I SA/Gl 456/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.),, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2007 r. sprawy ze skargi "A" SA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 7 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 606/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę "A" S.A. (zwanej w dalszej części "A") z siedzibą w K. przy ul. [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1998 r. Powyższą decyzją kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1998r. w kwocie [...] zł. i uznającą, iż nie ma podstaw do zakwalifikowania wskazanych przez wnioskodawcę budowli wraz z gruntami jako wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby publicznego transportu klejowego, a co za tym idzie zastosowania zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U., Nr 9, poz. 31 z późn. zm., zwanej dalej u.p.o.l.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowe zwolnienie podatkowe przysługuje od budowli kolejowych i zajętych pod nie gruntów tylko wtedy, gdy są one aktualnie wykorzystywane, wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Skoro przejazdy pociągów na liniach kolejowych "A" odbywały się z różnym natężeniem i były realizowane przez wąski krąg podmiotów gospodarczych, które przewoziły surowce takie jak [...],[...] i [...] (będące efektem prowadzonej przez nich działalności) - organ podatkowy wyraził pogląd, iż transport wykonywany na liniach kolejowych "A" S.A., nie jest publicznym transportem kolejowym, gdyż dotyczy wyłącznie zamkniętego kręgu podmiotów spełniających określone wymogi techniczne i nie obejmuje przewozu osób. Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 7 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę "A". W opinii sądu I instancji z treści art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. w sposób jednoznaczny wynika, że przedmiotowe zwolnienie przysługuje tylko w przypadku, gdy nieruchomości wykorzystywane są na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a przy tym wykorzystanie to ma charakter wyłączny. Istotne zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu, miała zdaniem sądu ocena wskazanych przesłanek oraz określenie znaczenia i zakresu pojęć "publiczny transport kolejowy" i "wyłączne wykorzystanie". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd wskazał, iż ustawa o transporcie kolejowym nie zawiera definicji publicznego transportu kolejowego i nie da się oderwać roztrząsanego pojęcia od jego potocznego rozumienia, a więc dostępności transportu dla publiczności. Zmiana systemu zarządzania infrastrukturą kolejową, a zwłaszcza rozdzielenie funkcji zarządzających tą infrastrukturą i wykonujących transport kolejowy z wykorzystaniem tej infrastruktury, pozostaje bez wpływu na regulacje podatkowe, bowiem te jako samodzielna gałąź prawa, kierują się zasadami w nich ustanowionymi. Wobec faktu, iż przedmiotowe linie kolejowe mogły być udostępniane jedynie uprawnionym przewoźnikom, sąd uznał, iż działalność zarządcy linii kolejowych skierowana była do mającego stosowne uprawnienia podmiotu tj. do przewoźników, a nie do ogółu ludności, albowiem tylko podmioty posiadające przymiot przedsiębiorcy i koncesję na prowadzenie działalności gospodarczej mogły świadczyć usługi transportowe. W konsekwencji, gdy nieruchomości są wykorzystywane na potrzeby własne jednostek, które je użytkują, wyłączone są spod działania przedmiotowego zwolnienia. Orzeczenie to zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 14/06. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, których nie dopatrzył się sąd I instancji, a które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż w sprawie zostały skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne poczynione w tej sprawie przez organy podatkowe, poprzez błędne uznanie, iż przedstawiony przez organy stan faktyczny jest wyczerpujący i uprawnia do wydania końcowego, merytorycznego rozstrzygnięcia. Stanowisko sądu I instancji dotyczące braku wykorzystywania linii wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego nasuwa uzasadnione wątpliwości bowiem ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe w tej, kluczowej dla sądu I instancji kwestii, nie zostały wystarczająco zbadane i nie pozwalały, zdaniem składu orzekającego, na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Dyrektora z dnia [...] r. nr [...] należało uchylić. Zgodnie bowiem z treścią art. 190 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazać przede wszystkim należy, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność uzupełnia stanu faktycznego w kierunku potencjalnego wykorzystania omawianej linii kolejowej. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił bowiem uwagę, iż w orzecznictwie dotyczącym tej materii podkreśla się, że w analizowanej regulacji prawnej art. 7 ust.1 pkt 4 idzie raczej o potencjalne znaczenie takiej linii kolejowej, nie zaś o faktyczne jej wykorzystywanie (vide: wyrok NSA OZ w Gdańsku z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 2120/00, ONSA 2003/1/20). Przedmiotowe zwolnienie od podatku nie przysługiwałoby zatem tylko wtedy, gdy linie byłyby odłączone od pozostałej infrastruktury kolejowej i nie mogłyby być eksploatowane przez publiczny transport kolejowy. Takich ustaleń organy podatkowe jednak nie poczyniły, a zawarte w decyzji organu odwoławczego ogólnikowe stwierdzenia i wnioski wysnute zostały na podstawie niezupełnego stanu faktycznego. Organ odwoławczy bez przeprowadzenia głębszych ustaleń podzielił bowiem pogląd Prezydenta Miasta R., że transport wykonywany na liniach kolejowych "A" S.A., polegający na przewozie [...],[...] , [...] i innych materiałów nie jest publicznym transportem kolejowym, gdyż dotyczy wyłącznie zamkniętego kręgu podmiotów spełniających określone wymogi techniczne i co najważniejsze nie dotyczy osób. Nie zbadano czy były wykonywane przewozy osobowe i rzeczowe, przez co zaprezentowano oczywiście nieuzasadnioną tezę, iż tylko przewozy osobowe wypełniają przesłankę publicznego transportu. Zwrócić należy nadto uwagę, iż teza jakoby infrastruktura była wykorzystywana także na potrzeby własne "A" nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Jak wskazała bowiem strona skarżąca w korekcie deklaracji podatkowej, nie posiada ona na terenie Miasta R. zarówno dróg szynowych służących do transportu wewnątrzzakładowego w obszarze zamkniętym i nie mającym połączenia z liniami i bocznicami kolejowymi, jak i dróg szynowych na obszarze [...]. Poczynione ponownie ustalenia faktyczne należy następnie powiązać z wykładnią przepisu art. 7 ust 1 pkt 4 u.p.o.l. Podstawową kwestią analizowanej sprawy jest jego wykładnia językowa. Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że publiczny transport kolejowy równie dobrze może polegać na przewozie osób jak i rzeczy, a o takim walorze nie decyduje przedmiot przewozów, a ich charakter. "Publiczny charakter" linii kolejowej w rozpoznawanej sprawie nie może być jednak interpretowany tylko przez pryzmat zawężającej wykładni słownikowej, określającej publiczny jako służący ogółowi, odnoszący się do ogółu ludności. W analizowanej sprawie tego rodzaju zawężanie powyższego pojęcia (zaprezentowane przez organy podatkowe jaki i sąd I instancji w treści uchylonego wyroku) nie jest nieuprawnione. Należy bowiem dopatrzyć się specyfiki zaistniałej sytuacji, w której jednostka jest jednocześnie, na mocy uzyskanych koncesji, zarządcą linii kolejowej i przewoźnikiem. Powyższy pogląd znajduje uzasadnienie w treści art. 10 ust 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, który stanowi, iż zarządca kolei, tj. koncesjonowany podmiot gospodarczy uprawniony do zarządzania linią kolejową jest zobowiązany do udostępniania linii kolejowych przewoźnikom kolejowym na warunkach określonych przepisami tej ustawy, przepisami wykonawczymi do tej ustawy oraz umowy. Należy zważyć, iż powyższy przepis nie ogranicza kręgu przewoźników uprawnionych do korzystania z linii kolejowej, z wyjątkiem przewoźników zagranicznych. Oznacza to, że linia kolejowa objęta zarządem jest dostępna dla ogółu przewoźników, a zatem, po myśli wykładni słownikowej, jest publiczna, dostępna dla nieokreślonego kręgu podmiotów. Jest to zatem szeroko pojęte ogólnodostępne działanie. Z kolei po myśli art. 24 wskazanej ustawy, działalność gospodarcza polegająca na: zarządzaniu liniami kolejowymi, wykonywaniu przewozów kolejowych podlega koncesjonowaniu. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 5 przewoźnikiem kolejowym jest koncesjonowany podmiot gospodarczy uprawniony do dokonywania przewozów kolejowych. Przytoczone regulacje ustawy o transporcie kolejowym, jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, odgrywają decydujące znaczenie w procesie wykładni zwrotu "publiczny transport kolejowy" w rozpatrywanej sprawie. W realiach niniejszej sprawy, gdzie podmiot jest jednocześnie przewoźnikiem i zarządcą linii kolejowej, wydaje się bowiem, iż samo posiadanie dwóch koncesji nie przesądza o braku wykorzystywania linii na potrzeby publicznego transportu kolejowego, co wynika z brzmienia art. 10 d.u.t.k nakładającego na zarządcę infrastruktury obowiązki jej udostępnienia każdemu przewoźnikowi. Sama zaś kwestia wyłączności wykorzystania przedmiotowej infrastruktury na potrzeby publicznego transportu kolejowego, wobec niewyczerpującego postępowania wyjaśniającego, nie jest przedmiotem oceny składu orzekającego i winna być powtórnie zbadana w zupełnym stanie faktycznym podczas ponownie prowadzonego postępowania. W związku z tym, na podstawie art. 190 w zw. z art. 145 § 1 pkt1 lit.c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżoną decyzję należało uchylić. Wobec wniosku strony skarżącej rozstrzygnięto w przedmiocie kosztów postępowania sądowego.