I SA/Sz 414/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie powstania długu celnego oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 z 1997 r., poz. 926 ze zm.), art. 13 § 1, art. 19 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 1, art. 262 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) §1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 1 lit.b, ust. 10 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz. U. z 2000 r., nr 119, poz. 1253), art. 4, art. 38, art. 114, art. 115 Załącznika l Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej sporządzonej w Interlaken 20 maja 1987r. (Dz. U. z 1998r. Nr 46, poz. 290 ze zm.), §11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997r. nr 130, poz. 851 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania firmy A. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w S. nr [...], którą uznano, że : 1) procedura tranzytowa, którą objęto [...] kg [...] według noty tranzytowej T1 nr [...] z [...] w Urzędzie Celnym w H., a następnie potwierdzono w tym samym dniu w Oddziale Celnym w K., nie została zakończona, a ww. towar został usunięty spod dozoru celnego, 2) w dniu 30 sierpnia 2001 r. powstał dług celny w kwocie [...]zł, 3) należne są odsetki od dnia powstania długu celnego według zasad i w wysokości określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu ww. decyzji, której adresatami byli: główny zobowiązany, tj. firma A, firma przewozowa - B M. N. oraz przewoźnik S. G., organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż 24 sierpnia 2001 r. w Urzędzie Celnym w H. według noty tranzytowej T1 nr [...] z dnia [...] objęto wspólną procedurą tranzytu [...] kg [...] ujętego na fakturze nr [...] z dnia [...]. W dniu 25 sierpnia 2001 r. ww. towar został przedstawiony w Oddziale Celnym w K. i zarejestrowany w ewidencji towarów wprowadzonych na polski obszar celny pod pozycją [...]. W przedmiotowym dokumencie określono, że towar należy przedstawić w Urzędzie Celnym w W.. Procedury tranzytu nie zakończono, a towar został usunięty spod dozoru celnego, w związku z czym Naczelnik Urzędu Celnego II w S. wydał wskazaną na wstępie decyzję, w której określił cło w oparciu o stawkę celną autonomiczną w wysokości 40% oraz uregulował kwestię odsetek z tytułu usunięcia towaru spod dozoru celnego. Od decyzji tej odwołanie złożyła firma A – główny zobowiązany, wnosząc o zastosowanie wobec przedmiotowego towaru stawki celnej konwencyjnej w wysokości 12%. Dyrektor Izby Celnej w S. wskazał następnie, że towary podlegające przywozowi na polski obszar celny można klasyfikować, ze względu na ich pochodzenie, jako: 1. towary posiadające status preferencyjnego pochodzenia wynikający z podpisanych przez Polskę umów o Wolnym Handlu w tym m.in. Układu Europejskiego zamienionego porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 r. oraz Ogólnego Systemu Preferencji (GSP), i tak: - status preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej uprawnia do zastosowania wobec tego towaru obniżonej stawki celnej, - status preferencyjnego pochodzenia z krajów rozwijających się i najmniej rozwiniętych, uprawnia do zastosowania stawek celnych preferencyjnych; 2. towary posiadające status niepreferencyjnego pochodzenia uprawniający do zastosowania stawki celnej konwencyjnej lub autonomicznej; - przypadku materiałów i wyrobów włókienniczych, które objęte są sekcją XI Taryfy celnej, wymienionych w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 października 1998 r.), udokumentowanie świadectwem pochodzenia uprawnia do zastosowania przy ustalaniu długu celnego stawki celnej konwencyjnej, gdyż w tym przypadku jest ona ustalona na poziomie niższym niż autonomiczna; - w sytuacji gdy pochodzenie towaru nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, określonym w § 11 ust 1 i 3 oraz § 13 wskazanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. lecz stwierdzone zostało w inny sposób, status niepreferencyjnego pochodzenia uprawnia, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, do zastosowania stawki celnej autonomicznej; 3. towary nieznanego pochodzenia, to znaczy towary, których kraj pochodzenia nie został ustalony - w takim wypadku, wobec zgłaszanych towarów konieczne jest zastosowanie stawki autonomicznej podwyższonej o 100% lub stawki konwencyjnej podwyższonej o 100 %, jeżeli jest wyższa od autonomicznej. W dalszym ciągu uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 13 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Obowiązująca w dniu powstania długu celnego Taryfa celna, stanowiąca załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, przewiduje dla towaru objętego kodem 640520990 PCN stawki celne: autonomiczną w wysokości 40% i konwencyjną w wysokości 12 % wartości celnej towaru. Zastosowanie jednej z ww. stawek celnych uzależnione jest od kraju pochodzenia i sposobu udokumentowania tego pochodzenia. Zgodnie natomiast z przepisem § 11 ust. 1 wskazanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wskazał następnie, że towar będący przedmiotem niniejszego postępowania, tj. obuwie, figuruje w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia co oznacza, że dla zastosowania wobec tego towaru stawki celnej konwencyjnej konieczne jest udokumentowanie jego pochodzenia świadectwem pochodzenia odpowiadającym wymogom określonym w § 13 tego rozporządzenia. Tak więc, dopiero przedłożenie przez Stronę oryginału świadectwa pochodzenia, obejmującego towar stanowiący przedmiot niniejszego postępowania i wystawionego zgodnie z wymogami, o których mowa w § 13 Rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r., uprawniałoby organ celny do zastosowania stawki celnej niższej tj. konwencyjnej w wysokości 12% wartości celnej towaru. Z kolei brak takiego świadectwa w sytuacji, gdy kraj pochodzenia można ustalić z innych dokumentów, uprawnia jedynie do zastosowania stawki autonomicznej w wysokości 40% wartości celnej towaru. W toku prowadzonego postępowania firma A właściwego świadectwa pochodzenia nie przedstawiła, a zatem, jak podkreślił Dyrektor Izby Celnej nie było możliwości zastosowania wobec sprowadzonego towaru stawki celnej konwencyjnej. Z tego też względu, w ocenie organu odwoławczego, organ celny pierwszej instancji zasadnie zastosował dla przedmiotowego towaru o ustalonym pochodzeniu z Wietnamu stawkę celną autonomiczną w wysokości 40% wartości celnej towaru. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. złożył M. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił wydanie wskazanych wyżej decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Zdaniem skarżącego, do uiszczenia cła jest zobowiązany główny zobowiązany, tj. firma A i od tej firmy organy celne winny domagać się uiszczenia cła i odsetek. Z uwagi na fakt, że towar był przewożony w ramach wspólnej procedury tranzytowej zastosowanie w niniejszej sprawie, w ocenie M. Z., mają przepisy Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej sporządzonej w Interlaken 20 maja 1987 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290), zgodnie z którą ani przewoźnik ani odbiorca towarów nie są zobowiązani do uiszczenia cła i innych opłat, nawet jeżeli opłaty takie są należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości w toku procedury lub w związku z tą procedurą (art. 11 ust. 2 WPT). Tak więc, pomimo brzmienia art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego, w ocenie skarżącego, stosować należy przepisy Konwencji albowiem w myśl art. 2 § 2 Kodeksu celnego umowy międzynarodowe mają pierwszeństwo w stosowaniu przed przepisami Kodeksu celnego. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku o sygn. akt I SA 3059/01 z 27 lutego 2003 r. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w S. nie podzielił zasadności zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie, wskazując, że skarżący w skardze powołuje się na nieaktualny tekst Konwencji. Nadto, organ odwoławczy wskazał, że z aktualnym brzmieniem Konwencji strona mogła się zapoznać w decyzji organu celnego pierwszej i drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wynikająca z niezakończenia procedury tranzytu na podstawie wskazanej przez organ i skarżącego noty tranzytowej T1 [...] z dnia 24 sierpnia 2001 r. Przewóz przez skarżącego spornego towaru z H. na podstawie ww. noty jest bezsporny. Wskazać należy, że osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny zobowiązana jest ze względu na treść art. 36 § 1 pkt 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 ze zm.) do niezwłocznego ich dostarczenia trasą określoną przez organ celny i zgodnie z jej instrukcjami do granicznego urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny. Towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają bowiem od chwili ich wprowadzenia stosownie do treści art. 35 § 1 Kodeksu Celnego dozorowi celnemu. Obowiązkiem osoby wprowadzającej towar lub osoby przyjmującej odpowiedzialność za przewóz towarów po ich wprowadzeniu na polski obszar celny jest przedstawienie towaru organowi celnemu. W obrocie towarowym z zagranicą każdy towar objęty jest określoną procedurą celną. Jedną z takich procedur jest tranzyt. Towar, którego dotyczy niniejsza sprawa, objęty był procedurą tranzytu w ramach wspólnej procedury tranzytowej według noty T1 . Rzeczypospolita Polska jest stroną Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej sporządzonej w Interlaken 20 maja 1987 r., która w stosunku do Polski weszła w życie 1 lipna 1996 r. (Dz. U. Nr 46 poz. 290 i 291). Zgodnie z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego, a ratyfikowane umowy międzynarodowe, na mocy art. 87 ust. 1 Konstytucji stanowią jedno ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Mogą zatem stanowić normatywną podstawę orzeczeń sądowych, jak i obowiązków jednostek i innych podmiotów prawa. Wskazać następnie należy, że ww. Konwencja, zmieniona została przez decyzje Komisji Mieszanej WE/EFTA nr 1/2000 z 20 grudnia 2000 r. i nr 1/2001 z 7 czerwca 2001 r. Zdaniem Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo nie opublikowania ww. decyzji w Dzienniku Ustaw, Polska zgodnie z zasada pacta sunt servanda, wynikająca z art. 26 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w Wiedniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r., Nr 74, poz. 439) a także wskazanego powyżej art. 9 Konstytucji RP zobowiązana jest zapewnić wykonanie Konwencji w brzmieniu nadanym jej mocą decyzji nr 1/2000 Komisji Mieszanej. Tak więc, w rozpoznawanej sprawie koniecznej jest dokonanie oceny prawnej, czy w stanie faktycznym sprawy ma zastosowanie norma kolizyjna zawarta w art. 2 § 2 Kodeksu celnego i czy wiążące Polskę zmienione przepisy Konwencji, dotyczące powstania długu celnego w wypadku usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej (art. 114 ust. 1 lit.a), chwili powstania długu (art. 114 ust. 2 lit.a) oraz osoby dłużnika (art. 115 ust. 1 lit.a i d) stanowią inaczej niż przepisy Kodeksu celnego (art. 211 § 1, § 2, § 3 pkt 1 i pkt 4). Tak też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I GSK 2395/05 (niepubl.) rozpoznając skargę kasacyjną M. N. – firma B w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, która to sprawa jest zbieżna pod względem stanu faktycznego i prawnego z sprawą niniejszą. W art. 114 ust. 1 lit.a Konwencji WPT stanowi, że dług powstaje w wypadku bezprawnego usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej, a stosownie do art. 114 ust. 2 lit.a dług powstaje z chwilą usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej. Dłużnikiem stosownie do art. 115 ust. 1 jest: a) osoba, która usunęła towar spod wspólnej procedury tranzytowej, b) każda osoba, która uczestniczyła w usunięciu towarów i która wiedziała lub powinna była wiedzieć, w chwili nabycia lub otrzymania towarów, że zostały one usunięte spod wspólnej procedury tranzytowej, c) osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego, d) główny zobowiązany. W sytuacji kilku osób odpowiedzialnych za dług celny, odpowiadają one solidarnie (art. 115 ust. 3). Kodeks celny w zakresie określenia sytuacji, w jakich powstaje dług celny (art. 211 § 2 Kodeksu celnego) oraz osób odpowiedzialnych za dług (art. 211 § 3) ma takie samo brzmienie, jak wynikające z decyzji Komisji Mieszanej zmiany załącznika do Konwencji w tym zakresie. Sytuacja przewoźnika i jego odpowiedzialność w związku z niezakończeniem procedury tranzytu, która w niniejszej sprawie jest kwestionowana przez M. N., wyraźnie wynika zatem ze wskazanych powyżej przepisów Konwencji i art. 211 § 3 kodeksu celnego, który ze względu na aktualne brzmienie Konwencji ma w tym przypadku zastosowanie, bowiem zgodnie z art. 2 § 2 Kodeksu celnego "wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej". Mając powyższe na uwadze, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi są niezasadne, Sąd - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - skargę oddalił.