II FZ 647/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 1199/04 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi D. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 25 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie odmowy uzupełnienia decyzji określającej podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2007 r. (sygn. akt I SA/Łd 1199/04) Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał D. A. do opłacenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 12 września 2006 r., w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Zażalenie na powyższe zarządzenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 marca 2007 r. (sygn. akt II FZ 113/07), doręczonym stronie w dniu 9 maja 2007 r. Mając powyższe na uwadze Sąd wojewódzki postanowił w dniu 10 lipca 2007 r. o odrzuceniu zażalenia na w/w postanowienie Sądu z dnia 12 września 2006 r. (odrzucające wniesione w uchybieniem terminu zażalenie strony na zarządzenie Przewodniczącego w przedmiocie ściągnięcia opłaty kancelaryjnej). W orzeczeniu tym Sąd I instancji wskazał, że termin do opłacenia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 12 września 2006 r. mijał w dniu 16 maja 2007 r. i do tej daty skarżąca nie uiściła należnego wpisu sądowego. Jak wyjaśniono, wezwanie do opłacenia zażalenia następuje w formie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, stosownie do art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. W przypadku wniesienia zażalenia na takie zarządzenie Naczelny Sąd Administracyjny bada, czy obowiązek opłacenia pisma został prawidłowo ustalony. W przypadku uchylenia zaskarżonego zarządzenia również nałożony zarządzeniem obowiązek zostaje pozbawiony podstawy prawnej. Natomiast w sytuacji oddalenia zażalenia skutek taki nie następuje. Wówczas odroczone w czasie zostaje jedynie zastosowanie rygoru ewentualnego niewykonania zaskarżonego zarządzenia. Oddalenie zażalenia oznacza bowiem, iż Sąd odwoławczy wyraził ocenę o zasadności zarządzenia. Tym samym strona pozostaje związana nie tylko postanowieniem oddalającym zażalenie, ale też zarządzeniem, które nie zostało skutecznie wzruszone w toku instancji. Odpis orzeczenia oddalającego zażalenie na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie kosztów sądowych podlega doręczeniu stronom wraz z uzasadnieniem (art. 163 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a.). O treści rozstrzygnięcia Sądu II instancji strona dowiaduje się zatem z chwilą doręczenia jego odpisu. Wobec tego w dacie doręczenia w/w odpisu aktualizuje się zdaniem Sądu wojewódzkiego obowiązek nałożony zaskarżonym zarządzeniem. Oznacza to, że od dnia doręczenia stronie odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego liczyć należy siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu, określony w zarządzeniu (por. post. NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II GZ 14/06, niepubl.). Odroczenie skutków niewykonania obowiązku nałożonego zakwestionowanym zarządzeniem trwa zatem do upływu siódmego dnia od chwili doręczenia postanowienia Sądu II instancji. Po tej dacie dalsze trwanie przez stronę skarżącą w bezczynności w uiszczeniu wpisu od zażalenia powoduje zastosowanie rygoru odrzucenia nieopłaconego pisma, w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a., co też Sąd wojewódzki uczynił. Podkreślono przy tym, że skarżąca została pouczona o skutkach niewywiązania się z wezwania o uiszczenie opłaty sądowej, stosownie do art. 6 p.p.s.a. W zażaleniu na omówione wyżej postanowienie z dnia 10 lipca 2007 r. skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 220 § 3 w zw. z art. 6 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe pouczenie, co do skutków prawnych nieuiszczenia wpisu sądowego określonego w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału oraz niewskazanie terminu, w jakim sąd nie będzie stosował sankcji w postaci odrzucenia zażalenia na to zarządzenie. W motywach środka odwoławczego strona wywiodła, że obowiązkiem Sądu wojewódzkiego było pouczenie jej o konieczności uiszczenia wpisu (w siedmiodniowym terminie) po doręczeniu jej postanowienia o oddaleniu zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, wzywające skarżącą do uiszczenia opłaty sądowej, czego wbrew twierdzeniu Sądu nie uczyniono. Na konieczność pouczania strony o terminie do opłacenia środka zaskarżenia w opisanej wyżej sytuacji wskazywał również Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym przez Sąd I instancji postanowieniu w w/w sprawie o sygn. akt II GZ 14/06. Stąd też powoływanie się na wskazane orzeczenie należy uznać zdaniem skarżącej za nietrafione. Podkreślono przy tym, iż wszelkie wątpliwości (w tym odnośnie do kwestii uznania prawidłowości doręczenia zarządzenia, które zawiera błędne pouczenie) powinny być rozstrzygane na korzyść skarżącej. W dalszej części uzasadnienia strona zakwestionowała zasadność egzekwowania od niej opłaty kancelaryjnej (na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 kwietnia 2005 r.) od wniosku za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem, w sytuacji gdy postępowanie z tego wniosku Sąd umorzył postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sporu w niniejszym postępowaniu wpadkowym sprowadza się do wskazania terminu, w jakim strona postępowania powinna uiścić wpis sądowy określony w zarządzeniu przewodniczącego nakładającym taki obowiązek, w przypadku oddalenia zażalenia na to zarządzenie. W tym zakresie Sąd wojewódzki podzielił pogląd zaprezentowany w postanowieniu Sądu kasacyjnego w sprawie o sygn. akt II GZ 14/06, iż po oddaleniu zażalenia na zarządzenie przewodniczącego wymienione w art. 220 § 1 p.p.s.a. ponowne wzywanie o uiszczenie opłaty od pisma jest zbędne. Strona powinna w takiej sytuacji uiścić opłatę od pisma w terminie siedmiu dni od daty doręczenia postanowienia Sądu II instancji. Zaskarżenie zarządzenia powoduje bowiem w opisanych okolicznościach tylko to, że w związku z przeniesieniem na Sąd kasacyjny kompetencji do badania zasadności wezwania do uiszczenia opłaty, zawieszeniu ulega skutek doręczenia wezwania w zakresie zapoczątkowania biegu terminu do uiszczenia opłaty. W tym stanie rzeczy uznając, iż skarżąca nie uiściła wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od daty doręczenia jej orzeczenia Sądu kasacyjnego o sygn. akt II FZ 113/07 – oddalającego zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające o tenże wpis – Sąd I instancji odrzucił pismo procesowe (zażalenie), od którego żądana była stosowna opłata. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podziela wyżej wskazany pogląd składu orzekającego w sprawie o sygn. akt II GZ 14/06 oraz argumentację przytoczoną na jego poparcie, której cytowanie w tym miejscu jest niecelowe, zważywszy na okoliczność, iż jak wynika z treści zażalenia, jest ona znana stronie. Przypomnieć jedynie należy tę część wywodu Sądu odwoławczego, której nie uwzględnił przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia Sąd wojewódzki, gdyż zawarto w niej istotne zastrzeżenie odnośnie do powołanej wyżej tezy, które rzutuje również zasadniczo na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia. Mianowicie, w powołanym wyżej postanowieniu w sprawie o sygn. akt II GZ 14/06 Sąd odwoławczy podkreślił, iż Sąd wojewódzki – stosownie do zasady informowania (art. 6 p.p.s.a.) – powinien pouczyć stronę występującą bez pełnomocnika profesjonalisty o obowiązku uiszczenia opłaty od pisma po oddaleniu zażalenia na zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu do opłacenia pisma oraz skutkach zaniedbania w tym zakresie i to tym bardziej, że powstała sytuacja nie jest klarowna dla nieprofesjonalisty i może wywoływać usprawiedliwione wątpliwości. Sąd kasacyjny podniósł ponadto, że realizacja zasady określonej w art. 6 p.p.s.a. wymaga także, by wskazać termin, w którym sąd nie będzie stosować sankcji w postaci pozostawienia pisma procesowego bez rozpoznania bądź jego odrzucenia, o ile strona podporządkuje się obowiązkowi wskazanemu w pouczeniu. Trzeba mieć bowiem na względzie, że wznowienie obowiązku uiszczenia opłaty w ustawowym terminie łączyć należy z elementem wiedzy o treści rozstrzygnięcia Sądu II instancji (a więc także o jego skutkach). W zaskarżonym postanowieniu Sąd wojewódzki zaznaczył, że o skutkach nieuiszczenia wpisu od odrzuconego zażalenia skarżąca została pouczona. Jednakże pouczenie w tym zakresie – zawarte w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału (por. karta nr 191 akt sądowych) wzywającym do uiszczenia należnej opłaty sądowej – nie informuje o skutkach oddalenia ewentualnego zażalenia na to zarządzenie. Również po oddaleniu zażalenia strony na w/w zarządzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 marca 2007 r. (sygn. akt II FZ 113/07) Sąd wojewódzki nie pouczył jej o skutkach tego orzeczenia. Tymczasem w cytowanym orzeczeniu Sądu kasacyjnego mowa jest o pouczeniu skierowanym do strony w szczególności po oddaleniu zażalenia na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie kosztów sądowych. Pouczenie to powinno informować stronę występującą bez zawodowego pełnomocnika o skutkach oddalenia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego wzywające do uiszczenia wpisu sądowego i wskazywać termin, w którym sąd nie odrzuci ani nie pozostawi pisma procesowego bez rozpoznania. W niniejszej sprawie Sąd I instancji odrzucił zażalenie skarżącej bez uprzedniego skierowania do strony tego rodzaju pisma. W związku z tym zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 6 i art. 220 § 3 p.p.s.a. oraz wywód wskazujący na uchybienia Sądu wojewódzkiego w omawianym zakresie, należy uznać za trafione. Odrzucenie zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 12 września 2006 r. było bowiem przedwczesne. Zaznaczyć końcowo należy, że stronie znane są obecnie skutki orzeczenia Sądu kasacyjnego o sygn. akt II FZ 113/07, toteż ponowne pouczanie jej o nich przez Sąd wojewódzki jest zbędne. Stąd też żądany na mocy zarządzenia z dnia 4 stycznia 2007 r. wpis sądowy skarżąca powinna uiścić w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia jej niniejszego postanowienia. Wywody zażalenia w części odnoszącej się do kwestii prawidłowości zarządzenia Przewodniczącego Wydziału (z dnia 14 kwietnia 2005 r.) o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem, jako wykraczające poza ramy niniejszego postępowania incydentalnego, musiały zostać pozostawione bez komentarza. Podstawę prawną niniejszego postanowienia stanowiły art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy procesowej.