II SA/Gd 422/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. i H. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej przejęcia niezabudowanej nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa do właściwego organu 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2007r., sygn. akt [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że wymienione w punkcie 1 postanowienia nie mogą być wykonane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 5 lutego 2007r., po ponownym rozpatrzeniu wniosku B. M. i H. S. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji dawnego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 16 marca 1964r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej w K., na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. przekazało ten wniosek do merytorycznego rozpatrzenia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako właściwemu do jego rozpoznania organowi. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że do SKO wpłynął opisany wyżej wniosek B. M. i H. S. Organ wyższego stopnia powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006r., sygn. akt I OW 57/06 wskazał, że Sąd ten rozpatrując spór kompetencyjny dotyczący wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności takiej decyzji uznał, że organem właściwym w tych sprawach jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uzasadniało to, w ocenie kolegium przekazanie tego wniosku wskazanemu wyżej Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. B. M. i H. S. złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości zarzuciły naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. z uwagi na nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 października 2004r. sygn. akt IV SA/Wa 58/04. Sąd ten rozpatrując merytorycznie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność tej decyzji z tej przyczyny, że wydana została przez niewłaściwy organ. Nie uwzględniając tego wniosku SKO postanowieniem z dnia 7 maja 2007r. utrzymało w mocy własne postanowienie z 5 lutego 2007r. podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jego rozstrzygnięcia. Kolegium prezentowało pogląd, że nie jest związane oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Warszawie wydaną w granicach tej sprawy, gdyż NSA w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2006r., sygn. akt I OW 57/06 jednoznacznie wskazał, że do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji właściwy jest wyłącznie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. B. M. i H. S. wniosły skargę do Sądu, w której ponawiając zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wywodziły, że ocena prawna zawarta w wyroku WSA w Warszawie była wiążąca dla SKO. Powołując się na zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. domagały się uchylenia postanowień organów obydwu instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prezentowało pogląd, że w tej sprawie nie było i nie jest związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 października 2004r. sygn. akt IV SA/Wa 58/04, gdyż wydany on został w innej sprawie. Natomiast przepis art. 153 P.p.s.a. stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu Administracyjnego i wskazania tego orzeczenia wiążą wyłącznie Sąd którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest, także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2004r., sygn. akt IV SA/Wa 58/04 stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 grudnia 2003r., Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wydanych na wniosek skarżących. W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wyrażono pogląd, że stosownie do art. 17 pkt 1 k.p.a., organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji PPRN w przedmiocie przejęcia na własność państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego, jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wskazać należy, że w orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cyt. wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Komentarz - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004r.,str. 219 – 225). W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). W literaturze wskazuje się, że ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ewentualne naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności). Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu. SKO zaskarżonym postanowieniem nie zastosowało się do tej oceny a w uzasadnieniu wyraziło oczywiście błędny pogląd, że ponownie rozpatrując przedmiotowy wniosek nie było związane oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Warszawie wydanym w granicach tej sprawy, co uznać należy za rażące naruszenie art. 153 P.p.s.a. W obszernej literaturze i orzecznictwie zawartych w dostępnych komentarzach do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a szczególności do art. 153 P.p.s.a., J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004r.,str. 219 – 225, B. Dautera i innych, Wydawnictwo Zakamycze 2005, str. 345 – 347, T. Wosia i innych, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005r., str. 472-479 oraz przytoczonych tam poglądach oraz orzeczeniach Sądów jednoznacznie wskazuje się, że zarówno Sąd który wydał wyrok jak i inne sądy administracyjne oraz organy administracji są związane oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, z których jednoznacznie wynikało, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego było wyłącznie to kolegium. Podkreślić w tym miejscu należy, że samo rozstrzygnięcie zawarte w wyroku stwierdzało nieważność zaskarżonej do Sądu ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyłącznie z tej przyczyny, iż nie był on właściwy do rozpatrzenia tego wniosku. Oczywiste było zatem, że ponownie merytorycznie ten wniosek ma rozpoznać właśnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W wyroku NSA z dnia 22 września 1999r., I SA 2019/98 (ONSA 2000, nr 3, poz. 129) jednoznacznie wskazano, że zarówno organ administracji jak i Sąd rozpatrując sprawę ponownie obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. cyt. Komentarz T. Wosia, str. 474). Wskazać również należy, że WSA w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 30 maja 2007r. sygn. akt II SA/Gd 254/07 stwierdził nieważność ostatecznej decyzji SKO z dnia 29 stycznia 2007r. o umorzeniu postępowania I instancji z tej przyczyny, iż uznało się za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku skarżących. Podstawą stwierdzenia nieważności tej decyzji było również nie zastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyżej wymienionym wyroku WSA w Warszawie. Z tych też przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 153 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając wniosek SKO winno merytorycznie orzec o zasadności żądania skarżących dotyczącego stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa.