II SA/Gl 529/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi S. B.-I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania nazwiska w akcie małżeństwa 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...] r. nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] złotych. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w G. w dniu [...] roku wszczął z urzędu postępowanie w sprawie sprostowania nazwiska rodowego mężczyzny z "S." na B-S" w akcie małżeństwa sporządzonym w USC G. nr [...]. W dniu [...] roku Kierownik USC w G. decyzją nr [...] na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. nr 161, poz. 1688 z 2004 roku) oraz art. 104 kpa postanowił sprostować akt małżeństwa nr [...] przez zastąpienie pisowni nazwiska rodowego mężczyzny "S." prawidłową pisownią nazwiska rodowego "B-S". Powyższa decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Wojewody [...] z dnia [...] roku. Przyczyną kasacyjnego rozstrzygnięcia Wojewody, jak wynika z jego decyzji, było naruszenie przepisów proceduralnych przez organ I instancji (art. 10 § 1, 80, 81 i 107 kpa). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w G. decyzją z dnia [...] roku nr [...], na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego i art. 104 kpa sprostował "akt małżeństwa sporządzony w tut. USC dnia [...] r., za nr [...] dotyczący Pana S. B-I i Pani M. I-B". W uzasadnieniu organ I instancji podał, że strona, zgodnie z przepisami Prawa o aktach stanu cywilnego do sporządzenia aktu małżeństwa przedłożyła swój odpis skrócony aktu urodzenia z USC K. nr [...], w którym wpisano nazwisko "B-S" oraz dowód osobisty nr [...], wydany przez Burmistrza Miasta P., w którym wpisano nazwisko "B-S", zaś w rubryce nazwisko rodowe "S.". W dniu [...] roku S. B-I zawarł związek małżeński w USC w G. i w związku z tym organ ten sporządził akt małżeństwa nr [...] wyżej wymienionego, błędnie wpisując nazwisko rodowe mężczyzny "S.". Organ wyjaśnił, że nazwisko rodowe jest to nazwisko wpisane do aktu urodzenia. Nazwisko to może ulec zmianie w następstwie zawarcia małżeństwa i przyjęcia nazwiska współmałżonka, a także w trybie przewidzianym w ustawie o zmianie imion i nazwisk. S. "B-I" decyzją z dnia [...] roku nr [...] zmienił nazwisko z "S." na "B-S". Zmiana ta została wpisana do aktu urodzenia w wyniku czego odpis skrócony aktu zawierał nazwisko "B-S". Zmiana ta, była zmianą nazwiska rodowego ponieważ będąc kawalerem, w chwili zmiany nazwiska, nie posiadał on innego nazwiska, a jedynie rodowe. Natomiast dowód osobisty został wydany na podstawie wniosku strony, która wpisała w nim nazwisko "B-S" i nazwisko rodowe "S.". W odwołaniu od wyżej opisanej decyzji S. B-I zarzucił, że została ona wydana bez podstawy prawnej. Artykuł 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego dopuszcza bowiem jedynie prostowanie oczywistych błędów pisarskich. Takim błędem – zdaniem odwołującego się - nie jest brak jednego członu nazwiska. Nadto odwołujący się podał, że do wniosku o wydanie dowodu osobistego dołączył akt urodzenia oraz decyzję z dnia [...] roku o zmianie nazwiska. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego decyzją z dnia [...] roku sprostował oczywisty błąd pisarski w akcie małżeństwa w części dotyczącej nazwiska rodowego mężczyzny ze "S." na "B-S". Zebrany w sprawie przez organ I instancji materiał dowodowy (akt małżeństwa odwołującego się, jego akt urodzenia oraz decyzja o zmianie nazwiska odwołującego się z [...] roku) wykazał, że w akcie małżeństwa nr [...] występuje błąd pisarski w części dotyczącej nazwiska rodowego mężczyzny. Błąd taki podlega usunięciu w trybie art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego gdyż jest on oczywisty, a jego popełnienie nie budzi wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami. Natomiast organ, który wydawał odwołującemu się dowód osobisty popełnił błąd co powinno skutkować jego wymianą na nowy dokument. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. B-I domagał się unieważnienia decyzji obu instancji powtarzając zarzuty odwołania i twierdząc, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do nich. Skarżący wyraził przekonanie, że jego nazwisko rodowe brzmi "S." bowiem z takiego rodu pochodzi i z takim nazwiskiem się urodził. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z przyczyn innych niż w niej podniesione. Sądy administracyjne dokonują – stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z zm.) kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W trakcie tej kontroli sąd administracyjny związany jest granicami danej sprawy, nie wiążą go natomiast zarzuty i wnioski skargi oraz powołana podstawa prawna – art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) dalej ppsa. Stosownie do art. 145 § 1 litera a i c ppsa w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (litera a) lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy uchyla decyzję w całości lub w części. Zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. nr 161, poz. 1688 z 2004 roku). Przepis ten stanowi, ze w akcie stanu cywilnego można sprostować oczywisty błąd pisarski, natomiast w akcie tym nie można dokonywać żadnych innych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Już z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja o sprostowaniu aktu stanu cywilnego musi określać zakres sprostowania i wykazywać zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Decyzja w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w akcie stanu cywilnego jest decyzją administracyjną wydawaną w trybie kpa, a więc decyzja ta musi odpowiadać wymogom art. 107 § 1 kpa. Artykuł 107 § 1 kpa określa wymagane prawem elementy decyzji administracyjnej (jej podstawowy standard). Wymienione w art. 107 § 1 składniki decyzji służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Nie wszystkie z nich mają jednakowe znaczenie, niektóre są bardziej istotne niż pozostałe. jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 20 lipca 1981 roku, SA 1163/81 – OSPiKA 1982, nr 9-10, poz. 169) niezbędnym elementem decyzji jest rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie, określane także mianem "osnowy", stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji. Rozstrzygnięcie – co należy podkreślić – musi być sformułowane w sposób jasny, oczywisty, precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji (wyrok NSA z 30.06.1998 r. I SA/Łd 1478/96 nie publ.). Przenosząc te uwagi Sądu na kontrolowaną decyzję należy stwierdzić, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję orzekającą o sprostowaniu "aktu małżeństwa sporządzonego w tut. USC dnia [...] r. za nr [...] (USC G.) dotyczącego Pana S. B-I i Pani M. I-B". Jak wynika z zacytowanego rozstrzygnięcia kontrolowana decyzja wskazuje jedynie na akt małżeństwa nr [...] podlegający sprostowaniu nie rozstrzygając jednak o samym sprostowaniu, tzn. nie wskazując na czym to sprostowanie ma polegać. Oznacza to, że została ona wydana z naruszeniem art. 28 ustawy o aktach stanu cywilnego i art. 107 § 1 kpa co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c ppsa w związku z art. 135 ppsa uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji. Odnośnie zarzutów skargi, do których ustosunkowanie jest utrudnione przez brak prawidłowego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji, można stwierdzić jedynie co do zasady, że art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego stanowiący o dopuszczalności sprostowania oczywistego błędu pisarskiego, w orzecznictwie sądów administracyjnych jest rozumiany w ten sposób, że "oczywisty błąd pisarski" polega na tym, że okoliczności popełnienia błędu nie budzą wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego, których dane są reprodukowane w akcie. Za oczywisty błąd pisarski należy uznać taką niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności – to znaczy osoby zgłaszające dane i Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego wykazali należytą staranność. Skoro zatem organ I instancji w oparciu o odpis zupełny aktu urodzenia skarżącego ustalił, iż jego nazwisko rodowe na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] roku nr [...] posiada brzmienie "B-S" był uprawniony do sprostowania aktu małżeństwa nr [...] w zakresie nazwiska rodowego mężczyzny, co wydaje się było celem postępowania prowadzonego z urzędu, a co nie zostało zwerbalizowane w zaskarżonej decyzji. Nie budzi bowiem wątpliwości twierdzenie organu orzekającego w sprawie, że nazwiskiem rodowym jest nazwisko wpisane do aktu urodzenia, a wskazujące na pochodzenie od określonych rodziców. Nazwisko rodowe może ulec zmianie w następstwie zawarcia małżeństwa i przyjęcia nazwiska współmałżonka lub w przypadkach przewidzianych prawem. Takim przypadkiem jest zmiana nazwiska w drodze administracyjnej w trybie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1956 roku o zmianie imion i nazwisk. Skutkiem zmiany imienia lub nazwiska lub imienia i nazwiska w trybie tej ustawy jest stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego wpisanie do aktów stanu cywilnego odpowiednich imion i nazwisk w formie wzmianki dodatkowej. Istotą zmiany nazwiska w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o ustawę z 1956 roku jest odnotowanie tej zmiany w aktach stanu cywilnego, a także w następczo wystawionych na podstawie tych danych dokumentach urzędowych. Takimi dokumentami będą m.in. odpisy zupełne i skrócone aktów stanu cywilnego. Zgodnie z art. 80 Prawa o aktach stanu cywilnego odpis zupełny stanowi dosłowne powtórzenie treści aktu stanu cywilnego wraz ze wszystkimi wzmiankami dodatkowymi. Taki zupełny odpis aktu urodzenia znajduje się w aktach sprawy wraz ze wzmianką dodatkową wpisaną w oparciu o decyzję z dnia [...] roku, potwierdzającą zmianę nazwiska rodowego skarżącego o brzmieniu "S." na nazwisko "B-S". Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie dla organów orzekających wynikają wprost z wyżej przedstawionego stanowiska Sądu i pozostają na tyle aktualne, na ile organ I instancji podtrzyma swoje stanowisko co do potrzeby sprostowania z urzędu aktu małżeństwa skarżącego. O wykonalności zaskarżonego wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, a o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 ppsa.