I FSK 1797/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. j. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 697/07 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie ze skargi S. sp. j. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 22 maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 697/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie w sprawie ze skargi S. sp. j. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z 22 maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że Dyrektor Izby Celnej powyższym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej odmawiające spółce jawnej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. Spółka złożyła skargę na wskazane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Celnej. Wobec tego, że postanowieniem z 16 lipca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził nieważność postanowienia z 22 maja 2007 r., przyjmując, że w sposób rażący narusza ono prawo (rozpatrzono bowiem zażalenie na postanowienie ostateczne, od którego zażalenie nie przysługiwało) WSA uznał, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się w tym zakresie bezprzedmiotowe i z tego względu je umorzył. Powyższe postanowienie WSA spółka zaskarżyła w całości. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie zarzuciła mu rażące naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). poprzez uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe; art. 135 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów wydanych w sprawie, co było niezbędne w celu końcowego załatwienia sprawy. Uzasadniając skargę kasacyjną, skarżąca wskazała, że w skardze do WSA zaskarżyła nie tylko postanowienie z 22 maja 2007 r., ale także postanowienie z 19 kwietnia 2007 r. Stwierdzenie nieważności dotyczyło zaś jedynie postanowienia z 22 maja 2007 r. Zatem skoro pozostaje w obrocie prawnym postanowienie z 19 kwietnia 2007 r., to postępowanie sądowoadministracyjne nie stało się w tym zakresie bezprzedmiotowe. Skarga na postanowienie z 19 kwietnia 2007 r. pozostaje zdaniem autora skargi kasacyjnej do rozstrzygnięcia. W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej WSA nie mógł zastosować art. 135 p.p.s.a., bowiem postępowanie stało się bezprzedmiotowe, jako że zabrakło głównego przedmiotu zaskarżenia. Samo zaś postanowienie z 19 kwietnia 2007 r., jako postanowienie pierwszoinstancyjne, nie mogło być rozpoznawane przez Sąd, bowiem takie rozpoznanie mogłoby wynikać jedynie z oceny całości sprawy. Organ wskazał na wyrok NSA z 2 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 196/05, w którym NSA orzekł, iż przepis art. 135 p.p.s.a. wyznacza przedmiotowy zakres orzekania wojewódzkiego sądu administracyjnego i ma zastosowanie tylko w razie uwzględnienia skargi. Brak możliwości merytorycznego rozpoznania skargi na postanowienie z 22 maja 2007 r. uniemożliwił zdaniem organu zastosowanie art. 135 p.p.s.a. i rozważanie zgodności z prawem postanowienia z 19 kwietnia 2007 r. To ostatnie zostało sprostowane w zakresie pouczenia strony i mogło być zaskarżone odrębną skargą z uwagi na to, że od momentu doręczenia prawidłowego pouczenia termin do wniesienia skargi biegł na nowo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Umorzenie postępowania sądowego, jak wynika z jego treści, dotyczyło postanowienia Dyrektora Izby Celnej z 22 maja 2005 r. Postanowienie to zostało wzruszone w trybie nadzwyczajnym, gdyż stwierdzono jego nieważność w toku postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji, umarzając postępowanie w zakresie odnoszącym się do tego postanowienia, nie naruszył wbrew zarzutom skargi kasacyjnej art. 161 § 3 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn (innych niż wyrażone expresis verbis w pkt 1 i 2 tego przepisu) stało się bezprzedmiotowe. Wobec wyeliminowania z obrotu prawnego wskazanego wyżej postanowienia słusznie Sąd pierwszej instancji uznał postępowanie sądowe w tym zakresie za bezprzedmiotowe. Trudno również zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej by doszło do naruszenia w tej sprawie art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten ma zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi (vide A. Kabat i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006 r.), ponadto przedmiotem postanowienia WSA nie było postanowienie Dyrektora Izby Celnej z 19 kwietnia 2007 r. Postanowienie to, mimo błędnego pouczenia o sposobie i terminie zaskarżenia było postanowieniem ostatecznym w świetle art. 163 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), zgodnie z którym w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Od postanowienia ostatecznego kończącego postępowanie w sprawie stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a przysługiwała więc skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie ma przy tym znaczenia fakt błędnego pouczenia strony co do środka zaskarżenia. Okoliczność ta może uzasadniać jedynie przywrócenie terminu do wniesienia danego środka odwoławczego. Jak wynika z treści skargi znajdującej się w aktach spółka skargą tą objęła dwa akty ostateczne, poza postanowieniem, co do którego WSA umorzył postępowanie w sprawie, również postanowienie ostateczne z 19 kwietnia 2007 r. W sytuacji, gdy w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg. Z akt sądowych nie wynika, by doszło do rozdzielenia obu skarg. Nie może to jednak powodować uznania, że przedmiotem wniesionej przez spółkę skargi było jedynie postanowienie, co do którego WSA umorzył postępowanie sądowe. Rację ma zatem spółka, choć dla oceny zaskarżonego postanowienia nie ma to większego znaczenia, że kwestia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z 19 kwietnia 2007 r. pozostaje nadal do rozstrzygnięcia. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.