II GSK 230/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska Marzenna Zielińska (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 558/07 w sprawie ze skargi T.P. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B., 2) zasądza od T.P. na rzecz Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. zdanie odrębne I Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. po rozpoznaniu skargi T.P. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2006 r. umarzającą postępowanie o przyznanie pomocy finansowej na dostosowywanie gospodarstwa rolnego do standardów UE z wniosku K.P., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia: w dniu [...] stycznia 2006 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na dostosowywanie gospodarstw rolnych do standardów UE, do którego dołączyła m.in. postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 grudnia 2005 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym mężu skarżącej – K.P. oraz oświadczenie o woli kontynuacji dostosowywania gospodarstwa do standardów UE. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. odmówił przyznania skarżącej żądanej pomocy. U podstaw decyzji powołał art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem RM z 18 stycznia 2005 r., a w uzasadnieniu podał, że postępowanie o przyznanie pomocy, o którą uprzednio wystąpił mąż skarżącej, w związku z jego śmiercią, zostało umorzone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2006 r. Organ podkreślił, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych, w miejsce dotychczasowej strony następcy prawni mogą wstąpić wyłącznie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję I instancji. Organ wskazał, że zastosowanie instytucji określonej w art. 30 § 4 k.p.a. w ramach przedmiotowego działania stało się możliwe dopiero po nowelizacji rozporządzenia RM z 18 stycznia 2005 r. – rozporządzeniem zmieniającym z 1 sierpnia 2006 r. (Dz. U. Nr 142, poz. 1016), obowiązującym od dnia 9 sierpnia 2006 r. Rozporządzenie to wprowadziło § 7 c ust. 1, zgodnie, z którym w przypadku śmierci producenta po spełnieniu określonych warunków formalnych, płatność przysługuje następcy prawnemu. Dyrektor Oddziału ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, że nie został spełniony jeden z warunków niezbędnych do przejęcia płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy, mianowicie nie toczyło się już postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku poprzedniego właściciela gospodarstwa. Uzasadniając uchylenie decyzji Sąd I instancji wskazał wpierw, iż nie podziela wykładni przepisu § 7c ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. dokonanej przez organ, którego działanie zaskarżono. Zgodnie z art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Prawo do przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE jest prawem majątkowym i jako związane z gospodarstwem rolnym stanowiło składnik masy spadkowej. Przepis § 7c ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. nie ustanowił prawa do dziedziczenia, lecz jedynie skonkretyzował warunki dziedziczenia tego prawa. Zdaniem Sądu, organ zobowiązany był zawiesić postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym, w razie śmierci strony postępowanie podlega obligatoryjnemu zawieszeniu, jeżeli nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie podlega umorzeniu, jako bezprzedmiotowe. W przypadku ustalenia przez organ spadkobierców dalsze postępowanie o przyznanie płatności powinno toczyć się z udziałem skarżącej. Z tych powodów, a także na skutek naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. Sąd I instancji uznał za niezbędne uchylenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2006 r. umarzającej postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku K.P. Wyeliminowanie jej z obrotu powoduje, bowiem ustanie przeszkody wstąpienia spadkobiercy w miejsce dotychczasowej strony zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r., umarzającą postępowanie z wniosku K.P. Sąd, u podstaw orzeczenia powołał art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. II W skardze kasacyjnej Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego ARMiR w T. zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia oraz o zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: - art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że dziedziczeniu podlega ekspektatywa prawa do uzyskania pomocy finansowej na dostosowywanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, podczas gdy w świetle tego przepisu dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, co odnosi się wyłącznie do praw majątkowych o charakterze cywilnoprawnym, nie zaś administracyjnym, z jakim mamy do czynienia w tej sprawie, oraz przyjęcie, że przedmiotem dziedziczenia może być prawo nieistniejące w chwili śmierci spadkodawcy, to jest, że przedmiotem dziedziczenia może być ekspektatywa prawa udzielenia pomocy przysługująca spadkodawcy; - art. 74 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz WE L nr 277 z 21 października 2005 r., str. 1-40) w związku z art. 6 i art. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. WE L nr 209 z 11 sierpnia 2005 r., str. 1-25) poprzez przyjęcie, że agencja płatnicza (ARiMR) nie musi stosować przyjętych przez Polskę w ramach wspólnej polityki rolnej przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, do czego zobowiązują ją powyższe uregulowania i może zmieniać zakres podmiotów upoważnionych do uzyskania pomocy regulowany przez wydane w celu udzielania pomocy rozporządzenie z dnia 18 stycznia 2005 r., oraz przyjęcie, że nie musi zapewniać stosowania procedury przyznawania pomocy, jak również zgodności wniosków z zasadami wspólnotowymi i by wymagane dokumenty były przekładane w wyznaczonych terminach w formie przewidzianej przez zasady wspólnotowe; - § 2, § 3 i § 7 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. oraz § 7c ust. 1 w brzmieniu określonym rozporządzeniem z dnia 1 sierpnia 2006 r. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), zwana dalej ustawą o EFOiGR i art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że dodany § 7c ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. jedynie konkretyzował proceduralne warunki dziedziczenia prawa do pomocy na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE, które przysługiwało zawsze spadkobiercy na mocy art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego, a tym samym przyjęcie, że w przypadku śmierci producenta, który złożył wniosek o udzielenie pomocy, nie ma zastosowania przyjęte w § 2 ww. rozporządzenia ograniczenie wysokości limitu pomocy, określone w § 3 warunki dotyczące producenta ubiegającego się o pomoc i określone w § 7 i 7c ust. 1 warunki przyznania płatności, jak również poprzez przyjęcie w ten sposób, że wbrew zapisowi art. 3 ust. 2 ustawy o EFOiGR, to nie przepisy określone przez Radę Ministrów uwzględniające ustalenia dokonane z Komisją Europejską, lecz zasady ogólne dziedziczenia przewidziane w prawie polskim określają zasady udzielania pomocy unijnej przewidzianej programem PROW spadkobiercom wnioskodawców w pomocowych programach unijnych, jak również, że agencja płatnicza (ARiMR) zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o EFOiGR władna jest do określania podmiotów uprawnionych do pomocy (spadkobierców), pomimo braku uregulowań w tym zakresie wydanych przez Radę Ministrów zgodnie z ustaleniami dokonanymi z Komisją Europejską. 2. naruszenie przepisów postępowania, to jest: - art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie przez Sąd I instancji, że organ rozpatrujący sprawę naruszył przepisy postępowania umarzając postępowanie na mocy art. 105 k.p.a., gdyż winien zawiesić postępowanie zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 w związku z art. 30 § 5 k.p.a., celem umożliwienia wstąpienia spadkobiercy do sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia przez Sąd, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 135 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi może być rozumiana, jako zezwolenie na wzruszenie przez sąd administracyjny decyzji organu wydanej w innej sprawie administracyjnej z punktu widzenia materialnoprawnego, to jest decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie dotyczącej zmarłego K.P., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną T.P. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu podzieliła argumentację Sądu I instancji. III Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Rozważania nad trafnością zarzutów skargi kasacyjnej należy rozpocząć od zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 p.p.s.a. Zarzut ten opiera się na poglądzie kasatora, iż Sąd błędnie przyjął, że zasada niezwiązania sądu granicami skargi może być rozumiana, jako zezwolenie na wzruszenie przez sąd administracyjny decyzji organu wydanej w innej sprawie administracyjnej z punktu widzenia materialnoprawnego. W ocenie strony skarżącej, Sąd I instancji rozpoznając skargę T.P. na decyzję odmawiającą jej przyznania pomocy finansowej, nie był uprawniony do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zapadłej w sprawie z wniosku K.P. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd kasatora. Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej zostało w polskim prawodawstwie wprowadzone art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.). W myśl § 3 tego rozporządzenia, w zakresie istotnym dla rozpoznawanej sprawy, płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który jest wpisany do ewidencji producentów, prowadzi określoną działalność rolniczą oraz zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego "planem dostosowania", w terminie określonym w tym planie. Stosownie z kolei do § 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia decyzję o przyznaniu płatności wydaje się na wniosek producenta, a do tego wniosku należy dołączyć m.in. plan dostosowania. W planie tym wnioskodawca jest zobligowany zawrzeć informację opisującą przedsięwzięcie oraz termin jego realizacji (§ 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Wskazać przy tym należy, że maksymalne terminy realizacji określonych przedsięwzięć zostały wprowadzone przepisami rozporządzenia i dla przedsięwzięcia, objętego wnioskiem skarżącej termin ten był do dnia 31 grudnia 2007 r. (§ 6 ust. 2 pkt 2 a rozporządzenia). Płatność wypłaca się w dwóch ratach – pierwszą ratę wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja, o której mowa w § 7 ust. 1 stała się ostateczna, a drugą ratę wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, w którym producent rolny złożył oświadczenie o zakończeniu realizacji inwestycji (§ 9 rozporządzenia). W świetle przytoczonych rozwiązań prawnych nie może budzić wątpliwości, że wsparcie finansowe na realizację omawianego działania jest udzielane wówczas, gdy producent rolny, spełniający określone w rozporządzeniu wymogi, zobowiąże się do realizacji określonego przedsięwzięcia, stanowiącego warunek jego przyznania. Istotna dla dalszych rozważań jest także treść § 2 omawianego rozporządzenia zgodnie, z którą płatność jest udzielana: 1) do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie rozwoju obszarów wiejskich na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej; 2) według kolejności otrzymania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosków o przyznanie płatności. Komentowane rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniem z dnia 1 sierpnia 2006 r. (Dz. U. Nr 142, poz. 1016), zwanym dalej rozporządzeniem zmieniającym, które weszło w życie z dniem 9 sierpnia 2006 r. Rozporządzenie zmieniające dodało m.in. § 7 c stanowiący, że w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności, płatność przysługuje temu ze spadkobierców, który: 1) odziedziczył gospodarstwo rolne i pozostali spadkobiercy wyrazili na niego zgodę - w przypadku, gdy gospodarstwo rolne odziedziczyło kilku spadkobierców tego gospodarstwa; 2) złożył, w terminie 35 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, do kierownika biura powiatowego Agencji wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy; 3) będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez spadkodawcę; 4) zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności uzyskanej przez spadkodawcę, jaką spadkodawca ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli nie zrealizowałby w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. Do dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, w obowiązującym przed tą zmianą stanie prawnym nie istniała możliwość kontynuowania postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzedniego producenta rolnego. Spadkobierca gospodarstwa rolnego mógł złożyć wniosek o przyznanie płatności, ale wniosek ten wszczynał nowe postępowanie z datą jego złożenia, co miało znaczenie z uwagi na treść § 2 rozporządzenia (limit środków i kolejność wpływania wniosku). W rozpoznawanej sprawie postępowanie z wniosku K.P. zostało umorzone w dniu [...] stycznia 2006 r., a postępowanie z wniosku skarżącej wszczęte w dniu [...] stycznia 2006 r., a zatem oba te zdarzenia miały miejsce przed dniem 1 sierpnia 2006 r. (data rozporządzenia zmieniającego). Omówiony zarówno przez Sąd I instancji, jak i orzekające w sprawie organy, stan prawny nie jest wyczerpujący, gdyż nie odnosi się do prawa wspólnotowego. Ten brak odniesienia uszedł uwadze kasatora, który w skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa wspólnotowego poprzez błędną ich wykładnię, co czyni zarzut tak sformułowany bezzasadnym. Pomoc finansowa udzielana na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej regulowana jest zarówno przepisami ROZPORZĄDZENIA RADY (WE) NR 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmiany i uchylenia niektórych rozporządzeń (Dz.U.UE.L.99.160.80), jak i była normowana w stanie prawnym obowiązującym w rozpoznawanej sprawie ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (WE) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE.L.04.153.30). Zgodnie z obowiązującym do dnia 1 stycznia 2007 r. art. 36 Rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, w przypadku, gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego, jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeśli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. W zacytowanym przepisie prawodawca wspólnotowy posłużył się zwrotem "okresu ważności zobowiązania". Istotnym dla dalszych rozważań jest, zatem ustalenie, kiedy owo zobowiązanie w rozumieniu komentowanego przepisu powstaje. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno z przepisów prawa krajowego, jak i z art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004 wynika, że zobowiązanie do realizacji przedsięwzięcia, na które zostało udzielone wsparcie w ramach działania dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej powstaje z chwilą wypłaty pierwszej raty przyznanego wsparcia (§ 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r.). Składając wniosek o przyznanie wsparcia na realizację jednego z przedsięwzięć określonych w § 5 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. wraz z planem dostosowania, producent rolny w istocie zgłasza zamiar realizacji takiego przedsięwzięcia. Decyzja o przyznaniu płatności umożliwia mu realizację tego zamiaru z chwilą wypłaty pierwszej raty, stanowiącej zaliczkę na poczet realizacji inwestycji. Przy takim przyjęciu rozumienia zwrotu "okres ważności zobowiązania" użytego w art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, spójna z taką wykładnią jest dalsza część tego przepisu stanowiąca, że jeżeli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. Przechodząc na przepisy prawa krajowego zauważyć należy, że omówiony przepis prawa wspólnotowego został doprecyzowany w § 7 b rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. wprowadzonym rozporządzeniem zmieniającym. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy w okresie od dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności do dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b, nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, która przysługiwała poprzedniemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego, będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego oraz zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności uzyskanej przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli nie zrealizowałby w terminie przedsięwzięcia określonego w planie. Przywołany w przytoczonym przepisie § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia odnosi się do oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia. Zarówno, zatem art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, jak i § 7 b rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. (wprowadzony rozporządzeniem zmieniającym z dniem 9 sierpnia 2006 r.) reguluje kwestię związaną z kontynuacją przedsięwzięcia, a nie kontynuacją postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzedniego producenta rolnego o przyznanie wsparcia finansowego. Należy, zatem przyjąć, iż do dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego nie mogła zachodzić żadna relacja prawna pomiędzy wnioskiem o przyznanie pomocy złożonym przez ówczesnego właściciela, a wnioskiem złożonym przez podmiot, który nabył to gospodarstwo rolne, w tym w drodze spadkobrania. Rozstrzygnięcie "w granicach sprawy", o którym mowa w art. 135 p.p.s.a oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy, na co słusznie zwraca uwagę strona skarżąca, należy kierować się właśnie tymi elementami. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Rozpoznając sprawę ze skargi T.P. Sąd I instancji nie był władny do kontrolowania decyzji zapadłej w innej sprawie administracyjnej wszczętej na skutek wniosku innego podmiotu. Uchylając decyzję umarzającą postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy finansowej K.P., Sąd I instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy, a zatem naruszył art. 135 p.p.s.a. W kontrolowanym wyroku Sąd I instancji wyraził pogląd, że wprowadzenie do rozporządzenia z 18 stycznia 2005 r. przepisu § 7c nie ustanawiało prawa do dziedziczenia, lecz jedynie skonkretyzowało warunki dziedziczenia. Ten pogląd Sądu zakwestionowany został w drugim zarzucie skargi kasacyjnej postawionym w obrębie podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Omawiany zarzut obejmujący naruszenie szeregu przepisów procedury administracyjnej wiąże się także z kwestią "granic danej sprawy", o której mowa w art. 135 p.p.s.a., poprzez następstwo procesowe, jakiego dopatrzył się Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie. Zważyć, zatem trzeba, że w myśl art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przytoczony przepis reguluje dwie odrębne kwestie - pierwszą stanowi przeniesienie na inny podmiot praw zbywalnych w drodze czynności prawnej, - drugą nabycie składników masy spadkowej przez spadkobierców strony. W doktrynie ugruntowany jest pogląd, że pod pojęciem praw dziedzicznych, o których mowa w art. 30 § 4 k.p.a. należy rozumieć tylko te prawa, które wchodzą w skład spadku w pojęciu kodeksu cywilnego, czyli prawa o charakterze cywilnym (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II, Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II). Z analizowanego pojęcia należy wyłączyć, zatem prawa wynikające ze stosunków administracyjnoprawnych. W wyroku z dnia 7 kwietnia 2004 r. zapadłym w sprawie o sygn. akt IV CK 215/03 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że "spadek stanowi ogół cywilnych majątkowych praw i obowiązków zmarłego (art. 922 § 1 k.c.). Do spadku nie należą natomiast majątkowe prawa i obowiązki wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego)". Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten podziela. Oczywiście w konkretnych przypadkach normy charakterystyczne dla stosunków administracyjnoprawnych mogą mieć wpływ na zakres, wykonywanie czy przeznaczenie prawa o charakterze cywilnym, jednakże przypadek taki nie zachodzi w sytuacjach określonych w przepisach rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. Nie można, więc zaaprobować poglądu Sądu I instancji, iż nowelizacja rozporządzenia stanowiła jedynie doprecyzowanie warunków dziedziczenia, tak jak w przypadkach określonych w § 7 a i 7 b nie doprecyzowała kwestii następstwa prawnego w przypadku zbycia nieruchomości w trakcie trwania postępowania o przyznanie pomocy finansowej (§ 7a), czy też już po jego zakończeniu, ale przed zrealizowaniem przedsięwzięcia (§ 7b). Dopiero wprowadzenie do rozporządzenia przepisów § 7 a - c umożliwiło producentowi rolnemu, który stał się właścicielem gospodarstwa rolnego (czy to w drodze umowy cywilnoprawnej, czy to w drodze spadkobrania) wejście do postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzednika prawnego. Tak rozumiane następstwo prawne miało ten skutek, że datą wszczęcia postępowania administracyjnego o przyznanie pomocy finansowej była data złożenia wniosku przez poprzednika prawnego, co z kolei miało bezpośrednie przełożenie na kryterium kolejności wpływu wniosków, o którym mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia z 18 stycznia 2005 r. Tak więc, jeżeli przed dniem 9 sierpnia 2006 r. w trakcie postępowania administracyjnego nastąpiła zmiana stosunków własnościowych, nowy właściciel gospodarstwa rolnego mógł złożyć wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej, który wszczynał nową sprawę administracyjną, a sprawę z wniosku poprzednika prawnego należało umarzyć w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Jak już wcześniej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, istotne dla rozpoznania spraw administracyjnych zdarzenia miały miejsce przed 9 sierpnia 2006 r. Z tych względów za usprawiedliwiony należało uznać także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezasadnie przyjęcie, iż doszło do naruszenia przez organ art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 § 5 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny omówił także kwestie związane z wykładnią przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej w obrębie podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zarzuty te odnoszące się do wskazanych w środku odwoławczym przepisów rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r., z przyczyn powyżej omówionych, są usprawiedliwione. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 2 orzekł jak w sentencji.