II SA/Kr 474/06
WyrokWSA w Krakowie2007-08-13
Skład orzekający: Aldona Gąsecka- Duda, Krystyna Daniel, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, że odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości zostało wypłacone, opierając się jedynie na poszlakowych dowodach, takich jak brak postępowania o złożenie kwoty do depozytu sądowego, mimo braku bezpośredniego dowodu wypłaty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez dowolne ustalenie faktyczne, że odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości zostało wypłacone. Ustalenie to oparto na poszlakowych dowodach (brak postępowania o złożenie do depozytu sądowego), przy jednoczesnym braku bezpośredniego dowodu wypłaty i niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego (np. dokumentów księgowych). W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców byłych właścicieli o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone w 1952 r. na cele budownictwa przemysłowego. Organ I instancji odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania, uznając, że zostało ono odebrane przez uprawnionych, mimo braku bezpośredniego dowodu. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, uznając, że żądanie dotyczyło waloryzacji i wypłaty odszkodowania, co nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący domagali się rozpatrzenia sprawy "zabranego i niewypłaconego majątku".Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w O. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej M.K. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka- Duda Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M.K., J.P. i S.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]lutego 2006 r. nr[...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M.K. kwotę 200 zł. (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta Powiatowy w O. decyzją z [...]12.2005 r. znak:[...] na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. odmówił M.K., J.P. i S.P. ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną składającą się z dawnych pb "1" i pb "2" położonych w O. obr. M.
W uzasadnieniu organ l instancji podał, że postępowanie administracyjne wszczęto na wniosek M.K. z 23.06.2004 r., którym zwróciła się o wypłatę odszkodowania za wywłaszczone działki oznaczone jako "1", "2", "3" i "4" położone w M. W dniu 3.03.2005r. został złożony przez M.K. oraz J.P. i S.P. kolejny wniosek, dotyczący działek oznaczonych jako pb "1" i pb "2" w M., objętych Lwh[...]. Załączono przy tym postanowienie z [...].05.2000r. Sądu Rejonowego w O. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A.P. oraz postanowienie z [...].03.2005 r. Sądu Rejonowego w O. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A.P. Na tej podstawie organ l instancji ustalił legitymację wnioskodawców do ubiegania się o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone, w 1/4 części przypadającej na A.P.
Organ l instancji ustalił, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wydz. Spraw Społeczno-Administracyjnych w K z 19.06.1952 r. wywłaszczono na cele budownictwa przemysłowego parcele oznaczone jako pb. "1" i pb "2" położone w gm. O., gromada Z., a jako ich właścicieli wymieniono J.P. i A. z G.-P. - po połowie. Wywłaszczone działki tj. pb "1" i pb "2" weszły w skład obecnych pgr. "5" oraz pgr. "6", które stanowią - zgodnie z odpisami z Kw Nr [...] i Kw Nr [...] - własność Skarbu Państwa, a pozostają w użytkowaniu wieczystym Firmy Chemicznej "A" S.A. w O. Poprzedni właściciele nieruchomości nie żyją, zaś wniosek o odszkodowanie złożyli ich spadkobiercy. W okresie prowadzonego wywłaszczenia A.P. nie żyła i jak zaznaczono m. in. w elaboracie szacunkowym jej
1
spadkobiercami byli J.P. w 1/2 części oraz R.P. i A.P. - każde w 1/4 części. Ustalono, ze wnioskodawcy będący stronami przedmiotowego postępowania są wnukami poprzednich właścicieli nieruchomości, wobec tego organ prowadzący postępowanie nie dokonał ich przesłuchania w celu ustalenia faktów związanych z wypłatą odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości z uwagi na fakt, że osoby te nie mogły brać bezpośredniego udziału w czynnościach wywłaszczeniowych i odszkodowawczych.
Orzeczeniem z 17.10.1953 r. oraz dwoma orzeczeniami z 9.09.1953 r. -wszystkie wydane przez Prezydium WRN w K. - Wydział Społeczno -Administracyjny za odjęcie działek o nr "1" i "2" o pow. 335,50 m kw. ustalono odszkodowanie na rzecz: A.P. za udział wynoszący 1/4 części, w kwocie 152,19 zł; R.P. za udział wynoszący 1/4, w kwocie 152,18 zł; oraz J.P. za udział wynoszący Vz części w kwocie 304,37 zł. Ustalono, w oparciu o pismo Sądu Rejonowego w O. - Wydział Cywilny z 3.11.2005 r., że nie toczyło się postępowanie o złożenie do depozytu sądowego kwoty ustalonej jako odszkodowanie dla J.P., A.P. i R.P. z tytułu wywłaszczenia działek objętych Lwh "7". natomiast prowadzono postępowanie o złożenie do depozytu sądowego odszkodowania ustalonego decyzją z 1. 01.1954r. w odniesieniu do osób tożsamych z wymienionymi w zapytaniu, lecz w stosunku do parcel ujawnionych w Lwh "8" i "9" i odszkodowanie wypłacono na rzecz R.P. Organ l instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 3 i art. 33 dekretu z 26. 04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, póz. 31) ustalenie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone, dokonywane było na rzecz wywłaszczonego, na jego wniosek, jeżeli nieruchomość odjęta spełniała określone kryteria. Biorąc pod uwagę tę okoliczność można wywieść, iż osoby, którym odjęto nieruchomość - a właściwie jeden ze współwłaścicieli – J.P. oraz spadkobiercy nieżyjącej już w momencie wywłaszczenia A.P., ubiegali się o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o czym świadczyć może sporządzenie elaboratu szacunkowego dla nieruchomości wywłaszczonych i wydanie orzeczeń o odszkodowaniu. Nadto ustalenie, że nie prowadzono postępowania sądowego o złożenie ustalonego wywłaszczenia do depozytu sądowego, zdaniem organu l instancji świadczy, iż odszkodowanie zostało odebrane przez uprawnione osoby. Ponadto informacja przekazana przez Sąd Rejonowy w O. o prowadzonym postępowaniu sądowym o złożenie do depozytu sądowego sumy odszkodowana ustalonego, za inne parcele, inną decyzją administracyjną, lecz obejmującego odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, które to odebrała R.P., może również sugerować iż odszkodowanie w stosunku do parcel objętych przedmiotowym postępowaniem zostało odebrane.
W podsumowaniu organ l instancji przyznał, iż brak bezpośredniego dowodu na fakt odebrania sumy odszkodowania przez J.P., A.P. lub R.P., bowiem w archiwalnych aktach nie odnaleziono potwierdzeń wypłaty, przyjął jednakże iż przedstawione powyżej okoliczności zdają się potwierdzać, iż odszkodowanie za nieruchomości wywłaszczone zostało odebrane.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli M.K., S.P. i J.P., wnosząc o odszkodowanie za wywłaszczone działki pb "1" i "2" i zaznaczyli, że nigdy żadne odszkodowanie nie zostało wypłacone ich rodzinie.
Wojewoda [...] decyzją z [...].02.2006 r. znak:[...] na podstawie art. 9a ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz .U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu l instancji.
Organ Odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji podał, że orzeczeniem Prezydium WRN w K. z 19. 06. 1952 r. znak:[...], wywłaszczone zostały na rzecz Państwa dla celów realizacji narodowych planów gospodarczych tj. na cele budownictwa przemysłowego między innymi p. bud. l. kat. "1" i p. gr. l kat. "2", położone w M., które w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu stanowiły własność J.P. i A.P. z G. Orzeczeniem Prezydium WRN w K. z 17.10.1953 r. nr[...] przyznano A.P. odszkodowanie w kwocie 152,19 zł za wywłaszczone przedmiotowe nieruchomości. Orzeczeniami Prezydium WRN w K. z 9.09.1953 r. nr[...] przyznano R.P. odszkodowanie w kwocie 152,18 zł, zaś J.P. odszkodowanie w kwocie 304,37zł za wywłaszczone przedmiotowe nieruchomości. Wyżej wskazanymi orzeczeniami zobowiązano wnioskodawcę wywłaszczenia tj. Zakłady Chemiczne w O. w budowie do zapłaty wyżej wskazanych kwot uprawnionym.
Wnioskodawcy w pismach z 23.06.2004r. i 3.03.2005r. wskazali, iż domagają się "odszkodowania z tytułu zabranego majątku przez Zakłady Chemiczne Oświęcim", a zatem wypłaty odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium WRN w K. z 17.10.1953r. i z 9.09.1953r. nr[...], mocą których zobowiązano Zakłady Chemiczne w O. do zapłaty ustalonej kwoty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości położone w M. zapisane w Lwh "7" w wysokości: 152,19 zł dla A.P., 152,18 zł dla R.P. i 304,37 zł dla J.P.
Organ odwoławczy podał, że żądanie wypłaty odszkodowania jest w istocie żądaniem dokonania waloryzacji kwoty odszkodowania ustalonej w uprzednio wydanej decyzji i jego wypłaty. Wskazał jednak, że zapłata odszkodowania należy do sfery wykonania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, w stosunku do której ani ustawa o gospodarce nieruchomościami ani kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania. Wysokość odszkodowania, w kwocie 152,19 zł dla A.P. została ustalona w ostatecznej decyzji administracyjnej, która pozostaje w obrocie prawnym. Wypłata odszkodowania powinna zatem nastąpić (o ile nie ma przeszkód prawnych) w drodze czynności cywilnoprawnej w imieniu Skarbu Państwa, co nie wymaga dodatkowego orzeczenia. Nadto wskazał, że ustawa z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, póz. 2603 ze zm.) w art. 129 ust. 1 reguluje kwestię ustalania, w drodze decyzji administracyjnej, przez starostę, odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, jednak żaden jej przepis nie uprawnia organów administracji do prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania o wypłacie ustalonego odszkodowania. Jest to bowiem kwestia wykonalności orzeczenia o ustaleniu odszkodowania. Natomiast, zgodnie z art. 132 ust. 5 cyt. ustawy do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest rodzajem odpowiedzialności cywilnoprawnej o charakterze obligacyjnym. W stosunku zobowiązaniowym odszkodowawczym wierzycielem jest podmiot wywłaszczony, dłużnikiem Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego.
Odnosząc się do kwestii waloryzacji ustalonego odszkodowania organ odwoławczy wskazał, że forma prawna waloryzacji odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości została rozstrzygnięta przez ustawodawcę w przepisie art. 132 ust. 3 cyt ustawy (znowelizowanego ustawą z 28.11. 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. nr z 2004 r. Nr 141, póz. 1492), z którego wynika, że waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do wypłaty odszkodowania. Wobec przyjęcia, iż obowiązek waloryzacji ciąży na podmiocie zobowiązanym do zapłaty odszkodowania, a podmiotem tym są nie tylko podmioty administracji publicznej, uprawnione do rozstrzygania spraw administracyjnych w drodze decyzji administracyjnej, należy przyjąć, iż waloryzacja odszkodowania nie jest dokonywana w drodze decyzji administracyjnej. Ma ona charakter czynności techniczno-obrachunkowej związanej z prawidłowym spełnieniem świadczenia głównego wynikającego z decyzji administracyjnej, dokonywanej przez podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania. Wadliwie dokonana waloryzacja lub nieprawidłowe naliczenie odsetek skutkować będzie nienależytym spełnieniem świadczenia zapłaty odszkodowania, a spór co do wysokości waloryzacji lub odsetek rozstrzygać będzie sąd powszechny. Biorąc pod uwagę powyższe oraz wskazując, że wobec jednoznacznie sformułowanego przez strony żądania wypłaty odszkodowania, należy uznać, iż żądanie to dotyczy sprawy, co do której rozstrzygnięcie nie może nastąpić w formie decyzji administracyjnej, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygniecie co do jej istoty. Oznacza to bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., a zatem należało uchylić decyzję organu l instancji, a postępowanie w tej sprawie umorzyć.
Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, iż w sytuacji, gdy dłużnik - Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego - nie wykonuje zobowiązania odszkodowawczego, tj. nie świadczy na rzecz wierzyciela (podmiotu wywłaszczonego) sumy odszkodowania określonej w decyzji o wywłaszczeniu, należność ta powinna zostać od niego wyegzekwowana w trybie ustawy z 17.06. 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, póz. 968, ze zm., tak też T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" wyd. 2 Lexis Nexis, Warszawa 2004 r. s. 165).
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, iż przedmiotem wniosku M.K. z 23.06.2004 r. były cztery parcele: "1", "2" oraz "3" i "4" wszystkie położone w M. Zaskarżona decyzja odnosi się tylko do parcel "1" i "2", a pozostałe parcele nie były przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ l instancji. Strony w późniejszych pismach kierowanych do Starosty O., jak również w odwołaniu, wskazują jedynie na parcele "1" i "2" poł. w M., co mogłoby pośrednio sugerować, iż ograniczyły swoje żądanie jedynie do wypłaty odszkodowania za parcele pb. "1" i "2", jednakże organ l instancji obowiązany był jednoznacznie zweryfikować czy strony ograniczyły swoje roszczenie.
Skargę od powyższej decyzji złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.K., J.P. i S.P. domagając się "rozpatrzenia sprawy zabranych i nie wypłaconych działek" nr "1" i "2" zajętych przez Niemców w trakcie II wojny światowej, a obecnie użytkowanych przez Zakłady Chemiczne w O.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...].02.2006r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 §1 p.p.s.a.
Skargę należy uznać za uzasadnioną, jakkolwiek z innych powodów niż zostały w niej podniesione.
Na wstępie należy zauważyć iż organy administracji publicznej w pierwszej kolejności zobowiązane są do precyzyjnego ustalenia treści wniosku do nich kierowanego. Wymaga tego zasada sformułowana w art. 9 k.p.a., stanowiącym, że organy administracji publicznej są obwiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu
udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając na względzie ten obowiązek w razie niejasnego czy niezręcznego sformułowania żądania zawartego we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne organ powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (por. niepubl. wyrok NSA z 4.04. 2002 r. ISA 2188/00). W niniejszej sprawie M.K., J.P. i S.P., spadkobiercy poprzednich właścicieli nieruchomości oznaczonych jako pb. "1" i pb "2" obr. M. w O., wnieśli "o odszkodowanie z tytułu zabranego majątku" tj. w/w nieruchomości, nie precyzując jednak żądania czy chodzi o ustalenie tego odszkodowania, jego waloryzację, ustalenie odsetek czy tylko o jego wypłatę. Organ l instancji nie zwracając się do stron o zajęcie jednoznacznego stanowiska w tej kwestii uznał, że jest to żądanie orzeczenia odszkodowania oraz jego wypłaty, natomiast organ odwoławczy zinterpretował analogiczne żądanie zawarte w odwołaniu jako wniosek o dokonanie waloryzacji ustalonej kwoty odszkodowania.
Przede wszystkim jednak w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest, stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadzenie - w sposób wyczerpujący - materiału dowodowego, a następnie wyczerpujące rozpatrzenie całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej podejmowanej decyzji administracyjnej. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące potwierdzenie w niepełnym materiale dowodowym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (por. wyrok. SN z 23.11.1994 r. III ARN 55/94 OSNAPiUS 1995, Nr 7, póz. 83). Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i obliguje sąd administracyjny do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z 12.10. 1987 r. IVSA 334/87, GAP1988, Nr 21 s. 43).
Odnosząc powyższe na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy powiedzieć należy, że o ile nie budzą wątpliwości ustalenia organu l instancji zaaprobowane przez organ odwoławczy, dotyczące samego wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania, które są niesporne w niniejszej sprawie, o tyle ustalenia dokonane przez organ l instancji i dotyczące wypłaty odszkodowania należy uznać za dowolne. W niniejszej sprawie ustalono, że przedmiotowe działki oznaczone jako pb "1" i pb "2" obr. M. w O. zostały wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 19.06.1952 r. znak:[...] na rzecz Państwa dla celów realizacji narodowych planów gospodarczych. Ponieważ wywłaszczenia tego dokonano na podstawie dekretu z 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. nr 4, póz. 31), który przewidywał w art. 30 ust. 3 i art. 33 ustalenie odszkodowania dla wywłaszczonego na jego wniosek, jeżeli nieruchomość spełniała określone kryteria, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 17.10.1953 r. nr[...] przyznano A.P. odszkodowanie w kwocie 152,19 zł za wywłaszczone nieruchomości położone w M. zapisane w Lwh "7" oznaczone jako l.kat. "1" i "2". Ustalono także, iż orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 9.09.1953 r. nr [...] przyznano R.P. odszkodowanie w kwocie 152,18 zł, zaś J.P. odszkodowanie w kwocie 304,37 zł za wywłaszczone działki położone w M. objęte Lwh nr "7", oznaczone jako parcele budowlane nr "1", "2". W powyższych orzeczeniach zobowiązano wnioskodawcę wywłaszczenia tj. Zakłady Chemiczne w O. w budowie do zapłaty wyżej wskazanych kwot osobom uprawnionym.
Organ l instancji przyjął natomiast, że odszkodowanie ustalone za przedmiotowe nieruchomości zostało odebrane przez uprawnionych tj. przez J.P., A.P. i R.P., jakkolwiek podniósł, że brak bezpośredniego dowodu wskazującego na fakt pobrania sumy odszkodowania przez uprawnionych. Mimo to uznał, że ustalenie takie jest uprawnione ponieważ z pisma Sądu Rejonowego w O. - Wydz. Cywilny z 3.11.2005 r. wynika, że w odniesieniu do w/w działek nie toczyło się postępowanie o złożenie sum odszkodowania do depozytu sądowego natomiast toczyło się takie postępowanie w odniesieniu do odszkodowania orzeczonego na rzecz R.P., przysługującego za inne wywłaszczone działki (pb "8" i pb "9"). W ocenie Sądu powyższe, poszlakowe ustalenia, że odszkodowanie za przedmiotowe działki zostało pobrane przez osoby uprawnione, mają charakter dowolny i nie można ich uznać za wystarczające dla wyjaśnienia kluczowej kwestii dokonania wypłaty przedmiotowego odszkodowania. Trzeba stwierdzić, że nawet jeżeli brak bezpośredniego dowodu, że doszło do wypłacenia sumy odszkodowania uprawnionym, organy zobowiązane były do poszukiwania innych dowodów, z których w sposób pośredni można by wnioskować o wypłaceniu sumy odszkodowania jak np. dokumenty księgowe Zakładów Chemicznych, na wniosek których nastąpiło wywłaszczenie. Nie można uznać za wystarczające, oparcie się jak - przyjęły to organy w niniejszej sprawie - na jednej poszlakowej przesłance, tj. braku postępowania w sprawie złożenia przedmiotowego odszkodowania do depozytu sądowego. Należy podkreślić kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie jednoznacznego ustalenia czy przedmiotowe odszkodowanie za wywłaszczone działki pb "1" i "2" zostało odebrane przez osoby uprawnione. Dopiero w przypadku jednoznacznego, nie budzącego wątpliwości ustalenia, że do wypłacenia przedmiotowego odszkodowanie nie doszło, zasadne będzie rozważenia sposobu i drogi waloryzacji przedmiotowego świadczenia. Odnosząc się do tej kwestii trzeba wskazać iż Sąd nie podzielił poglądów organu odwoławczego, który przyjął, że ze względu na cywilno-prawny charakter tego roszczenia - nawet gdyby przedmiotowe odszkodowanie nie zostało pobrane to i tak jego urealnienie (waloryzacja) nie może się odbyć na drodze administracyjno-prawnej tylko cywilnej. W szczególności należy podkreślić, że jakkolwiek art. 132 ust. 3 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie określa formy w jakiej powinna nastąpić waloryzacja ustalonego, ale niewypłaconego odszkodowania, a samo odszkodowanie ma charakter cywilno -prawny to jednak, ze względu na fakt, iż odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości ustala - poprzez wydanie decyzji administracyjnej -ten sam organ administracji publicznej ( zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy jest to starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji) który orzeka o wywłaszczeniu nieruchomości (art. 112 ust. 4 ustawy) za właściwe należy uznać, że także waloryzacja powinna nastąpić przez wydanie decyzji administracyjnej. Stanowisko to jest zgodne ze stanowiskiem wyrażonym przez 7 sędziów Sądu Najwyższego w uchwale z 7. 04. 1993 r.(lll AZP 3/03). Analogiczny pogląd wyraził także NSA w wyroku z 7. 05. 2002 r. , ISA 2378/00, LEX 81740. Pogląd ten znajduje aprobatę w piśmiennictwie (por. T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Lewis-Nexis, W-wa 2004 s. 140-141.)
Nadto należy zgodzić się z organem odwoławczym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy także jednoznacznie ustalić, czy M.K. ograniczyła swój wniosek jedynie do odszkodowania obejmującego działki pb. "1" i "2" i zrezygnowała z dochodzenia odszkodowania za działki wskazane w swoim pierwszym wniosku z 23.06.2004 r.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit "a" i "c" orzekł jak w pkt. l sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło