II SA/Rz 94/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze dalej: SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2006 r., [...] odmawiającą przyznania B. J. prawa do zaliczki alimentacyjnej dla syna J. J.. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że odwołanie wnioskodawczyni nie mogło być uwzględnione, gdyż decyzja Wójta Gminy [...] spełnia wymogi prawa. Kolegium podkreśliło, że odmowa przyznania zaliczki alimentacyjnej podyktowana była stwierdzeniem, że B. J. nie jest osobą samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn.zm./. Zdaniem organu wnioskodawczyni nie może być traktowana jako osoba samotnie wychowująca dziecko, gdyż pozostając w konkubinacie z M. S. wychowują wspólnie własne dziecko syna Sz., a to oznacza, że syn J. jest wychowywany w warunkach, które nie dają podstaw do ustalenia zaliczki alimentacyjnej. Z decyzją SKO nie zgodziła się B. J.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzuciła skarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 18 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i nie uznanie jej za osobę samotnie wychowującą dziecko. Na tej podstawie skarżąca wniosła o zmianę w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] poprzez przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej, ewentualnie o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z prośbą o zbadanie zgodności wskazanego art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 27 Konwencji o Prawach Dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. /Dz.U. nr 120, z 1991 r., poz. 526 ze zm./. SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z argumentacją jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy sprawując kontrolę nie są związane zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że decyzja ta podobnie jak decyzja Wójta Gminy [...] naruszają prawo. Naruszenie to polega na błędnej wykładni prawa materialnego, art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm./ w związku z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz.U. 86, poz. 732 ze zm./. Błąd wykładni odnosi się do pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Zdaniem Sądu organy obu instancji błędnie przyjmują, że w realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko na rzecz którego domaga się ustalenia zaliczki alimentacyjnej. O takim stanowisku organów przesądził fakt, że skarżąca pozostaje w konkubinacie i z konkubentem wychowują wspólne dziecko, a to oznacza, że syn J. J. jest wychowywany w warunkach określonych w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez co traci on uprawnienie do zaliczki alimentacyjnej. Sąd takiego stanowiska nie podziela i stwierdza, że treść art. 3 pkt 17a musi być wykładana w sposób, który nie łamie obowiązujących zasad alimentacji dziecka przez jego rodziców. Poza sporem jest, że konkubent na gruncie prawa polskiego nie ma żadnych obowiązków alimentacyjnych w stosunku do dzieci konkubiny. Taka reguła wynika z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdzie reguluje się wzajemne stosunki alimentującego i alimentowanego. Skoro takie zasady obowiązują na gruncie prawa rodzinnego to przyjąć trzeba, że ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej nie wprowadza w tym zakresie żadnych nowych zasad. Zatem regułą jest, że alimentacja dzieci obciąża ich rodziców. Co za tym idzie obowiązek alimentacyjny rodzica nie może być wyłączony przez kogokolwiek, zwłaszcza niemożliwa jest sytuacja, gdy dziecko zostaje pozbawione zaliczki alimentacyjnej z tego powodu, że jego matka pozostaje w konkubinacie. Konkubinat jako związek faktyczny nie jest przez prawo szczególnie chroniony, ale nie oznacza, że jest represjonowany. Tak należałoby rozumieć sytuację dziecka pozostającego w tym związku, gdyby przyjąć, że traci ono prawo do zaliczki ze względu na fakt pozostawania matki w związku faktycznym. Ten sposób rozumienia treści art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych byłby niedopuszczalny, bo prowadziłby do skutków niemożliwych do zaakceptowania. Na ten aspekt sprawy zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 18 maja 2005 r. sygn. K 16/04, OTK 2005/6/57 wskazując, że treść dawnego art. 3 pkt 17 ustawy była nieczytelna bo nie dokonywała wyraźnego rozróżnienia pomiędzy sytuacją dziecka wychowywanego przez rodziców od sytuacji, gdy dziecko wychowuje tylko jeden z nich. Zatem poprawne stosowanie art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wymaga takiej wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, której rezultat będzie zgodny z wymogami logiki, bo prawo posiada jednak walor logiczności /przepisy nie zawsze/. Osiągnięcie takiego stanu możliwe jest tylko przy przyjęciu, że art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko rozumie każdą sytuację, gdy matka wychowuje dzieci bez udziału ich ojca, a sama jest panną, wdową, osobą pozostającą w separacji lub osobą rozwiedzioną. W rozpoznawanej sprawie w sposób niewątpliwy skarżąca nie mogłaby ubiegać się o wypłatę zaliczki alimentacyjnej dla dziecka urodzonego w konkubinacie, gdyż to dziecko będąc panną wychowuje z jego ojcem i jest to ich co najmniej jedno dziecko, o którym stanowi art. 3 pkt 17a ustawy o zasiłkach rodzinnych. Co do J. J. dyspozycja wskazanego przepisu nie jest spełniona, zatem skarżąca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o wypłatę zaliczki alimentacyjnej jeżeli inne kryteria jej przyznania zostały przez nią spełnione. Reasumując należy stwierdzić, że osobą uprawnioną do otrzymania zaliczki alimentacyjnej na podstawie art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych /Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm./ jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm./, o ile jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, osobą pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub osobą rozwiedzioną i nie wychowuje dzieci z ich rodzicem. Wychowywanie przez taką osobę w związku faktycznym dzieci własnych obok dziecka wspólnego z konkubiną lub konkubentem nie wyłącza statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie.