II SA/Wa 111/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku o stwierdzenie nieważności - oddala skargę - Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2006 r., skierowanym do Szefa Służby Celnej pełnomocnik A.A. - radca prawny W.L. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...], którą to decyzją określono A.A. z dniem 1 maja 2002 r. miejsce pełnienia służby w wieloosobowym stanowisku ds. Audytu i przeniesiono ją na stanowisko służbowe inspektora celnego. Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 i art. 124 k.p.a., Szef Służby Celnej wniosek A.A. przekazał według właściwości do Dyrektora Izby Celnej w R.. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że Szef Służby Celnej nie jest organem wyższego stopnia w sprawach ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych. Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy i wskazał, że na podstawie art. 1b pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) do zadań dyrektora izby celnej należy realizacja polityki kadrowej i szkoleniowej w podległych jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Stosownie zaś do art. 1 ust. 7 powołanej ustawy o Służbie Celnej urzędem w rozumieniu rozdziałów 2 do 13 ustawy jest izba celna wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 9 powołanej ustawy w sprawach związanych z pełnieniem służby właściwym do podejmowania rozstrzygnięć jest kierownik urzędu. Kierownikiem zaś urzędu zgodnie z art. 1 ust. 8 jest dyrektor izby celnej. Dyrektor izby celnej w sprawach ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych, pełniących służbę w izbie celnej jest niezależny, zaś jego decyzje i rozstrzygnięcia podlegają kontroli sądowej. Powołując się zaś na art. 81 ust. 1 ustawy organ wskazał, że dyrektor izby celnej jest także podmiotem właściwym do rozpoznawania wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej uprzednio jego decyzją. Do właściwości zaś Szefa Służby Celnej, upoważnionego do działania w sprawach przysługujących Ministrowi Finansów na podstawie art. 17 ust. 1 b ustawy o Służbie Celnej w zakresie spraw dotyczących funkcjonariuszy celnych, pełniących służbę w izbie celnej, zdaniem organu należą jedynie sprawy dotyczące przeniesienia funkcjonariusza celnego do innej izby celnej, skrócenie okresu przygotowawczego i zwolnienie z obowiązków związanych ze służbą przygotowawczą. Organ, uzasadniając swoje postanowienie, powołał się ponadto na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturze akt II SA/Wa 808/05, w którym to orzeczeniu Sąd rozpoznając skargę na decyzję dyrektora izby celnej odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej stosunku służbowego funkcjonariusza celnego nie kwestionował właściwości dyrektora izby celnej w tych sprawach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych zarzucił mu naruszenie art. 124 § 1 i § 2 w związku z art. 126 i art. 107 § 3 kpa poprzez brak podstawy prawnej oraz wadliwe jego uzasadnienie. Pełnomocnik skarżącej zarzucił ponadto naruszenie art. 65 § 1 kpa i art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędne ich zastosowanie. Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej podał również, że przepisy ustawy o Służbie Celnej nie czynią wyjątków od zasady hierarchicznej organizacji organów Służby Celnej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego minister właściwy do spraw finansów publicznych sprawuje nadzór w sprawach, w których właściwe są organy celne. Powołując się zaś na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2002 r. o sygnaturze akt II UKN 356/2001 wskazał, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z argumentacją zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając zaskarżone postanowienie w tym zakresie, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. Szef Służby Celnej przekazał na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., według właściwości, Dyrektorowi Izby Celnej w R. wniosek A.A., reprezentowanej przez pełnomocnika - radcę prawnego W.L. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2002 r. nr [...], którą to decyzją określono A.A. z dniem 1 maja 2002 r. miejsce pełnienia służby w wieloosobowym stanowisku ds. Audytu i przeniesiono ją na stanowisko służbowe inspektora celnego. Następnie Szef Służby Celnej, rozpoznając wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. o nr [...] utrzymał swoje postanowienie w mocy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 k.p.a. organy administracji mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości, wydanie zaś decyzji przez organ niewłaściwy skutkuje tym, że jest ona obciążona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przekazanie przez Szefa Służby Celnej Dyrektorowi Izby Celnej w R. wniosku skarżącej z dnia 18 sierpnia 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2004 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o przeniesieniu było prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641), w sprawach związanych z pełnieniem służby oraz zatrudnieniem w jednostkach organizacyjnych służby celnej organem właściwym do podejmowania rozstrzygnięć jest kierownik urzędu chyba, że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 8 tej ustawy, kierownikiem urzędu w rozumieniu niniejszej ustawy jest dyrektor izby celnej. Stosownie zaś do art. 81 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Celnej w wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz celny może, w terminie 14 dni, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Od decyzji rozstrzygającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje na podstawie ust. 3 tego artykułu prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Tak więc, dyrektor urzędu celnego jest niewątpliwie organem właściwym w sprawach dotyczących stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych. Jest on również organem właściwym do rozpatrywania wniosków odnośnie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w takich sprawach. Wynika to z analizy przepisu art. 81 ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym, do postępowania, o którym mowa w ust. 1 stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Analiza tego przepisu prowadzi bowiem do wniosku, że funkcjonariusz celny posiada uprawnienie do kwestionowania decyzji dotyczących stosunku służbowego w trybie stwierdzenia jej nieważności, a zatem z zastosowaniem nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, jednakże w sposób określony w art. 81 powołanej ustawy. A zatem to dyrektor urzędu celnego jest tym organem, do którego funkcjonariusz celny winien skierować wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w sprawie zwolnienia ze służby, przeniesienia albo zlecenia mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesienia na niższe stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Dyrektor izby celnej jest organem niezależnym, ograniczonym jedynie przepisami ustawy. Odstępstwo od zasady dwuinstancyjności spowodowane było zmianami strukturalnymi w administracji celnej. Na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz. 365) likwidacji uległ Główny Urząd Ceł, na czele którego stał Prezes, będący centralnym organem administracji państwowej w sprawach celnych (art. 278 kodeksu celnego) oraz będącym kierownikiem urzędu, właściwym do rozpoznawania odwołań od decyzji w sprawach dotyczących stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych (art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej). Na skutek decentralizacji uprawnienia przysługujące generalnie Prezesowi Głównego Urzędu Ceł w sprawach odwoławczych przekazane zostały na podstawie art. 22 pkt 18 powołanej ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw dyrektorom izb celnych. Uprawnienia Szefa Służby Celnej odnośnie funkcjonariuszy celnych, stosownie do unormowań ustawowych, ograniczone są jedynie do kształtowania polityki kadrowej, szkoleniowej, przeniesień funkcjonariuszy celnych z jednej izby celnej do drugiej izby, skróceniu okresu służby przygotowawczej oraz zwolnienia z obowiązków związanych ze służbą przygotowawczą. A zatem nadzór nad jednostkami organizacyjnymi Służby Celnej przyznany na podstawie art. 17 ust. 1b powołanej ustawy o Służbie Celnej Szefowi Służby Celnej wobec braku szczegółowego określenia tego nadzoru odnośnie funkcjonariuszy celnych nie może przekraczać uprawnień przyznanych Ministrowi Finansów. Wskazać należy, że stosunek prawny łączący funkcjonariusza celnego z urzędem celnym ma charakter stosunku administracyjnoprawnego. Dlatego też decyzje wydawane przez Dyrektora Izby Celnej dotyczące zmian tego stosunku służbowego podlegają, stosownie do art. 81 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Celnej kontroli sądu administracyjnego. Właściwości zaś sądów powszechnych, zgodnie z art. 82 ustawy pozostawione zostało rozstrzyganie sporów o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych w sprawach niewymienionych w art. 81 ust. 1 tej ustawy. Reasumując zatem, wskazać należy, że postanowienie Szefa Służby Celnej, wydane na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazujące wniosek skarżącego Dyrektorowi Izby Celnej w R. dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji nie narusza prawa. Uzasadnienie zaś tego postanowienia w sposób wyczerpujący wskazało na jego przesłanki faktyczne i prawne. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.