I OSK 1908/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia del. WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1127/07 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Z. na rzecz Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Z. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. w sprawie przyznania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji, powołując się na art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), podniósł, iż wobec tego, że przedmiotowe świadczenie wynika wprost z objęcia przez żołnierza zawodowego w służbie czynnej określonego stanowiska, a prawo do kwatery wynika z faktu wyznaczenia żołnierza na dane stanowisko służbowe, to zmiana stanowiska służbowego powoduje utratę uprawnień do korzystania z prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, przyznanego na czas pełnienia obowiązków służbowych na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym oraz analogicznie pociąga za sobą utratę prawa do przedmiotowego ekwiwalentu. W sprawie ustalono, iż w dniu 18 listopada 2003r. skarżący nabył uprawnienia do emerytury wojskowej, a zatem z tym dniem decyzja rozstrzygająca o wypłaceniu żołnierzowi świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 kpa. W ocenie Sądu I instancji spełnione zostały przesłanki wynikające z powołanego przepisu, co oznacza, że zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. należało uznać za odpowiadającą prawu. Dodatkowo Sąd wskazał, iż decyzja z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] (uchylająca decyzję z dnia [...] listopada 2002 r.) nie została stronie doręczona, a zatem nie weszła do obrotu prawnego. Nie wywołuje więc żadnych skutków prawnych. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wywiódł M. Z. reprezentowany przez pełnomocnika wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.) zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: - naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędna jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 2, 87 i 184 Konstytucji RP oraz art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a także § 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 121, poz. 1302) polegające na uwzględnieniu i zastosowaniu uchylonych przepisów ustawowych i wykonawczych, - naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów przez organ w toku postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, iż art. 49 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (...) oraz rozporządzenie z dnia 8 października 2001 r. zostały uchylone z dniem 30 czerwca 2004 r. Tymczasem stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz wyroku Sądu I instancji. Wobec powyższego zaskarżony wyrok sprzeczny jest, zdaniem skarżącego, z konstytucyjną zasadą państwa prawnego, stanowi zagrożenie dla autorytetu władzy sądowniczej, a także narusza zasadę prawa do sprawiedliwego, jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na obie podstawy kasacyjne wskazane w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy P.p.s.a., autor skargi wskazał: 1. na naruszenie przepisów prawa materialnego, wymienionych w skardze, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które miało polegać na uwzględnieniu i zastosowaniu przepisów ustawowych i wykonawczych, które zostały uchylone, oraz 2. na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. przez uwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ przepisów "w toku postępowania administracyjnego". Tak sformułowane zarzuty, jak również ich uzasadnienie nie podważają słuszności rozstrzygnięcia Sądu I instancji, a co za tym idzie słuszności decyzji wydanych w obu instancjach. Wprawdzie trafne jest spostrzeżenie, które sprowadza się do zakwestionowania części podstawy prawnej rozstrzygnięcia z dnia [...] lutego 2007 r. wydanego przez Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Regionalnego w W., to jednak samo to rozstrzygnięcie jest prawidłowe i w realiach faktyczno – prawnych, które wówczas istniały, uzasadnione. Na niewątpliwy błąd organu I instancji, jednakże tylko co do tej kwestii (wskazania częściowo błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia), zwraca uwagę już organ II instancji, stwierdzając wprost, że zarówno przepis art. 17 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203), jak i § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 121 poz. 1302), nie mogły stanowić podstawy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]. Tenże organ II instancji wskazuje jednocześnie na prawidłowe odwołanie się przy podstawie rozstrzygnięcia organu I instancji do przepisu art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Trzeba zauważyć, że przepis ten (art. 162 § 1 pkt 1 kpa), może stanowić w tej konkretnej sytuacji faktycznej samoistną podstawę prawną orzeczenia stwierdzającego wygaśnięcie decyzji. Mamy tu bowiem do czynienia z przesłanką bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], której stwierdzenie leży niewątpliwie w interesie społecznym. Jest przy tym oczywiste, że w/w decyzja stała się bezprzedmiotowa z dniem 18 listopada 2003r., a więc z dniem, w którym skarżący nabył uprawnienie do emerytury wojskowej. Z tym dniem stracił bowiem przyznane mu prawo do świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego i to niezależnie od tego czy decyzja organu odnosząca się do tej kwestii wskazywała wszystkie właściwe przepisy będące podstawą prawną jej wydania, czy też tylko niektóre. Należy również pamiętać, iż decyzja stwierdzająca wygaśnięcie innej decyzji jest decyzją deklaratoryjną, a więc wywołującą skutki ex tunc (potwierdza prawnie zaistniałe fakty). Konieczną przesłanką obowiązywania w czasie decyzji musi być więc istnienie takiego samego stosunku prawnego, jaki został skonkretyzowany w decyzji. W rezultacie decyzja wiąże tak długo, jak długo mamy do czynienia z elementami decydującymi o istnieniu danego, skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego. Powstanie po wydaniu decyzji sytuacji czy układu stosunków społecznych odbiegających od czynników indywidualizujących dany stosunek prawny, ukształtowany w decyzji, kładzie kres istnieniu tego stosunku i musi oddziaływać na obowiązywanie decyzji, która jest wyrazem tych stosunków. W tej sytuacji można mówić o bezprzedmiotowości decyzji, która oznacza nierealność z punktu widzenia możliwości osiągnięcia jej celu. W tym miejscu trzeba również zwrócić uwagę na treść art. 107 kpa, oraz na to, że organ II instancji w sposób właściwy wyeksponował i ocenił nieprawidłowości jakie wiązały się z powołaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia Dyrektora WAM Oddziału Terenowego w W. Rozważań organu II instancji, WSA w Warszawie słusznie nie zakwestionował. Mieszczą się one bowiem w granicach dopuszczalnej wykładni obowiązującego prawa. Odnosząc się z kolei do przywołanego przepisu art. 107 kpa, stwierdzić należy, iż w § 1 wskazuje on, że decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej. W realiach przedmiotowej sprawy powołanie przez organ I instancji, jako takiej podstawy m.in. art. 162 § 1 pkt 1 kpa czyni zadość wymaganiom jakie stawia przywołany wyżej przepis. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż wbrew sugestiom autora skargi kasacyjnej, zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Nie może być więc sprzeczny z przywołaną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, konstytucyjną zasadą państwa prawnego. Za zupełne nieporozumienie uznać należy natomiast stwierdzenie jakoby kwestionowane orzeczenie WSA naruszało konstytucyjną zasadę prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy, oraz stanowiło zagrożenie dla autorytetu samej władzy sądowniczej. Niejako na marginesie powyższych uwag wypada odnieść się także do twierdzenia skarżącego, że wyrok sądu I instancji sankcjonuje decyzję, co do której powinna zostać stwierdzona nieważność. Powyższa teza wiąże się z błędnym rozumieniem znaczenia prawnego decyzji z dnia [...] marca 2004 r. (nr [...]), którą uchylono decyzję przyznającą skarżącemu świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego oraz tych wszystkich zdarzeń prawnych, które nastąpiły po jej wydaniu. Otóż decyzja ta nie została doręczona stronie, a więc nie weszła do obrotu prawnego. Oznacza to, że jako decyzja, która z pewnością nie była ostateczna, nie mogła zostać wzruszona w trybie postępowania wznowieniowego. Słusznie więc decyzja wydana w następstwie błędnie wznowionego postępowania, została uchylona, a postępowanie wznowione umorzone. To zaś oznacza, iż nie rodzi ona żadnych skutków prawnych. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.