VII SA/Wa 467/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Asesor WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Protokolant Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz K. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2006r. ( [...] ) Dyrektor [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. - o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) oraz § 7 ust 2 Statutu Narodowego Funduszu Zdrowia ( Dz.U. Nr 231, poz. 2161 ze zm.) stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym K. D. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2005r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 z dnia 6 lutego 1997r. - o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ( DZ.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), obowiązującej do dnia 30 marca 2003r, art. 12 ust 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. - o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia ( Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 69 ust.1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązek ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym tj. zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. - o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Organ wojewódzki stwierdził, że przy określeniu znaczenia "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej znaczenie mają przepisy : art. 8 ust 1 i 19 ust 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej ( Dz.U. Nr 41, poz. 324) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000r. art, 7 ust 1 i 7 e ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej ( Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ). W konsekwencji dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej znaczenie ma wpis i wykreślenie tegoż wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Organ powołał się na treść wniosku z 11 lipca 2006r. w którym K. D. wskazał, że wykonywanie działalności gospodarczej rozpoczął w dniu 16 maja 1991 r. nie dokonując wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w związku z brakiem obowiązku jej zgłoszenia do ewidencji, jako stanowiącej uboczne zajęcie zarobkowe, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r - O działalności gospodarczej ( Dz.U. Nr 41, poz. 324 ) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000r. Zgodnie z art. 88 a ustawy z dnia 19 listopada 1999r- Prawo działalności gospodarczej podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne, wymagało zgłoszenia do ewidencji gospodarczej. Wnioskodawca w dniu [...] stycznia 2003r. dokonał rejestracji usług asenizacyjnych w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta gminy K. pod numerem [...], którą prowadził do dnia 31 grudnia 2005r. tj. do dnia jej wykreślenia z ewidencji, co potwierdza decyzja Wójta gminy K. z dnia [...] grudnia 2005r. (znak [...]). Decyzją z dnia [...] stycznia 2007r, Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 102 ust.5 pkt 24 w związku z art. 109 ust 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. - o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K. D. -utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2006r. Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. W motywach powyższej decyzji Prezes NFZ powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu organu I instancji i dodał, że posiadanie przez K. D. statusu pracownika, nie wyłączało podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust.1 ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. -o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych -obowiązującej od dnia 1 października 2004r., w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust 1 tej ustawy. Podobnie kwestia ta była uregulowana w ustawach obowiązujących uprzednio tj. ustawie z dnia 23 stycznia 2003r. - o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia ( art. 24 ust. 1) oraz ustawie z dnia 6 lutego 1997r. - o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ( art. 22 ust 1 ) Ponadto, w ocenie organu, dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie ma moment rozpoczęcia i zakończenia wykonywania takiej działalności zgodny z przepisami prawa, nie zaś zaprzestanie wykonywania na przykład wskutek "zawieszenia" działalności z uwagi na brak osiągania przychodów, czy też z powodu choroby. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego organ odwoławczy stwierdził, że faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności. W skardze na powyższą decyzję K. D. wniósł o jej zmianę ze względu na trzyletnie przedawnienie dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, wskazując na treść art. 118 kc oraz umorzenie w całości składek za okres od 13 lutego 2004r. do 31 grudnia 2005r. tj. do wykreślenia działalności z ewidencji działalności gospodarczej decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. Wójta gminy K. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślić również trzeba, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane. W ocenie Sądu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia błędnie przyjął, że okres od 1 stycznia 1999r do 31 grudnia 2005r. jest okresem rozpoczęcia i zakończenia faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, opierając swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na treści wniosku skarżącego z dnia 11 lipca 2006r. (wniosek o rozstrzygnięcie sprawy podlegania do ubezpieczenia zdrowotnego ), zaświadczeniu o wpisie do ewidencji gospodarczej nr [...] oraz decyzji Wójta gminy K. z dnia [...] grudnia 2005r. ( znak: [...]) o jej wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Tymczasem - jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - nie jest zasadne nadawanie takiego znaczenia wykazanemu w ewidencji okresowi prowadzenia działalności gospodarczej bez możliwości skorygowania tego okresu na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu dowodowym. Podkreślić bowiem trzeba, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tej przyczyny wpisowi do ewidencji nadawano charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Wprawdzie określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji, jednakże takie domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. W trakcie tego postępowania okres prowadzenia działalności gospodarczej, wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne. Pogląd taki - zaprezentowany m. in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 179/06 oraz z dnia 19 kwietnia 2005r., II GSK 287/06 - w pełni podzielił skład orzekający w niniejszej sprawie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia prowadząc postępowanie odwoławcze całkowicie pominął dowody przedstawione przez K. D. dotyczące faktycznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej, w szczególności zawiadomienie złożone przez skarżącego na druku NIP -1, informujące Urząd Skarbowy w N. o czasowym zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 1 września 2003r., jak również zawiadomienie o dacie wznowienia tejże działalności z dniem 1 lipca 2004r. Organ nie wziął również pod uwagę zgłoszonej na druku PIT - 27/A " Informacji o przychodach podatnika z działalności prowadzonej na własne nazwisko" z [...] sierpnia 2000r.,w której skarżący wykazuje zerowe przychody. W kontro Dowody te, mające istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia faktycznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, a tym samym dokonania właściwego ustalenia okresu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę w toku postępowania odwoławczego prowadzonego przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w każdym postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania bezwzględnie obowiązujących reguł procesowych, a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konieczne jest zatem wyczerpujące zebranie, rozpatrzenie i ocena całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Sąd bada zatem, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem., z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sąd uznał, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchybił bezwzględnie obowiązującym przepisom proceduralnym, w szczególności art. 7, 77 oraz art. 80 kpa, a naruszenie to miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik postępowania. Jednocześnie organ ten naruszył przepisy prawa materialnego, w szczególności błędnie interpretując przepisy art. 8 ust 1 i 19 ust 2 ustawy - o działalności gospodarczej oraz art. 7 ust. 2 i 7e ust. 1 pkt 1 ustawy-Prawo działalności gospodarczej i utożsamiając wpis do ewidencji działalności gospodarczej z jej faktycznym prowadzeniem. Ustalenia te obligowały Sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnić należy, że czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a zupełnie czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z treścią art. 109 pkt 1 i 5 ww. ustawy - o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, o obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym orzekają organy Narodowego Funduszu Zdrowia, natomiast składki pobierane są i odprowadzane na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który uprawniony jest do orzekania w zakresie obowiązku ich pobierania i odprowadzania. Zatem tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych władny jest rozstrzygać o przedawnieniu, czy umorzeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) oraz art. 152, zaś o kosztach w oparciu o art. 200 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.