V SA/Wa 481/07

WyrokWSA w Warszawie2007-08-09

Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Joanna Zabłocka, Danuta Dopierała

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności czy istnieje możliwość umorzenia samych odsetek bez jednoczesnego umorzenia składek?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych błędnie zinterpretował przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przyjmując, że nie istnieje możliwość umorzenia samych odsetek od składek. Przepisy te pozwalają organowi na umorzenie należności z tytułu składek również w tej części, na którą składają się same odsetki za zwłokę. Ponadto, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 10 § 1 K.p.a. (czynny udział strony) oraz art. 107 K.p.a. (wymogi uzasadnienia decyzji), które miały wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
M. T. złożył wniosek o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, powołując się na trudną sytuację majątkową i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, aby spłata zadłużenia pozbawiła go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję odmowną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania (brak należytego uzasadnienia, brak zapewnienia czynnego udziału strony). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Prezesa ZUS, decyzja odmowna została ponownie wydana. M. T. złożył kolejną skargę, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędnej interpretacji przepisów dotyczących umorzenia odsetek. W trakcie postępowania nastąpiły radykalne zmiany w sytuacji życiowej skarżącego (tymczasowe aresztowanie, zaprzestanie działalności gospodarczej).
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA Joanna Zabłocka (spr.), Asesor WSA Danuta Dopierała, , Protokolant Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) października 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. uchyla zaskarżoną decyzję Pismem z dnia 17 sierpnia 2005 r. M.T. wystąpił z wnioskiem o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Uzasadniając wniosek zobowiązany powołał się na swoją trudną sytuację majątkową. Oświadczył, że osiąga niewielkie dochody z działalności gospodarczej. Zmuszony jest ponadto do poniesienia znacznych wydatków związanych z generalnym remontem budynku mieszkalnego. Powołał się również na swoje problemy natury zdrowotnej. Odpowiadając na wezwanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - zwanego dalej "Zakładem", zobowiązany uzupełnił wniosek o umorzenie należności składkowych. Złożył przy tym szereg dokumentów w celu potwierdzenia swojej trudnej sytuacji majątkowej, a także dokumentów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Decyzją z (...) października 2005 r., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." - Zakład odmówił skarżącemu umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od (...) października 1997 r. do (...) grudnia 1998 r. w łącznej wysokości (...) zł, obliczonej na dzień złożenia wniosku. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał także na art. 46 i art. 47 w związku z art. 23 u.s.u.s. Powołując się na zgromadzoną w sprawie dokumentację Zakład stwierdził, że sytuacja majątkowa zobowiązanego nie jest na tyle trudna, iż spłata zadłużenia pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wskazując na zeznanie podatkowe zobowiązanego za 2004 r. (PIT - 28) wywiódł, że osiąga on dochody z działalności gospodarczej. Żona wnioskodawcy posiada przynoszące dochód gospodarstwo rolne o powierzchni (...) ha, a on sam posiada ruchomości (samochody). W ocenie Zakładu istnieje zatem możliwość skutecznego wyegzekwowania należności składkowych. Na zakończenie Zakład stwierdził, że "Fakt posiadania przez zobowiązanego źródła dochodów oraz posiadanie majątku stanowią przesłanki uniemożliwiające umorzenie należności figurujących na koncie". Pismem z 3 listopada 2005 r. M. T. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku zobowiązany stwierdził, że Zakład nie uwzględnił dyspozycji art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który pozwala na umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Oświadczył, że zamierza spłacić należność główną, tj. zaległe składki na ubezpieczenia społeczne. Za krzywdzące uznał stwierdzenie Zakładu, że możliwość spłaty istniejącego zadłużenia daje mu osiągany z działalności gospodarczej przychód w wysokości (...) zł za 2004 r. Wyjaśnił, że w celu osiągnięcia tego przychodu poniósł wydatki w łącznej kwocie (...) zł. W rzeczywistości, po opłaceniu składek i podatku, uzyskał w 2004 r. dochód netto z działalności gospodarczej w kwocie ok. (...) zł. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z (...) listopada 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że tylko nadzwyczajne, niezależne od płatnika okoliczności bądź względy społeczne mogą uzasadnić umorzenie. Zobowiązany nie wniósł natomiast żadnych nowych dokumentów uzasadniających zmianę decyzji. Pismem z 14 grudnia 2005 r. M. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Wnosząc o jej uchylenie postawił zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (w skardze błędnie wskazano art. 3a) poprzez jego niezastosowanie. Dodatkowo podniósł, że uregulował ciążące na nim zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, choć zadłużenie powstało z winy "innych organów ubezpieczeniowych". Uzasadniony jest zatem jego wniosek o umorzenie odsetek od uiszczonych po upływie terminu płatności składek. Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając w dniu 22 marca 2006 r. skargę M. T. wydał wyrok o sygn. akt III SA/Wa 163/06, którym uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu. Uwzględniając skargę Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważył bowiem, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału, organ drugiej instancji nie uzasadnił w sposób należyty braku przesłanek umorzenia zaległości, wymienionych zarówno w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365) - zwanego dalej "rozporządzeniem". W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełniało bowiem wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes Zakładu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadnienie decyzji zarówno Zakładu jak i Prezesa Zakładu jest niezwykle lakoniczne. Nie zawiera w zasadzie analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie i wniosków wyciągniętych na tej podstawie. Sąd zauważył, że rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić biorąc pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji skarżącego podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. W dalszej części uzasadnienia sąd stwierdził, że rozpoznając ponownie sprawę Prezes Zakładu obowiązany będzie do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych". Poza tym uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Ponadto Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ nie dopełnił wymogu zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Wymóg ten ciąży na organach zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. Niewywiązanie się przez Prezesa Zakładu z obowiązków nałożonych na mocy art. 10 § 1 K.p.a. mogło mieć wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione, a tym samym zasadność oparcia na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 K.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak było informacji o zapoznaniu zobowiązanego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że zarówno Prezes Zakładu, jak też Zakład, jako organ pierwszej instancji, naruszyli jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a., skutkująca uchyleniem zaskarżonej decyzji. Prezes Zakładu rozpoznając ponownie wniosek M. T. z dnia 03 listopada 2005r. o ponowne rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wydał w dniu (...) października 2006r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) października 2005r. o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się na art. 28 ust. 1 - 3a u.s.u.s., a także § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zauważył, że po ponownej ocenie możliwości płatniczych zobowiązanego nie wynika brak możliwości zapłaty przez niego należności z tytułu składek oraz odsetek za zwłokę. Prezes Zakładu podniósł również, że w myśl art. 28 ust. 4 u.s.u.s., w przypadku umorzenia należności z tytułu składek, umorzeniu ulegają jednocześnie należności pochodne takie jak, odsetki za zwłokę. Stwierdził, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, brak jest podstawy prawnej dla umarzania samych należności pochodnych. M. T. pismem z dnia 9 listopada 2006r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Zakładu. Wnosząc o jej uchylenie postawił zarzuty naruszenia art. 138 K.p.a. poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy, art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (w skardze błędnie wskazano art. 3a) poprzez jego niezastosowanie oraz art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko zauważył, że zadaniem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy. Utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji oznacza zaś, że decyzja organu odwoławczego również narusza prawo. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy w żaden sposób nie uwzględnił wytycznych wynikających z uzasadnienia wyroku WSA w sprawie sygn. akt III SA/WA 163/06. Przede wszystkim, zdaniem skarżącego, organ winien przy rozpoznawaniu sprawy brać pod rozwagę okoliczności bieżące sprawy, a nie zdarzenia przeszłe (np. dochody z 2004r.). M. T. stwierdził, iż z uwagi na podniesione zarzuty, decyzja Prezesa Zakładu nie może się ostać w obrocie prawnym. Do skargi załączył historię choroby z NZOZ "Przychodni (...)". Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W dniu 22 lutego 2007r. (data nadania pocztowego) M. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo procesowe, w którym stwierdził, że w jego sytuacji życiowej nastąpiły radykalne zmiany, które uniemożliwiają mu regulowanie istniejącego zobowiązania. W piśmie procesowym stwierdził, że został tymczasowo aresztowany przez Sąd, w związku z czym został zmuszony do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, na dowód czego przedstawił decyzję z dnia (...).01.2007r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej oraz nakaz przyjęcia do zakładu karnego w związku z tymczasowym aresztowaniem. Podniósł również zarzut, że z przepisu art. 28 ust. 4 usus - wbrew twierdzeniu Prezesa ZUS - nie wynika zakaz umarzania samych odsetek, organ winien był więc rozważyć możliwość umorzenia samych odsetek, o co występował skarżący, a nie możliwość umorzenia składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: ppsa, w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że skarga co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszym postępowaniu Prezes ZUS był więc związany oceną prawną i wskazówkami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2006 r. wydanym w sprawie o syg. akt III S.A./Wa 163/06. W punkcie IV wyroku WSA orzekł, że ".. organ może, ale nie musi, umorzyć należności z tytułu składek lub odsetki za zwłokę....". Ze stwierdzenia tego wprost wynika zasada ( potwierdzona również przez inne liczne orzeczenia sądów administracyjnych ), że możliwość umorzenia należności ZUS dotyczy nie tylko składek wraz z należnościami ubocznymi , ale również wyłącznie odsetek bez równoczesnego umorzenia należności głównej. Wbrew jasno wyrażonemu stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prezes ZUS orzekając w sprawie ponownie wyraża pogląd, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym brak jest podstawy prawnej do umarzania samych należności pochodnych. Za uzasadniony należy uznać podniesiony przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2007 r. zarzut błędnej interpretacji przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że nie istnieje możliwość umorzenia samych odsetek od składek . W tym miejscu należy wyjaśnić, że Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia " składek". Należności z tytułu składek zostały zdefiniowane w art.24 ust.2 u.s.u.s., jako "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata". Przepisy art. 28 u.s.u.s. przewidują możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a więc zarówno składek jak i należności ubocznych, w tym odsetek za zwłokę. W art. 28 ust. 4 ustanowiona została zasada , zgodnie z którą umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę , kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty, nie można więc umorzyć samych składek nie umarzając równocześnie związanych z nimi należności ubocznych. W art. 28 ust 1.u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek w całości lub części, nie określając jednak o jaką część należności chodzi; czy o część składek wraz z proporcjonalną częścią należności ubocznych, czy też np. część należności z tytułu składek w postaci samych odsetek ( w całości lub części) lub koszty upomnienia. Takie sformułowanie przepisów pozwala organowi orzekającemu na umorzenie należności z tytułu składek również w tej części, na którą składają się same odsetki za zwłokę, czyli umorzenie samych odsetek za zwłokę bez równoczesnego umorzenia składek. Uchylając decyzję Prezesa ZUS Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja ta nie ostała uzasadniona w sposób należyty, uzasadnienie jest niezwykle lakoniczne, nie zawiera analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie i wniosków wyciągniętych na tej podstawie, a organ orzekający II instancji winien odnieść się szczegółowo do argumentacji podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i jeżeli uzna to za konieczne może przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. W uzasadnieniu decyzji Prezesa ZUS wydanej w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu przez Sąd decyzji z (...) listopada 2005 r. znalazło się stwierdzenie, że Zakład ponownie bardzo wnikliwie przeanalizował wszystkie aspekty sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Analiza ta nie znalazła jednak odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji. Wprawdzie organ ZUS po raz pierwszy w decyzji z (...) października 2006 r. zauważył, że kwota (...) zł wykazana przez skarżącego w PIT za 2004 r. jest kwotą przychodu, a nie jak uprzednio przyjmowano kwotą dochodu, ale do twierdzenia skarżącego, że na utrzymanie pozostaje mu kwota około (...) zł nie odniósł się. Z uzasadnienia decyzji nie wynika czy Prezes ZUS uznał okoliczność posiadania na utrzymanie kwoty (...) zł rocznie za udowodnioną czy też nie. W przypadku nie dania wiary twierdzeniu strony o wysokości dochodu organ orzekający winien wezwać stronę do przedstawienia dowodów na okoliczność wysokości kosztów uzyskania przychodów wykazanych w PIT 28 . Jak wynika z ww. PIT 28 strona rozliczała się z podatku dochodowego na zasadzie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych , w deklaracji podatkowej nie wykazywała więc kosztów uzyskania przychodów. Kwota (...) zł rocznie daje miesięcznie kwotę ca (...) zł. Organ orzekający - w przypadku uznania za udowodnioną okoliczności, że skarżącemu taka kwota pozostaje na utrzymanie - winien dokonać oceny możliwości umorzenia zadłużenia w świetle przepisów art. 28 ust.3a przy posiadaniu takiego dochodu przez stronę. Na niekorzyść skarżącego przemawia niewątpliwie nie przedstawienie wysokości dochodu osiąganego przez żonę skarżącego z gospodarstwa rolnego, ale fakt ten nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku oceny wszystkich pozostałych okoliczności sprawy. Należy również wskazać, że orzekając organ ZUS winien wziąć pod uwagę sytuację materialną dłużnika w dacie orzekania, a nie tylko jego dochody z 2004 r. Odnośnie zarzutu nie stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, należy stwierdzić, że brak ten - pomimo takiego wskazania w wyroku WSA - nie został usunięty. ZUS powiadomił wprawdzie stronę pismem z dnia (...) sierpnia 2006 r. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i o wszczęciu postępowania w celu wydania nowej decyzji, informując stronę równocześnie o przysługującym prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiału oraz zgłoszonych żądań, ale nie poinformował strony o zakończeniu postępowania dowodowego. W aktach sprawy brak jest informacji o zapoznaniu zobowiązanego z całością materiału zgromadzonego w sprawie . Ponadto rozpoznając sprawę po raz kolejny, organ orzekający rozważy, które ze składek naliczonych skarżącemu za 1997 r., a będących podstawą naliczenia odsetek uległy przedawnieniu i nie mogły ani powiększać zadłużenia skarżącego z tytułu składek ani być podstawą naliczania odsetek. Zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz.887 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Zastępcy Kierownika ZUS w Z. z dnia (...) czerwca 2005 r. , pismem tym M.T. został poinformowany, że zgodnie z decyzją KRUS z (...).10.2004 r nie podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników ale ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Informacja dotyczyła okresu od 1 października 1997 r. do 30.09.2004 r. Został równocześnie zobowiązany do złożenia zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego na odpowiednich drukach. Dnia (...) maja 2005 r wystawiony został dokument "Polecenie księgowania na NKP (...)". Polecenie księgowania dotyczyło również składek za 1997 r. Należy stwierdzić, że te składki za 1997 r., których termin wymagalności upłynął przed 1 stycznia 1998 r. uległy przedawnieniu przed 1 stycznia 2003 r. , a więc po rządami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003 r. przewidującym 5 letni termin przedawnienia. 10 letni termin przedawnienia obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. ma zastosowanie tylko do tych należności, które nie przedawniły się przed wejściem w życie zmiany okresu przedawnienia. Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia przez organ orzekający art. 138 kpa, co zarzucił skardze M. T. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził w niniejszej sprawie naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy skutkując wadliwością rozstrzygnięć, dlatego opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło