II FSK 1760/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia WSA del. Tomasz Zborzyński, Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I SA/Bk 343/07 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 18 kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie zabezpieczające 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I SA/Bk 343/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 18 kwietnia 2007 r., w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie zabezpieczające. Ze stanu faktycznego zaprezentowanego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że powyższym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 27 marca 2007 r., w którym organ egzekucyjny nie uwzględnił zarzutów skarżącej na prowadzone wobec niej postępowanie zabezpieczające. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że z treści art. 34 § 1 w związku z art. 166b ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) wynika, że w przypadku wniesienia zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny ma obowiązek zwrócenia się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie tych zarzutów. Organ egzekucyjny uzyskał wymagane stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 12 stycznia 2007 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 lutego 2007 r. Dopiero po zasięgnięciu wypowiedzi wierzyciela, co do zasadności zarzutów, organ postanowił ich nie uwzględnić, a zatem, w ocenie organu drugiej instancji, uczyniono zadość w/w przepisom. W skardze skierowanej do Sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1, art.22 § 1, art.33 pkt 8 u.p.e.a., a także art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) podnosząc, że niniejsze postępowanie zabezpieczające było prowadzone przez wierzyciela bezzasadnie i z naruszeniem przepisów postępowanie to normujących. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Po rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 33 pkt 1, art.22 § 1, art.33 pkt 8 u.p.e.a., a także art. 6 k.p.a. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia w przedmiocie zarzutów uzyskał wymagane przepisami stanowisko wierzyciela. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. - jako wierzyciel - w postanowieniu z 12 stycznia 2007 r. uznał zarzuty za bezzasadne. Postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 lutego 2007 r. Organ egzekucyjny był zatem związany stanowiskiem wierzyciela, co do bezzasadności zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Następnie Sąd uznał za nieprawidłowy zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Wskazano, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być, zgodnie z regulacją art. 33 pkt 1 u.p.e.a., wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Wnosząc zarzuty na prowadzone postępowanie zabezpieczające skarżąca nie sformułowała zarzutu opartego na tej podstawie. Nie można zatem postawić organowi zarzutu nieuwzględnienia przesłanek wskazanych w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art.22 § 2 u.p.e.a. Sąd podniósł, iż także jest on niezasadny. We wniosku o zabezpieczenie majątkowe Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wskazał majątek skarżącej, który obejmował zarówno ruchomości, prawa majątkowe, jak i nieruchomości. Z uwagi na powyższe właściwość miejscową organu egzekucyjnego należało ustalić na podstawie miejsca zamieszkania skarżącej. Skarżąca faktycznie zamieszkuje pod adresem S. w gminie Z., co zostało ustalone przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B.. Zdaniem Sądu, nie ma natomiast znaczenia okoliczność zameldowania jej pod innym adresem. Przepis odwołuje się, bowiem do miejsca zamieszkania, którym, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. W związku z tym Sąd ocenił, że właściwość miejscowa Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., do którego skierowano do wykonania zarządzenia zabezpieczenia, została ustalona prawidłowo, zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. Sąd nie dopatrzył się także, aby w sprawie doszło do zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.). Końcowo Sąd stwierdził, że skarżąca nie uzasadniła w żaden sposób podnoszonego zarzutu obrazy art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego i nie wskazała, na czym miałoby polegać podnoszone przez nią rażące naruszenie prawa. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej na podstawie art.174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) wskazał na naruszenie: 1) art. 19 § 1 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na ustaleniu, iż w trakcie postępowania zabezpieczającego wierzyciel - właściwy wg miejsca zamieszkania zobowiązanej naczelnik urzędu skarbowego (w przypadku skarżącej - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.) po wydaniu decyzji zabezpieczającej w trybie art. 33 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ), będąc jednocześnie organem egzekucyjnym zobowiązanym do wydania na podstawie art. 155a § 1 u.p.e.a. zarządzeń zabezpieczenia, ma prawo do wyznaczenia innego organu egzekucyjnego do wykonywania czynności zabezpieczających oraz prowadzenia postępowania zabezpieczającego, w przypadku strony wyznaczenia do wykonywania dalszych czynności zabezpieczających - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B.; 2) art. 22 § 1 oraz § 2 u.p.e.a. (przez błędną wykładnię), poprzez ustalenie, iż w przypadku wątpliwości co do właściwości miejscowej w trakcie postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny, który wszczął postępowanie zabezpieczające ma prawo wyznaczyć w zarządzeniu zabezpieczenia, bez zgody Ministra Finansów do kontynuowania czynności zabezpieczających, naczelnika urzędu skarbowego właściwego wg miejsca pobytu skarżącej wskazanego przez pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej w B.; 3) art. 33 pkt. 8 u.p.e.a. (przez błędną wykładnię) poprzez ustalenie, iż w przypadku złożenia przez zobowiązaną zarzutu co do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, wykonujący czynności zabezpieczające organ egzekucyjny nie ma obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia jaki wpływ ma przedmiotowe postępowanie zabezpieczające na zakres prowadzonej przez skarżącą, działalności gospodarczej oraz wyjaśnienie czy istnieją rzeczywiście obawy, iż na nałożony na zobowiązaną obowiązek nie będzie wykonany, co winno skutkować zabezpieczeniem długu na posiadanych przez zobowiązaną nieruchomościach; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. poprzez nie stwierdzenie nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 19 kwietnia 2007 r., utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 27 marca 2007r. w sprawie nie uwzględnienia zarzutów na postępowanie zabezpieczające, wszczęte w dniu 20 grudnia 2006r. przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. poprzez wydanie zarządzeń o zabezpieczeniu w trybie art. 155 § u.p.e.a.; 5) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zawężenie granic rozpoznania sprawy tylko do niektórych zagadnień oraz nie uwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, a w szczególności pominięcie istniejących braków w zgromadzonym przez organ egzekucyjnym materiale dowodowym w zakresie wskazanym przez stronę skarżącą, tj. między innymi braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających, iż na dzień wszczęcia przez organy egzekucyjne postępowania zabezpieczającego miejscowość S. w gminie Z. w województwie podlaskim była dla skarżącej miejsce jej zamieszkania w rozumieniu art. 25- 28 Kodeksu cywilnego. Wskazując na powyższe zarzuty sformułowano następujące wnioski: - uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, - stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 18 kwietnia 2007 r. oraz postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 27 marca 2007 r. - zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wywodząc jak w zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Wskazane w zarzutach kasacyjnych nr 1 i 2 przepisy art.19 § 1 u.p.e.a. i art.22 § 1 i 2 u.p.e.a. w funkcjonalnym aspekcie analizowanego postępowania zabezpieczającego stanowią niewątpliwie unormowania (tegoż) postępowania. Nie są więc stosowane przez sąd administracyjny, ale przez organy postępowania administracyjnego. Podejmując w ich przedmiocie rozstrzygnięcie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. lub art.151 p.p.s.a. sąd administracyjny ocenia zastosowanie przywołanych unormowań w odpowiednim postępowaniu organów administracji, które są adresatami i wykonawcami procedury administracyjnej, w tym egzekucyjnej i zabezpieczającej. Aby analizowane zarzuty (nr 1 i 2) skargi kasacyjnej można było uznać za dostatecznie poprawne, to jest odnoszące się do rozstrzygnięcia i ocen sądu, należało powiązać je z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. c lub art.151 p.p.s.a., czego wnoszący skargę kasacyjną nie uczynił. Dodać również należy, że stanowiący o podstawie kasacyjnej w postaci naruszenia przepisów postępowania art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie uwzględnia jako samodzielnej i wystarczającej podstawy kasacyjnej naruszenia prawa procesowego poprzez jego "błędną wykładnię", jak niezasadnie formułuje to autor rozpoznanej w sprawie niniejszej kasacji. W ocenianym przez Sąd I instancji postępowaniu zabezpieczającym nie miało też miejsca wyznaczenie innego organu egzekucyjnego do prowadzenia postępowania, ale tylko i wyłącznie ocena właściwości miejscowej odpowiednich organów administracji. Zarzut nr 3 naruszenia art. 33 pkt 8 u.p.e.a. jest również niepoprawnie sformułowany. Nie został powiązany z art. 166 b u.p.e.a., który uprawnia do odpowiedniego stosowania go w administracyjnym postępowaniu zabezpieczającym. Pomimo, że można w nim doszukać się pewnych elementów materialnoprawnych, przepis art. 33 pkt 8 u.p.e.a. należy niewątpliwie do kategorii unormowań postępowania, a więc, jak przedstawiono to już powyżej, w skardze kasacyjnej od wyroku sądu administracyjnego należało powiązać go z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. lub z art. 151 p.p.s.a. Ponadto, argumentacja, w której nie przedstawia się żadnego innego, alternatywnego, "mniej uciążliwego" środka zabezpieczającego dowodzi, że w istocie rzeczy intencją skarżącego było w ogóle niestosowanie środków zabezpieczających, co niewątpliwie nie mieści się w obszarze analizowanego unormowania art. 33 pkt 8 w zw. z art.166 b u.p.e.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podnoszonego w zarzucie nr 4 dotyczącym stwierdzenia nieważności zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia, rozstrzygnięcie takie nie byłoby możliwe. Zważyć bowiem należy, że prawo Sądu administracyjnego do stwierdzenia nieważności zaskarżonych doń decyzji lub postanowień reguluje art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nie zaś błędnie podniesiony w tej części kasacji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Nie mógł również odnieść dochodzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku procesowego zarzut nr 5, powołujący się - w aspekcie okoliczności faktycznych uzasadniających właściwość miejscową organu postępowania zabezpieczającego - wyłącznie na art. 134 § 1 p.p.s.a. Aby wskazać na kierunek i niezbędność badania tych okoliczności faktycznych oraz zakwestionować oceny przyjęte w tym przedmiocie przez Sąd I instancji, należało, obok zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., podnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z przepisami k.p.a., które mogą znaleźć zastosowanie w postępowaniu wyjaśniającym (kwestię właściwości miejscowej) organów administracyjnego postępowania zabezpieczającego, czego jednak w rozpoznanej skardze kasacyjnej zaniedbano. Zważywszy więc, że, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie wymogami wynikającymi z art. 174 i art.176 p.p.s.a., na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało orzec o oddaleniu skargi kasacyjnej, natomiast na podstawie art.204 pkt 1 p.p.s.a. o kosztach postępowania kasacyjnego.