowadził w art. 127 § 3 k.p.a. wyjątek polegający na tym, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2007 r. została wydana w trybie przewidzianym przez art. 127 § 3 k.p.a. W dniu 22 lutego 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę (II GPS 2/06), w myśl której artykuł 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. ma zastosowanie do członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu uchwały NSA podkreślił m.in., że zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.), trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przewodniczącym składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydającego decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] była G.K.. Po złożeniu przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o art. 127 § 3 k.p.a. organ ten wydał decyzję z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], przy czym również tym razem przewodniczącym składu orzekającego Kolegium była G.K.. Przytoczona wyżej uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego powinna zostać uwzględniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy ustalaniu składu do wydania w niniejszej sprawie decyzji, po złożeniu przez stronę wniosku w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Tym samym G.K. nie powinna zasiadać w składzie Kolegium wydającego powtórną decyzję w sprawie. Zaznaczyć jednocześnie należy, że również przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny cytowanej uchwały kwestia wyłączenia członka organu kolegialnego, orzekającego w postępowaniu z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a., była przedmiotem wypowiedzi w orzecznictwie i doktrynie. Wyraźnie zaznaczył się pogląd o stosowaniu instytucji wyłączenia członka organu kolegialnego w takim postępowaniu z uwagi na potrzebę zapewnienia stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ odwoławczy. Okoliczność, iż wyrażane były w tym przedmiocie poglądy odmienne, nie usprawiedliwia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w niniejszej sprawie, skoro organ w takiej sytuacji powinien przy wyznaczaniu składu orzekającego wybrać rozwiązanie, które w najwyższym, możliwym do osiągnięcia stopniu, stwarza stronie gwarancje bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej w skrócie p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kodeks postępowania administracyjnego wśród podstaw wznowienia postępowania, w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. wymienia sytuację, gdy decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25, 27 k.p.a. Treść przywołanych przepisów wskazuje zatem, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2007 r. powinna zostać uchylona. Ze względu na zaistniałe uchybienie przepisom postępowania Sąd nie odniósł się merytorycznie do zarzutów zawartych w skardze. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zostało wydane w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a., § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193), a także § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).