II SA/Sz 644/07
WyrokWSA w Szczecinie2007-09-19
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, mimo że zezwolenie takie zostałoby wydane bez opłaty, jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej i proporcjonalności sankcji?Ratio decidendi
Usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, nawet jeśli zezwolenie takie zostałoby wydane bez opłaty, stanowi naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody i uzasadnia nałożenie administracyjnej kary pieniężnej. Prawo własności może podlegać ograniczeniom w celu ochrony dóbr takich jak przyroda, a właściciel nieruchomości jest zobowiązany do przestrzegania obowiązujących przepisów, ponosząc odpowiedzialność za ich naruszenie. Odpowiedzialność administracyjna opiera się na stwierdzeniu faktu naruszenia prawa i zastosowaniu ściśle określonych sankcji, niezależnie od winy czy okoliczności, które doprowadziły do naruszenia.Stan faktyczny
Właściciel działki usunął kilkadziesiąt drzew gatunku sosna i brzoza bez uzyskania zezwolenia. Organ pierwszej instancji (Burmistrz) wymierzył mu karę pieniężną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Właściciel zaskarżył decyzję do WSA, argumentując m.in., że gdyby wystąpił o zezwolenie, otrzymałby je bez opłaty, a nałożona kara jest nieproporcjonalna i narusza zasady sprawiedliwości społecznej. Skarżący podnosił również zarzuty proceduralne dotyczące sposobu ustalenia wieku drzew i sporządzenia protokołu oględzin.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Joanna Wojciechowska/spr./ Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę
W dniu [...]r. funkcjonariusz Straży Miejskiej udał się do miejscowości [...] w celu sprawdzenia informacji o wycince drzew w okresie pomiędzy Świętami Bożego Narodzenia a sylwestrem na działce nr [...]. Ustalono, że R. R. dokonał wycięcia kilkadziesiąt sztuk drzew gatunku sosna i brzoza, na polecenie właściciela działki W. W. Wykonano zdjęcia wyciętych drzew.
W dniu [...]r. Burmistrz Miasta i Gminy zawiadomił W. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie usunięcia drzew gatunku sosna i brzoza z terenu nieruchomości położonej w miejscowości [...] nr ewidencyjny [...]. W tym też dniu odbyły się oględziny miejsca zdarzenia z udziałem 3 przedstawicieli Gminy i W. W, w toku którego spisano protokół z dokonanych pomiarów obwodów pni na wysokości 130 cm wyciętych drzew. Pomiarem objęto drzewa, których wiek przekroczył 5 lat / więcej niż 5 okółków/. Obwód wyciętych drzew ustalono w centymetrach. Protokół odczytano i podpisano. Przy podpisie W. W. znajduje się zapis "bez uwag".
W dniu [...]r. W. W. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy o wydanie zgody na wycięcie drzew rosnących na jego działce nr [...] w obrębie [...]. Wskazał, że jego działka jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona na zabudowę letniskową i mieszkalną i dlatego też chce usunąć samosiewy drzew sosny o obwodzie na wysokości 130 cm od 12-33cm i brzozy o obwodzie 15-53 cm z powierzchni około [...] arów.
W dniu [...]r. W. W. zwrócił się z pismem do Burmistrza Miasta i Gminy wyjaśniając, że wycinki samosiewów sosny i brzozy dokonał w dobrej wierze, bowiem kierował się ustawą o ochronie i kształtowaniu środowiska z dnia 31 stycznia 1980r. Wskazał, że według ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, miałby prawo do uzyskania zezwolenia na wycięcie tych drzew bez uiszczenia opłaty za ich usunięcie, gdyż wyrosły po uchwaleniu stosownego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podał, że wiek wyciętych drzew wynosił 6-7 lat co stwierdzono w czasie oględzin i opomiarowania wyciętych drzew. Zwrócił się do Burmistrza o umorzenie wszczętego postępowania, bowiem wycięcie przez niego drzew było nieumyślne, a szkodliwość czynu dla środowiska żadna.
Burmistrz Miasta i Gminy w dniu [...]r. zawiadomił W. W. zgodnie z art. 10 Kpa, o zgromadzeniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie i możliwości zapoznania się z jej aktami.
W dniu [...]r. W. W. zwrócił się z pismem do Burmistrza Miasta i Gminy o wydanie decyzji umożliwiającej mu odtworzenie wyciętego drzewostanu w oparciu o art. 88 ust.1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody oraz odroczenie płatności na okres 3 lat. Wskazał, że podjął działania w celu odtworzenia drzewostanu na działce nr [...] tj. ilości i powierzchni zgodnie z protokołem oględzin miejsca wycinki z dnia [...]r. Podał, że działał nieświadomie, gdyż zgodnie z nową ustawą miałby prawo do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew bez opłat za ich wycinkę. Zgodził się również na odtworzenie drzewostanu /gatunek, ilość, powierzchnię/ w miejscu wskazanym przez Urząd Miasta . Załączył zdjęcia z przykładami odtworzenia korony drzew z pni wyciętych drzew.
W dniu [...] r.. W. W. zapoznał się z aktami sprawy i zapowiedział, że uwagi wniesie na piśmie do dnia [...]r. , a następnie zwrócił się o przedłużenie terminu do wniesienia uwag do dnia [...]r. celem złożenia opinii prawnej.
W dniu [...]r. W. W. zwrócił się z pismem do Burmistrza Miasta i Gminy o umorzenie wszczętego postępowania a w przypadku gdyby umorzenie nie było możliwe podtrzymał swój wniosek wyrażony w piśmie z dnia [...]r. Wskazał, że swoim działaniem nie wyrządził nikomu krzywdy, a gdyby wystąpił o zezwolenie na wycięcie drzew to by je otrzymał bez poniesienia opłaty. Jego zdaniem, ustawa o ochronie przyrody jest bardzo restrykcyjna, zaś Burmistrz kierując się dobrem społecznym i nie krzywdząc obywatela winien umorzyć wszczęte postępowanie lub wydać decyzję w oparciu o art. 88 ust. 3 w/w ustawy, bowiem koszty odtworzenia będą adekwatne do jego przewinienia, a przyroda wróci do stanu pierwotnego. Dołączył opinię prawną.
W dniu [...]r. pracownicy Gminy dokonali oględzin przedmiotowej nieruchomości i ustalili, że drzewa z gatunku sosna zwyczajna i brzoza brodawkowata zostały usunięte w taki sposób, że nie ma możliwości zachowania ich żywotności i możliwości odtworzenia korony. Wykonali zdjęcia.
Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...]r. , nr [...] na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody / Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm./ oraz art. 104 ustawy z dnia 4 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ orzekł o wymierzeniu W. W. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia :
a/ 19 drzew z gatunku "brzoza brodawkowata" o obwodzie pni mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym odpowiednio:
1szt.- 15 cm, 1 szt.- 17 cm, 1 szt.- 18 cm, 3szt.- 19 cm, 1szt.- 20 cm, 2 szt.- 21 cm, 1 szt. -24 cm, 1szt. 25 cm, 1 szt.- 26 cm, 2 szt.- 28cm, 2szt. – 43 cm, 1 szt.- 46 cm, 1 szt.- 47 cm, 1 szt.- 53 cm
b/ 152 drzew z gatunku "sosna zwyczajna" o obwodzie pni mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym odpowiednio:
1 szt.- 11 cm, 3 szt. -12 cm, 6 szt.- 13 cm, 9 szt.- 14 cm, 7 szt.- 15 cm, 14 szt.- 16 cm, 20 szt.- 17cm, 16 szt.- 18 cm, 7 szt. -19 cm, 18 szt.- 20 cm, 7 szt.- 21 cm, 5 szt. – 22 cm, 10 szt. – 23 cm, 6 szt.- 24 cm, 6 szt. – 25 cm, 9 szt. – 26 cm, 1 szt.- 27 cm, 2 szt. – 28 cm, 1 szt. – 30 cm, 1 szt.- 31 cm, 1 szt. – 32 cm, 1 szt. – 33 cm, 1 szt.- 36 cm rosnących na terenie nieruchomości położonej w miejscowości [...] oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...] oraz że uiszczenie kary winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...]r. pracownicy Gminy i właściciel nieruchomości wzięli udział w wizji lokalnej terenu w celu ustalenia obwodów pni i wieku wyciętych drzew. Stwierdzono wówczas wycięcie 19 szt. brzozy i 152 szt. sosny o obwodach wymienionych powyżej, których wiek przekroczył 5 lat.
Ponadto drzewa zostały usunięte w sposób, który uniemożliwia zachowanie ich żywotności i możliwość odtworzenia korony. Zdaniem organu, wyjaśnienia strony nie zwalniają jej z poniesienia odpowiedzialności z tytułu wycięcia przedmiotowych drzew. Burmistrz był zobowiązany na podstawie art. 88 ust. 1pkt 2 ustawy o ochronie przyrody do wymierzenia W. W. kary pieniężnej zgodnie z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 85 ust 4 pkt 1 i ust. 8 tej ustawy, gdyż ten wyciął w/w drzewa bez zezwolenia organu. Sposób naliczenia kary przez organ zawarty został w załączniku nr 1 do decyzji.
W. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji.
Wniósł o:
1. umorzenie postępowania na podstawie art. 107 Kpa w zw. z art. 7 i 8 Kpa;
2. wydanie decyzji na podstawie art.88 ust.1, ust. 3 i ust. 4 ustawy o ochronie przyrody
lub
3. zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa z uwagi na fakt, że rozpoznanie sprawy zależy od rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia wstępnego, od którego zależy wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Na mocy art. 100 § 1 Kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o rozpatrzenie zgodności art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie jakim nakłada na organy samorządu terytorialnego obowiązek nałożenia kary administracyjnej za wycięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia, pomimo, że zezwolenie na wycięcie drzew lub krzewów zostałoby wydane bez opłaty za ich usunięcie.
W. W. uzasadnił wniosek o umorzenie postępowania załączoną wcześniej do akt sprawy opinią prawną.
Odnośnie pkt 2 odwołania wskazał, że art. 88 ust. 1pkt 2 ustawy o ochronie przyrody mówi o usuwaniu drzew i krzewów bez zezwolenia, jednak art. 88 ust. 3 tej ustawy umożliwia odroczenie płatności wymierzonej kary na okres 3 lat. Według niego Burmistrz bezprawnie pomija art. 88 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy twierdząc, że ust. 3 wyklucza stosowanie ust. 1 pkt 2 tegoż artykułu.
Odnośnie pkt 3 odwołania, strona przytacza treść art. 7 i art. 8 Kpa. Według W. W. nie można nałożyć na niego kary pieniężnej za wycięcie drzew, gdyż złamał prawo nieświadomie. Nie do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej jest stan, w którym niedopełnienie przez obywatela obowiązku wystąpienia do organu o zezwolenie na wycięcie drzew skutkuje wymierzeniem kary administracyjnej w wysokości trzykrotnej opłaty za wycięcie drzew lub krzewów, mimo, iż danemu podmiotowi wydano by zezwolenie na wycięcie drzew bez uiszczenia opłaty.
Zdaniem strony, przepisy ustawy o ochronie przyrody, "przy braku pozostawienia luzu decyzyjnego wskazanym organom lub chociażby możliwości zastosowania środka bardziej adekwatnego do popełnionego czynu i naruszonych zasad prawa materialnego stoją w jaskrawej sprzeczności z art. 2 i art. 64 pkt 3 Konstytucji RP".
W. W. przytoczył treść art. 2 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, że przepisy ustawy o ochronie przyrody je naruszają. "Interes społeczny w zachowaniu 6-7 letnich drzewek, porosłych działkę budowlaną nie jest do pogodzenia z prawem własności oraz zasadami sprawiedliwości społecznej, gwarantowanymi w Konstytucji."
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, odmówiło zawieszenia postępowania. Wskazało, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 97 §1 pkt 4 Kpa. Nadto, Kolegium wyjaśniło, że nie ma uprawnień do kierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. , nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ , art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody / Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm./ po rozpoznaniu odwołania W. W. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymiaru kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew, rosnących na terenie nieruchomości położonej w miejscowości [...] oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Ustęp 6 tegoż artykułu wprowadza wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów.
Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna przesłanka wyłączająca konieczność uzyskania zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew.
Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi wyjątek od obowiązku pobrania opłat za dozwolone usunięcie drzew lub krzewów, nie zwalniając przy tym z obowiązku uzyskania pozwolenia na ich usunięcie. W niniejszym postępowaniu właściciel przyznał się do usunięcia drzew, lecz przyczyny dla których to zrobił, nie zwalniały go z obowiązku ubiegania się o zezwolenie na ich usunięcie, pomimo istnienia podstaw prawnych do nie obciążania go opłatą za ich usunięcie. Dokonanie usunięcia bez stosownego zezwolenia organu administracji podlega sankcji z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten jest bezwzględny i nie daje możliwości zastosowania organom stosującym prawo kryteriów cennych przy określeniu odpowiedzialności za tego rodzaju działanie. Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zasadą jest ustalenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek , o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 6. Przepis ten odwołuje się do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew / Dz. U. Nr 228, poz. 2306 z późn. zm./, w którym wskazano, że dla celów ustalenia wysokości należnej opłaty, przyjmuje się stawki w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie administracyjna kara pieniężna ustalona została prawidłowo przy zastosowaniu zasad określonych w ustawie o ochronie przyrody i obowiązujących aktach wykonawczych. Dodatkowo Kolegium pouczyło stronę o możliwości złożenia wniosku do Burmistrza Miasta i Gminy o rozłożenie na raty wymierzonej kary pieniężnej, na okres nie dłuższy niż 5 lat.
W. W, reprezentowany przez pełnomocnika złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia :
- art. 107 § 3 Kpa, polegające na niewskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, a w szczególności tych, na podstawie których przyjęto, ze wiek ściętych drzew przekroczył 5 lat;
- art. 15 kpa poprzez ograniczenie się przez organ odwoławczy jedynie do kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, bez ponownego rozpoznania sprawy;
- art. 7 i 77 § 1 Kpa polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niepowołaniu biegłego celem ustalenia wieku ściętych drzew;
- art. 89 § 2 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy w sytuacji, gdy było to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale biegłych i w drodze oględzin.
Ponadto zarzucił naruszenie zasady:
- prawidłowej legislacji, wyrażonej w art. 2 Konstytucji, poprzez zastosowanie art. 88 ust.1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i wymierzenie za wycięcie drzew na działce budowlanej kary administracyjnej w kwocie [...] zł, podczas gdy za wycięcie takich drzew w lesie groziłaby grzywna w kwocie do [...] zł;- proporcjonalności sankcji wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji, poprzez zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i wymierzenie kary administracyjnej w kwocie [...] zł za wycięcie drzew bez zezwolenia w sytuacji, gdy strona i tak uzyskałaby takie zezwolenie po złożeniu stosownego wniosku, przy czym zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody nie pobierano by żadnej opłaty z tego tytułu.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Pełnomocnik wskazał, że postępowanie administracyjne prowadzone przed Kolegium ograniczyło się jedynie do rozpoznania odwołania, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zdaniem pełnomocnika, stronie nie przedstawiono dowodów uzasadniających wymierzenie przedmiotowej kary administracyjnej. W sprawie nie powołano biegłych celem ustalenia wieku ściętych drzew, ani nie przeprowadzono rozprawy. Odręczne zapiski zatytułowane "protokół", nie spełniają cech dokumentu – protokołu oględzin, określonych w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów, zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów / Dz. U. Nr 219, poz. 2229/. Według pełnomocnika w piśmie tym nie wskazano :
- daty oględzin/ jest jedynie data odczytania i podpisania pisma/,
- imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego sporządzającego dokument, danych osób uczestniczących w czynnościach / nazwiska przedstawicieli Gminy, a nie Burmistrza, który jest organem, są nieczytelne/;
- daty usunięcia drzew;
- przyczyn, z powodu których nastąpiła wycinka.
Pełnomocnik wskazał, że w tym dokumencie zawarto informację, iż pomiarem objęto drzewa, których wiek przekroczy / a nie przekroczył/ 5 lat, zaś w stosunku do sosen dodano, ze mierzono tylko te " posiadające więcej jak 5 okółków". Brak jest informacji dlaczego obrano taką metodę ustalania wieku sosny i w jaki sposób ustalono wiek brzóz. Dokument ten zawiera liczne skreślenia i miejscami jest nieczytelny. Wskazane uchybienia, zdaniem pełnomocnika, przesądzają o nieprawidłowości przeprowadzonych oględzin i konieczności ponowienia tej czynności. Pełnomocnik zauważa, że bezsporne jest, iż W. W. usunął drzewa bez zezwolenia, lecz organy administracyjne nie przedstawiły dowodów na to, że na ścięcie drzew na własnej nieruchomości potrzebował on zgody właściwego organu. Organ odwoławczy nie odniósł się do przesłanki z art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, że wycięcie drzew nie jest wymagane jeśli wiek drzew nie przekracza 5 lat.
Ponadto, zdaniem pełnomocnika, zastosowanie sankcji z art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, narusza wzorce konstytucyjne określone w art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji. W sprawie nie jest kwestionowane, że wycięte drzewa wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane. Oznacza to, że zezwolenie na wycięcie drzew zostałoby wydane skarżącemu i to bez uiszczenia opłaty z tego tytułu. Traktowanie przez ustawodawcę jedną miarą osób, których działania mają na celu uniknięcie opłaty i osób, które na skutek nieznajomości prawa o stosowne zezwolenie nie występują jest sprzeczne z zasada demokratycznego państwa prawa oraz zasadą proporcjonalności. Pełnomocnik przywołał także art. 158 § 1 Kodeksu wykroczeń, dotyczący wyrębu bez wymaganego pozwolenia drzewa w lesie, którego właścicielem jest obwiniony za co grozi grzywna w wysokości [...] zł i przepadek pozyskanego drewna. Na tym tle zarysowuje się, zdaniem pełnomocnika, dysproporcja pomiędzy karą za wykroczenie a sankcją administracyjną wymierzoną skarżącemu, tym bardziej widoczna, że lasy są szczególnie cennym składnikiem środowiska, zaś szkoda dla środowiska wyrządzona przez wycięcie drzew na nieruchomości skarżącego jest nieporównywalna ze szkodą wyrządzoną przyrodzie poprzez wycięcie tych samych drzew w lesie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentacje jak w zaskarżonej decyzji. W ustosunkowaniu się do zarzutów skargi, Kolegium podniosło, że decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji pochłania ustalenia tegoż organu i ocenę przeprowadzonych dowodów w zakresie objętym rozstrzygnięciem. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oznacza jej aprobatę, po dokonanym przez organ odwoławczy rozpatrzeniu sprawy i analizie przedstawionych w odwołaniu zarzutów. Bezspornym pozostawał wiek drzew, wobec oświadczenia złożonego przez skarżącego w piśmie z dnia [...]r., wskazujący na ustalenie wieku drzew na ok. 6-7 lat. Fakt ten nie został przez stronę zakwestionowany. Protokół z dnia [...]r., odzwierciedlający pomiar obwodów wyciętych drzew wskazywał, że czynnością tą objęte zostały drzewa powyżej 5 lat. Kolegium zaznaczyło, że w/w protokół strona podpisała nie wnosząc do niego zastrzeżeń. Ponadto organ uznał zarzuty skargi dotyczące prawidłowej legislacji winny być skierowane do ustawodawcy, nie zaś do organu stosującego obowiązujące prawo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje :
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga nie jest zasadna.
Zasadą jest, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości.
Uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów nie jest wymagane w myśl art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, w stosunku do drzew lub krzewów:
1) w lasach;
2) owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową;
3) na plantacjach drzew i krzewów;
4) których wiek nie przekracza 5 lat;
5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych;
6) (uchylony);
7) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału;
8) które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu;
9) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu.
Zasadą jest zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, ponoszenie opłat za usunięcie drzew i krzewów przez posiadacza nieruchomości. Opłaty nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustala się w wydanym zezwoleniu.
Na mocy art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. Stawki opłat za usuwanie drzew wynikają z art. 84 ust. 2 w/w ustawy i nie mogą przekraczać określonych tam kwot za jeden centymetr obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm.
Wyjątki nie pobierania opłat za usunięcie drzew, określone zostały w art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody:
1) na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie;
2) na których usunięcie osoba fizyczna uzyskała zezwolenie na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej;
3) jeżeli usunięcie jest związane z odnową i pielęgnacją drzew rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków;
4) które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych;
5) które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi;
6) w związku z przebudową dróg publicznych i linii kolejowych;
7) które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane;
8) z terenów zieleni komunalnej, z parków gminnych, z ogrodów działkowych i z zadrzewień, w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów;
9) które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości;
10) topoli o obwodzie pnia powyżej 100 cm, mierzonego na wysokości 130 cm, nienależących do gatunków rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków;
11) jeżeli usunięcie wynika z potrzeb ochrony roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową lub ochrony siedlisk przyrodniczych;
12) z grobli stawów rybnych;
13) jeżeli usunięcie było związane z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń.
Na mocy art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:
1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności;
2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;
3) zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów.
Zgodnie z art.89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody , administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6.
W niniejszej sprawie niewątpliwe jest, że W. W. dokonał usunięcia przedmiotowych drzew z własnej nieruchomości w [...] bez uzyskania stosownego zezwolenia organu administracji. Podnoszona przez skarżącego wielokrotnie okoliczność, że gdyby wystąpił o zezwolenie na wycięcie drzew to by je otrzymał bez poniesienia opłaty za ich usunięcie nie ma wpływu na fakt, że powyższego zezwolenia nie miał, a tym samym zasadne było wszczęcie niniejszego postępowania administracyjnego przez organ administracji i wymierzenie stronie przedmiotowej kary administracyjnej. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł było prawidłowe i Sąd podzielił w tym zakresie wyliczenia organu I instancji zawarte w załączniku do decyzji z dnia [...]r.
Podkreślić należy, iż strona w toku postępowania administracyjnego nie kwestionowała rodzaju ani ilości wyciętych drzew, ani sposobu dokonywania pomiarów obwodów pni drzew, ani wieku drzew ustalonego w protokole oględzin miejsca usunięcia przedmiotowych drzew z dnia [...]r. Skarżący nie miał też zastrzeżeń do pracowników gminy biorących udział w tej czynności. Skarżący podpisał powyższy protokół z zapiskiem "bez uwag". Ponadto, W. W. w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do organu administracji sam określił wiek drzew na 6-7 lat i powołał się w tym zakresie na ustalenia protokołu oględzin oraz opomiarowania wyciętych drzew. Nadto, wiek drzew / 6-7 lat/ wskazał w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Powyższe oznacza, że strona jak i organ w toku postępowania administracyjnego nie mieli żadnych wątpliwości co do dokonanych ustaleń w protokole z dnia [...]r. odnośnie wieku drzew jak i ich wielkości obwodów. Gdyby było inaczej organ powołałby biegłego celem dokonania szczegółowych ustaleń. Bezzasadny jest tym samym zarzut skargi dotyczący nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia wieku drzew. Zdaniem Sądu, organ administracyjny działał na podstawie przepisów prawa po ustaleniu stanu faktycznego, który w niniejszej sprawie nie budził wątpliwości, zaś strona miała możność wypowiedzenia się w toku postępowania administracyjnego co do przeprowadzonych dowodów.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 89 Kpa, organ administracji publicznej przeprowadzi w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa. Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna przesłanka z powyższego przepisu do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
Odnośnie kwestionowania zapisów protokołu z dnia [...]r. przez pełnomocnika strony, Sąd uznał, że uwagi z tym związane nie mają zasadniczego znaczenia przy rozpoznawaniu sprawy. Niewątpliwie protokół ten jest sporządzony na podstawie § 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów / Dz. U. Nr 219, poz. 2229/, zaś braki dotyczące ust. 2 pkt 3 /częściowo/ oraz pkt 4c i 4d nie czynią dokonanych w nim ustaleń bezwartościowymi.
Organ administracji wydając decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, uwzględnił ustalenia zawarte w protokole zgodnie § ust. 3 w/w rozporządzenia.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy administracyjne nie naruszyły art. 7 i 77 Kpa, zaś organ odwoławczy - art. 15 Kpa. Rozstrzygnięcia obu organów administracyjnych zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z nich postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie było prowadzone. Naruszenie art. 107 § 3 Kpa przez organ odwoławczy w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji nie jest znaczne na tyle, by Sąd uznał, iż mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty skargi dotyczące prawidłowej legislacji odnośnie zaskarżonej decyzji nie są zasadne, bowiem organ administracyjny zobowiązany jest przy rozpoznawaniu spraw do stosowania obowiązujących przepisów prawnych.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej jest źródłem praw jak i obowiązków każdego obywatela Polski. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, zaś z art. 32 ust 1 Konstytucji wynika, że wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W świetle art. 64 Konstytucji, każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Ponadto własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Z drugiej strony na mocy art. 83 Konstytucji, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 86 Konstytucji, każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa m.in. ustawa o ochronie przyrody.
Reasumując, prawo własności do nieruchomości może podlegać ograniczeniom wprowadzonym przez ustawodawcę mającym chroniąc inne dobra np. przyrodę. Tym samym każdy właściciel nieruchomości zobowiązany jest przestrzegać obowiązujących przepisów, zaś w przypadku ich naruszenia ponosi odpowiedzialność ustaloną na podstawie przepisów konkretnej ustawy.
Zaznaczyć należy, że odpowiedzialność karna czy odpowiedzialność za wykroczenie oraz odpowiedzialność administracyjna oparte są na różnych podstawach, dlatego też porównywanie ich w sprawach o różnych stanach faktycznych jest niezasadne. Przepisy ustawy o ochronie przyrody nie uzależniają nałożenia kary za naruszenie przepisów obowiązujących od ustalenia winy sprawcy wycięcia drzew. Organ administracji dokonuje jedynie, w toku postępowania administracyjnego, stwierdzenia faktów i jeżeli ustali naruszenie prawa, ma obowiązek zastosować ściśle określone sankcje. Dlatego bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których właściciel nieruchomości dopuścił się nieprawidłowości, organ administracji bowiem nie jest upoważniony do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz ma za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 z póź. zm./, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło