II OSK 190/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Bożena Walentynowicz ( spr. ) Sędzia NSA Zdzisław Kostka Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 895/07 w sprawie ze skargi H. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 895/07, w sprawie ze skargi H. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję oraz stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne. Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., na podstawie art. 20 oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), cofnął H. H. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu organ podniósł, że powziął wiadomość o toczącym się przeciwko H. H. postępowaniu karnym o przestępstwo z art. 178a § 1 kodeksu karnego, a mianowicie o to, że w dniu 5 sierpnia 2006 r. prowadził samochód osobowy znajdując się w stanie nietrzeźwości. Komendant Główny Policji, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez H. H., decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł, że z materiału dowodowego bezspornie wynika, że strona popełniła przestępstwo skierowane przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, którego jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy. Faktu tego strona nie kwestionuje, podając w swoim piśmie z dnia 21 marca 2007 r. okoliczności, w jakich doszło do jego popełnienia. Organ II instancji zwrócił uwagę, że posiadacze broni dysponują prawem, które – ze względu na możliwe skutki użycia broni – ma ścisły związek ze sferą ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie jest więc obojętne dla interesu publicznego czy osoba prawo to posiadająca, przestrzega ładu prawnego. Przestrzeganie prawa przez posiadacza pozwolenia na broń daje bowiem także gwarancję, iż również w zakresie posiadania i używania broni palnej, nie naruszy on norm prawnych i nie użyje broni w sposób, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Organ wskazał, że oceny tej nie zmieniają, uzyskane w trybie art. 136 K.p.a., dodatkowe dowody takie jak pozytywna opinia o H. H. z miejsca zamieszkania, PZŁ oraz ostatniego miejsca pracy (jest on emerytowanym pracownikiem Lasów Państwowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę H. H. na powyższą decyzję uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że przesłanką cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską było uzyskanie informacji o toczącym się postępowaniu karnym z art. 178a § 1 K.k. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wymienia przykładowo takie przestępstwa, których popełnienie najczęściej wskazuje, że ich sprawca zalicza się do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Wśród przestępstw tych, ustawa nie wymieniła prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 K.k.), które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przeciwko zdrowiu, życiu czy mieniu. Sąd zauważył, iż cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem Sądu uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczy przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie i inne). Sąd wskazał zatem, że niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku między popełnionym przez skarżącego czynem, za który został skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarzałoby obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego. W ocenie Sądu I instancji samo prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że sprawca tego czynu stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, choć sama jazda pojazdem mechanicznym pod wpływem alkoholu jest czynem wymagającym napiętnowania. W ocenie Sądu popełnienie po raz pierwszy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (rozdział XXI Kodeksu karnego) w okolicznościach tej sprawy nie wystarcza do uznania, iż taka obawa o jakiej mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest uzasadniona. Istotne jest czy osoba ta posługiwała się bronią, czy zagrażała zdrowiu lub życiu innych osób, a zatem czy całokształtem swego dotychczasowego postępowania stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Tym samym w okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd uznał za zasadny zarzut skargi o dokonaniu przez organy Policji błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje wydane zostały bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz bez rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd podkreślił, iż samo popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa, a nawet skazanie (skarżący przyznał, że został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Bytowie, zmienionym następnie przez wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku), nie może automatycznie i wprost powodować pozbawienia prawa do broni. Uzasadnia je tylko sytuacja opisana w normie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, tj. jeżeli nie ma czynu popełnionego przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu to muszą zaistnieć takie cechy osobowe posiadacza broni, które mogą wskazywać iż istnieje obawa, że może on użyć tej broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ orzekający o pozbawieniu prawa do broni ma więc obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wykazania w motywach decyzji, że podmiot pozbawiony prawa do broni należy do tej właśnie kategorii osób wymienionych w powołanym przepisie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego, a to art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 178 a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1998 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na przyjęciu, że Komendant Główny Policji nie podjął wszystkich niezbędnych czynności dla należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie rozważył całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również nie ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy wobec Pana H. H. zachodzi uzasadniona obawa, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, stosowanie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że analiza art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji prowadzi do wniosku, że przepis ten jedynie przykładowo wymienia jako okoliczności budzące uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, prawomocne skazanie orzeczeniem sądowym za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczące się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z powyższego wynika zatem, że katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest otwarty (niewyczerpany). Okoliczność ta, zdaniem organu, prowadzi także do wniosku, że art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ma zastosowanie również w przypadku popełnienia przez posiadacza broni czynu z art. 178a § 1 K.k. Organ wskazał, że wprawdzie ww. czyn zabroniony umieszczony jest w rozdziale XXI kodeksu karnego zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji" i wymierzony jest bezpośrednio przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, niemniej jednak nie ulega wątpliwości, iż przedmiotem ochrony tego przepisu jest także życie i zdrowie innych uczestników ruchu (lądowego, wodnego itp.). Skarżący dopuszczając się wskazanego wyżej czynu zabronionego takiej gwarancji nie daje i faktu tego nie mogą zmienić pozytywne opinie o Skarżącym z miejsca pracy oraz macierzystego koła łowieckiego, ani też postępowanie skazanego przed popełnieniem przez niego czynu zabronionego. Wnoszący skargę kasacyjną uznał, że Sąd I instancji przyjął pogląd oparty na orzecznictwie, które nie uwzględniło zmiany treści przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dokonanej ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz o zmianie ustawy o Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. Nr 52, poz. 451 ze zm.). W ocenie organu zmiana treści przepisu niewątpliwie wskazuje na wolę ustawodawcy aktualnego powiązania okoliczności wystąpienia stanu obawy z naruszeniem czynem zabronionym określonych rodzajów dóbr chronionych prawem, przede wszystkim takich jak życie, zdrowie lub mienie. Ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że sam fakt popełnienia tego rodzaju przestępstw rodzi już obawę, że osoba dopuszczająca się tych czynów może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dopuszczenie się zaś przez posiadacza broni prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwym rodzi zatem uzasadnioną obawę, że w takim samym stanie może on skorzystać z posiadanej broni, czyli w rezultacie użyć jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, a więc w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Co do zarzutu drugiego skargi kasacyjnej organ wskazał, że Komendant Główny Policji dopuścił i wziął pod uwagę wszystkie dowody zebrane w sprawie, w tym także pozytywne opinie z miejsca zamieszkania, PZŁ oraz ostatniego miejsca pracy strony, dokonując ich wszechstronnej oceny, czemu dał wyraz w decyzji z dnia 4 kwietnia 2007 r. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył H. H., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania wg przesłanek z art. 183 § 2 p.p.s.a., której nie stwierdzono w sprawie niniejszej. Przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji była decyzja Komendanta Głównego Policji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską. Skarga kasacyjna od wyroku tegoż Sądu uchylającego zaskarżoną decyzję, wniesiona przez Komendanta Głównego Policji oparta została na obu podstawach art. 174 ust. 1 i 2 p.p.s.a. Dokonując oceny podniesionych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził brak usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 li t. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § K.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, iż organ nie podjął wszystkich czynności w celu należytego wyjaśnienia sprawy i nie rozważył całego materiału dowodowego zebranego w sprawie – czy wobec H. H. zachodzi uzasadniona obawa, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wymaga podkreślenia, że Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zebranego materiału w sprawie w myśl zasad określonych art. 134 p.p.s.a. przeprowadził wnikliwą analizę wszystkich dowodów i wyprowadził zasadne wnioski, iż organ nie rozpoznał przedmiotowej sprawy w sposób zindywidualizowany. Stanowisko swoje Sąd logicznie i przekonująco uzasadnił wskazując wady przeprowadzonego postępowania a skutkiem tego konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarga kasacyjna w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego starając się podważyć słuszne stanowisko Sądu I instancji ogranicza się do polemiki z jego oceną. W sprawie nie budzi wątpliwości, że H. H. został skazany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym (0,57 prom.), tj. za występek z art. 178a § 1 K.k.). Jest to, jak zasadnie podkreślił Sąd I instancji, przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji wg uregulowań prawnych K.k. Nie zostało wymienione przykładowo przez ustawodawcę w ustawie o broni i amunicji, w której to ustawie mówi się o występkach przeciwko życiu, zdrowiu czy mieniu – jako uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń (art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy). Jakkolwiek prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu jest czynem nagannym i karalnym – to zasadnie Sąd pierwszej instancji zaakcentował bardzo istotną okoliczność, że cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za takie przestępstwo jak i za jakiekolwiek przestępstwo, lecz stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Co do uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy – to dotyczy ona przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie, np. nadużywanie alkoholu, ujemne cechy charakteru: jak nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie. Zarówno więc pozwolenie na broń jak i cofnięcie takiego pozwolenia winna poprzedzać wnikliwa procedura w aspekcie art. 15 ust. 1 ustawy o pozwoleniu na broń. Przy cofnięciu pozwolenia na broń – staranność ustaleń faktycznych i wnikliwa ich ocena jest wymagane, tym bardziej że dotyczy orzeczenia o prawach nabytych – jak słusznie podnosi Sąd I instancji, przywołując na poparcie orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, II OSK 128/05 (wyrok z dnia 25 października 2005 r.). Wbrew stanowisku jakie zajął organ, iż sam fakt skazania daje podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń – należy za sądem orzekającym powołać przeważające już stanowisko orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można jedynie powoływać się na sam fakt skazania wyrokiem. Niezbędne jest bowiem wykazanie bezpośredniego związku między popełnionym czynem, za który posiadacz broni został skazany, oraz jego dotychczasowym życiem i cechami charakteru, które stwarzałyby obawy, że może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stanowisko to jest słuszne i wyklucza stosowanie automatyzmu, który miał zastosowanie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, iż sam fakt skazania wyrokiem za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym stanowi podstawę cofnięcia pozwolenia na broń. Taka zaś ocena zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego czyni orzeczenie o cofnięciu pozwolenia na broń karą dodatkową wyroku karnego, co nie było celem ani nawet zamysłem ustawodawcy. Musi być wykazana na podstawie oceny całego materiału dowodowego, oceny dotychczasowego zachowania oraz cech osobowościowych posiadacza broni obawa, i to uzasadniona, że może on użyć broni w celu sprzecznym z udzielonym pozwoleniem. Naczelny Sąd Administracyjny wobec powyższych rozważań w pełni podzielił stanowisko ocenne Sądu I instancji, iż w warunkach przedmiotowej sprawy, tj. popełnienia po raz pierwszy przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (rozdział XXI K.k.) w okolicznościach tej sprawy nie wystarcza do uznania, iż taka obawa, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jest uzasadniona. Każda sprawa winna być indywidualnie rozpoznana i oceniana z wyłączeniem automatyzmu – co wyżej podkreślono. Nie może zatem organ wydając decyzję wziąć pod uwagę tylko okoliczności negatywne dla posiadacza broni, takie jak fakt skazania wyrokiem zaś pominąć okoliczności przemawiające na korzyść – jak nienaganny dotychczasowy tryb życia, pozytywna opinia ze Związku Łowieckiego, którego jest członkiem, opinia z miejsca pracy czy cechy osobowościowe. Dopiero bowiem ocena całościowa może dać odpowiedź, czy zachodzi obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stwierdzenie zaś przez organ, iż te okoliczności nie mogły mieć wpływu na treść wydanych decyzji dowodzi o wadliwej ocenie materiału dowodowego a w konsekwencji o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Organ nie wykazał by obawa taka istniała ze strony H. H. i w czym ją upatruje bowiem zastosował automatyzm, że każdy wyrok skazujący wymaga cofnięcia pozwolenia na broń. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego nie dopuszczając się zarzucanego skargę kasacyjną naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Należy też zauważyć, iż okoliczności podniesione na str. 3 uzasadnienia skargi kasacyjnej związane z popełnieniem występku z art. 178a § 1 K.k. są w pełni zasadne jeśli się zważy istotę każdego czynu naruszającego bezpieczeństwo w komunikacji. Czyny te mogą powodować tragiczne skutki jak śmierć i kalectwo. Jednak te wywody teoretyczne nie mogą stanowić zasadniczego i przesądzającego wpływu na ocenę, że posiadacz broni może użyć broni w celu naruszającym bezpieczeństwo i porządek publiczny – jeśli nigdy tego dotąd nie zrobił, a pozytywnie zweryfikowany pozwolenie takie na broń uzyskał. W podsumowaniu wszystkich rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznając bezzasadność zarzutów skargi kasacyjnej, oddalił skargę z mocy art. 184 p.p.s.a.