II SA/Go 472/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2007 r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr X/68/2003 Rady Miejskiej z dnia [...] r. w sprawie wyboru ławników sądowych oddala skargę. W dniu [...] października 2003. Rada Miejska podjęła uchwałę nr X/68/2003 w sprawie wyboru ławników sądowych, w której uchwaliła m.in., że do Sądu Rejonowego spośród 68 zgłoszonych i pozytywnie zaopiniowanych kandydatów, Rada Miejska w głosowaniu tajnym zwykłą większością głosów dokonała wyboru dwudziestu trzech ławników sądowych, w tym trzech do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...], podjętym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, Wojewoda stwierdził nieważność powyższej uchwały zarzucając jej naruszenie przepisu art. 163 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Organ nadzorczy stwierdził mianowicie, że Rada Miejska dokonała wyboru ławników wyłącznie spośród tych, którzy zostali zaopiniowani pozytywnie przez powołany zespół opiniujący, co narusza przepis art. 163 § 2, w myśl którego przed przystąpieniem do wyborów rada gminy powołuje zespół, który przedstawia radzie gminy na sesji swoją opinię o zgłoszonych kandydatach. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że zespół przedstawia radnym na sesji opinię bez określenia, czy jest to opinia pozytywna czy negatywna. Ponadto organ zauważył, że opinia zespołu jest przedstawiana radnym na sesji, co oznacza, że decyzja o wyborze konkretnego kandydata na ławnika należy do rady gminy. W związku z tym, że naruszenie art. 163 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych regulującego procedurę podejmowania uchwał należy do wad powodujących nieważność uchwały rady gminy, organ nadzorczy uznał za zasadne wyeliminowanie uchwały nr X/68/2003 z obrotu prawnego. Skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody złożyła Rada Miejska wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi Rada podała, że po przeprowadzeniu dyskusji nad ustaleniami dokonanymi przez zespół opiniujący kandydatów na ławników, podzieliła stanowisko wyrażone przez zespół w opinii i akt wyboru został przeprowadzony z grupy kandydatów, którzy otrzymali pozytywną opinię. Według strony skarżącej nieuzasadniony jest pogląd organu nadzoru, że aktu wyboru dokonano z naruszeniem przepisu art. 163 § 2 wyżej cytowanej ustawy, w przeciwnym bądź razie wyboru ławników należałoby dokonać spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów bez konieczności zapoznawania się z opinią zespołu. Zbieżność stanowiska zespołu z wolą Rady w przedmiocie oceny kandydatów na ławników i w konsekwencji przeprowadzenie wyboru w grupie kandydatów pozytywnie zaopiniowanych świadczy zdaniem strony skarżącej o właściwej organizacji pracy Rady. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym dodając ponadto, że nie kwestionuje faktu przeprowadzenia na sesji Rady dyskusji nad przedstawioną przez zespół opinią. Wskazał jednocześnie, że z protokołu sesji wynika jednoznacznie, iż przewodniczący Rady Miejskiej nie poddał pod głosowanie jakichkolwiek wniosków w sprawie wyboru ławników spośród kandydatów zaopiniowanych pozytywnie czy negatywnie przez zespół, stwierdził jedynie, że wybór ławników nastąpi spośród tych kandydatów, którzy uzyskali pozytywną opinię zespołu. Zdaniem organu wyboru ławników należało dokonać spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, co następuje: Ławnicy wybrani zaskarżoną uchwałą nie zostali wpisani na listę ławników, nie odebrano od nich ślubowania ani nie orzekali w sprawach przed Sądem Rejonowym (pismo Prezesa Sądu Rejonowego z [...] sierpnia 2007r.; k – 68 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Trafny wybór odpowiednich ławników jest podstawą prawidłowego sprawowania wymiaru sprawiedliwości, wszędzie tam, gdzie udział ławników jest przez prawo wymagany. Tryb wyboru ławników sądów powszechnych regulują przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "u.s.p.". Ławnikiem może zostać wyłącznie osoba spełniająca wymogi wskazane w art. 158 u.s.p. (w brzmieniu obowiązującym w czasie wyborów, tj. na dzień 29 października 2003r.), a mianowicie: posiadająca obywatelstwo polskie, będąca nieskazitelnego charakteru, mająca ukończone 30 lat, zatrudniona lub zamieszkująca w miejscu kandydowania co najmniej od roku, a jej wiek nie może przekraczać lat 65 – ciu. Ustawa przewiduje również ograniczenia w dostępie do funkcji ławnika. Przepis art. 159 zawiera katalog zamknięty osób, które z mocy prawa ławnikami być nie mogą. Są to osoby takie jak: zatrudnione w sądach powszechnych i innych sądach oraz w prokuraturze, wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, funkcjonariusze Policji oraz inne osoby zajmujące stanowiska związane ze ściganiem przestępstw i wykroczeń, adwokaci i aplikanci adwokaccy, radcy prawni i aplikanci radcowscy, duchowni, żołnierze w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusze Służby Więziennej, a także osoby, które już w innym sądzie pełnią funkcję ławnika. Zgodnie z treścią art. 160 § 1 ustawy ławników do sądów okręgowych oraz do sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów, a o kandydatach na ławników – zgłoszonych przez uprawnione przez ustawę podmioty – rady gmin zasięgają informacji z Krajowego Rejestru Sądowego oraz od właściwych organów Policji. Przepis art. 163 § 2 u.s.p. nakłada na radę gminy obowiązek powołania przed przystąpieniem do wyborów zespołu opiniującego, który przedstawia radzie na sesji swoją opinię o zgłoszonych kandydatach. Przepis ten obliguje zespół do przedstawienia radzie opinie o wszystkich zgłoszonych kandydatach na ławników, zarówno te pozytywne, jak i negatywne. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się protokół nr [...] sesji Rady Miejskiej spisany w dniu [...] października 2003r., który w czwartym punkcie zawiera opis przebiegu obrad dotyczących wyboru ławników. Wynika z niego, że powołany przez Radę zespół opiniujący przedstawił opinie w stosunku do wszystkich kandydatów na ławników, których kandydatury zostały prawidłowo zgłoszone, tj. nie zawierały błędów formalnych: 62 z nich zaopiniował pozytywnie – jako osoby spełniające wymogi wskazane w u.s.p., natomiast 13 kandydatów otrzymało opinie negatywne z uwagi na fakt, iż jako osoby notowane przez Policję nie mogą zostać uznani za osoby nieskazitelnego charakteru, a więc nie spełniają jednego z podstawowych warunków wskazanych w art. 158 u.s.p. W związku z powyższym przewodniczący Rady Miejskiej zdecydował, że wybór ławników nastąpi wyłącznie spośród tych kandydatów, którzy uzyskali pozytywną opinię zespołu, bez poddania pod głosowanie kandydatur osób, które uzyskały opinię negatywną. Decyzja przewodniczącego została potwierdzona stosownym zapisem w protokole z sesji. W ocenie Sądu podejmując taką decyzję przewodniczący Rady przekroczył swoje uprawnienia. Zespół opiniujący ma bowiem za zadanie jedynie sporządzić opinie o kandydatach i przedstawić je radnym, którzy w głosowaniu tajnym sami podejmują decyzję, czy opinia wystawiona o konkretnym kandydacie przekonuje ich co do posiadanych przez kandydata kwalifikacjach, czy też stwierdzą, że dana osoba nie może pełnić tak ważkiej roli w polskim sądownictwie, jaką jest rola ławnika. W szczególności należy zauważyć, że kwestia "nieskazitelnego charakteru", która zaważyła w niniejszej sprawie na niepoddaniu w ogóle pod głosowanie kandydatur osób, które otrzymały negatywną ocenę zespołu, jest kwestią ocenną, która dla poszczególnych radnych, uprawnionych do wyboru ławników, może mieć różny wymiar i znaczenie. Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych nie daje przewodniczącemu rady uprawnienia do samodzielnego decydowania spośród jakich osób nastąpi wybór ławników. To radni, po zapoznaniu się z opiniami dotyczącymi wszystkich kandydatów podejmują decyzję, którzy z kandydatów zostaną wybrani na ławników. Dlatego też, w sytuacji, gdy kandydaci spełniają inne obiektywne wymogi wskazane w wyżej cytowanych przepisach dotyczące np. wieku czy też miejsca zamieszkania, kwestia nieskazitelnego charakteru, ze względu na to, że ma charakter niedookreślony, powinna być pozostawiona swobodnej ocenie każdego z radnych, niezależnie od oceny, jaką wystawił zespół opiniujący. W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko organu nadzorczego, że wyłączenie przez przewodniczącego Rady Miejskiej możliwości głosowania nad wszystkimi przedstawionymi radzie kandydaturami, w tym również tymi, które zostały negatywnie zaopiniowane przez zespół opiniujący, narusza przepisy ustawy u.s.p., a więc uchwała nr X/68/2003, co do której wypowiedział się Wojewoda w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, została podjęta wbrew obowiązującym przepisom prawa i powinna zostać wyeliminowana z obiegu prawnego. W konsekwencji dokonanych ustaleń, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.