II SA/Rz 374/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu zamurowania otworów okiennych -skargę oddala- II SA/Rz 374/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] marca 2007r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania Z. D. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu zamurowania 5 otworów okiennych w pomieszczeniach mieszkalnych oraz 2 otworów okiennych piwnicznych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr 6013 położonej w Ż. przy. ul. R., stanowiącej własność J. B. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwana dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 207, poz. 2016 ze zm.). W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b) i pkt 6, art. 51 ust. 1-3 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) a także art. 81, ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) cyt. ustawy mający zastosowanie w sprawie w związku z § 207 ust. 1 ,ust.2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690) dotyczącym obowiązku zachowania warunków bezpieczeństwa pożarowego, który na mocy § 207 ust.3 ma zastosowanie też do budynków istniejących w tym do budynku J. B. oraz § 272 ust. 3, który stanowi, że budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentów odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zastosował się do zaleceń WSA w Rzeszowie zawartych w wyroku z dnia 6 czerwca 2006r. sygn. akt II SA/Rz 459/05 umożliwił stronom zapoznanie się z materiałem dowodowym (zawiadomienie z dnia 19 lutego 2007r.), ale strony nie skorzystały ze swojego uprawnienia. Organ odwoławczy nie wyznaczył rozprawy administracyjnej, gdyż ustalenia stanu faktycznego dokonane podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] marca 2005r. były wystarczające do merytorycznego rozpoznania sprawy. W trakcie tej rozprawy ustalono, że w ścianie budynku od strony działki nr 6012/1 istnieją otwory: dwa w poziomie piwnic, dwa w poziomie parteru i trzy w poziomie piętra, a oględziny tych otworów okiennych potwierdziły, że powstały w trakcie budowy murów piwnic, czego dowodzi układ cegieł nieotynkowanych ścian na poziomie piwnic i służyły jako luki wsypowe opału na zimę. W pomieszczeniach piwnicy znajdowała się zdemontowana stolarka drewniana obecnie wymieniona na plastikową. W poziomie parteru i piętra w pomieszczeniach, które posiadają sporne okna nie stwierdzono na żadnej kondygnacji, aby zmieniono układ ścian wewnętrznych, a na obu kondygnacjach przylegają po trzy pomieszczenia. W otworach drzwiowych jest drewniana stolarka obecnie nie stosowana. Podczas rozprawy administracyjnej H. B. oświadczyła, że kupiła dom w 1946r. i od tego czasu wygląda tak samo, odnowiono dwukrotnie elewację. Mieszkający w latach pięćdziesiątych w tym domu L. M. zeznał, że istniały okna jak obecnie w takiej samej liczbie. Mieszkaniec Ż. J. L. zeznał, że okna istniały w takiej ilości i nie pamięta, aby były dodatkowo wybijane. Organ nie uwzględnił zarzutów skarżącej, gdyż w pozwoleniu na rozbudowę budynku, udzielone decyzją Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] maja 1973r. znak [...] w części graficznej pokazano tylko fragment budynku mieszkalnego z uwzględnieniem szczególnie ściany, do której przylega rozbudowa, co nie pozwoliło na przyjęcie, że w spornej ścianie nie było w tym czasie otworów okiennych. Ponadto projekt rozbudowy przewidywał drzwi, co dowodzi, że sporna ściana nie była ścianą pełną. Organ nie dał wiary zeznaniom J. B., że sporna ściana była ścianą pełną w latach 1976-78, gdyż pozostałe dowody przemawiają za tym, że w roku 1929 otwory w budynku od strony działki nr 6012/1 już były (zdjęcia z książki "Dzieje Ż." z 1998r. Włodzimierz Bonusiak). W aktach sprawy znajduję się opinia konserwatorska do projektu odbudowy budynku zlokalizowanego na działce nr 6012/1 w północno-wschodniej pierzei Rynku w Ż., z której wynika, że na tej działce około 1900 roku zlokalizowany został budynek, następnie przebudowany w ten sposób, że budynek nie przylegał już do budynku J. B. Pomiędzy budynkami powstała wolna przestrzeń. W wytycznych konserwatorskich dla zamierzenia inwestycyjnego skarżącej, podkreślono by odbudowany budynek maksymalnie uwzględniał znaną z ikonografii bryłę budynku. W rozdziale tym odniesiono się do zachowanych zdjęć budynku z 1936r. i 1943r. W tym czasie pomiędzy budynkami istniał prześwit, a na spornej ścianie widoczne są okna. Zgodnie z art. 196 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939r. nr 43, poz. 216) budynki ogniotrwałe wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jak też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej niż 4m od granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni , grubości co najmniej długości tej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający ponad 30 cm ponad dach. Jednakże przepisy prawa miejscowego mogły ustalać odmienne od określonych w art. 196 warunki, jakim powinny odpowiadać mury ognioochronne przy wznoszeniu przy granicy działek budynków szczytem do ulicy w dzielnicach istniejących, zabudowanych domami, położonym w opisany sposób. Ze względu na upływ czasu nie jest możliwe ustalenie, czy tę kwestię rozstrzygały przepisy prawa miejscowego. Organ stwierdził, że sporna ściana nie wystaje ponad dach, a kształt dachu od 1929r. nie uległ zmianie. Dach od strony spornej ściany posiada okap o szerokości 20 cm poza lico ściany i chociażby z tego względu ściana ta nie może być traktowana jako mur ogniochronny w rozumieniu ww. rozporządzenia. Zebrany materiał dowodowy nie obliguje do nakazania zamurowania okien budynku mieszkalnego. W skardze do Sądu skarżąca Z. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] marca 2003r. sygn. akt [...] w sprawie odmowy wydania nakazu zamurowania otworów okiennych i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze powtórzono zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego jak i Prawa budowlanego. Skarżąca wyeksponowała, że organ nie przeprowadził rozprawy administracyjnej zgodnie z zaleceniami wyroku WSA w Rzeszowie z 6 czerwca 2006r. oraz nie wykazał daty powstania okien w ścianie budynku J. B. położonych najbliżej istniejącego garażu – czy zostało wybite w pełnej ścianie, czy istniało od początku. Organ bez szczegółowego wyjaśnienia pominął jako dowód rysunek stanowiący załącznik do decyzji naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] maja 1973r. nr [...] o pozwoleniu na budowę, na którym nie zostały wrysowane dwa okna na parterze i piętrze, które aktualnie się tam znajdują. Projekt wyraźnie wskazywał otwory do zamurowania i nowe mury. Zarzuciła, że ograny wyciągnęły błędne wnioski ze znajdujących się w aktach opinii Konserwatora Zabytków, w których stwierdzono między innymi, że obiekt o odbudowę, którego stara przylegał ścianą do budynku J. B., co dowodzi, że nie istniały w spornej ścianie okna. Stwierdzenie, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w spornej ścianie widoczne są okna jest nieprecyzyjne, bowiem żaden z zebranych w sprawie dokumentów nie potwierdza istnienia w tej ścianie takiej ilości otworów okiennych, jakie budynek J. B. ma aktualnie. Zdaniem strony skarżącej jest to pominięcie dowodu z dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 k.p.a. Skarżąca zarzuciła, że organ nie uwzględnił zeznań jej świadków na okoliczność daty powstania okien, lecz dał wiarę wyłącznie zeznaniom świadków J. B., którzy są jego krewnymi lub znajomymi. Organ bezpodstawnie przyjął istnienie siedmiu okien w spornej ścianie od 1913r. Wykonanie okien w granicy rażąco narusza przepisy praw w tym art. 5 ust. 1 prawa budowlanego oraz przepisy prawa budowlanego obowiązującego w drugiej połowie XIX i od XX wieku, bowiem regulacje te nie dopuszczały istnienia otworów okiennych w ścianie budynku zlokalizowanej w granicy działki. Skarżąca zarzuciła, że organy nie wezwały J. B. do okazania aktu notarialnego na podstawie, którego nabyto budynek, a nie można wykluczyć, że mógłby zawierać szczegółowy opis budynku. Akta administracyjne sprawy nie zawierają dowodu, że organy dążyły do odnalezienia pozwolenia budowlanego na budynek, którego aktualnie właścicielem jest J. B. Bezpodstawne jest też wnioskowanie o istnieniu otworów okiennych na podstawie pozwolenia na dobudowę części gospodarczej w 1973r. wraz z drzwiami garażowymi. Zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3 k.p.a., bo nie zawiera prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Sankcjonowanie istnienia otworów okiennych uniemożliwia skarżącej prawidłowe korzystanie z działki w sposób przewidziany prawem i czyni niemożliwym odbudowanie istniejącego przed wojną budynku. Argumentację wsparła orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniosła, że dysponuje ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu na wspomnianą inwestycję. Sprawa zamurowania okien trawa bardzo długo, a organy nie zamierzają doprowadzić budynku J. B. do stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie zakazu zamurowania spornych otworów okiennych. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Skarga jest nieuzasadniona. Ocenę legalności w niniejszej sprawie należy odnieść w pierwszej kolejności do oceny zarzutu zawartego w skardze w zakresie wykonania przez organ drugiej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 czerwca 2006r. sygn. akt II SA/Rz 459/05, co stanowiłoby naruszenie art. 153 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzecznictwie sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że organ jest zobowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że w ponownym postępowaniu organ odwoławczy zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. umożliwi skarżącej oraz pozostałym stronom postępowania zapoznanie się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, a o ile zajdzie ku temu potrzeba ponowi oględziny sporu z udziałem wszystkich zainteresowanych stron. Z zaleceń Sądu nie wynikał bezwzględny obowiązek przeprowadzenia oględzin. Trzeba bowiem zauważyć, iż w pierwszej kolejności Sąd zalecił umożliwienie stronom zapoznanie się z materiałem dowodowym w trybie art. 10 § 1 k.p.a. i w zależności od wyników tego postępowania i zgłoszonych wniosków dowodowych Sąd pozostawił ewentualne przeprowadzenie oględzin do dyspozycji organu. Skoro strony nie skorzystały z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i nie zgłosiły nowych wniosków dowodowych to nie zaistniała potrzeba prowadzenia oględzin. Organ wykazał to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z tych też przyczyn Sąd uznał zarzut skarżącej w zakresie niezastosowania się organu do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 czerwca 2006r. za nietrafny. Podnoszone w niniejszej skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 7 i art. 77, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. były już przedmiotem oceny Sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyżej powołanym wyrokiem i Sąd nie stwierdził naruszenia wymienionych przepisów proceduralnych. Zatem wobec nieskorzystania przez strony z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i zgłoszenia nowych środków dowodowych należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez organ jest prawidłowy. Niezależnie od powyższego, Sąd stwierdził, że uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., tak w sferze uzasadnienia faktycznego oraz uzasadnienia prawnego. Ocena dowodów zebranych w postępowaniu administracyjny dokonana przez organ nie narusza zasady swobodnej oceny materiału dowodowego i w żaden sposób nie można zarzucić, że organ przekroczył granice tej oceny, co uchybiałoby art. 80 k.p.a. Z tego też względu organowi nie można zarzucić niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nietrafne są wiec zarzuty skargi o pomijaniu dowodów ze świadków skarżącej, gdyż organ podał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powody, dla których zeznania tych świadków uznał za niewiarygodne, w szczególności, polegające na twierdzeniu, że w spornej ścianie nie znajdowały się żadne otwory okienne. Przeczą temu znajdujące się w aktach sprawy kserokopie zdjęć z 1929r., potwierdzające istnienie okien już w tym czasie. Zatem zeznaniom świadków, które w sposób oczywisty są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym, organ zasadnie odmówił wiarygodności. Podobnie rzecz przedstawia się z otworami okiennymi w przyziemiu. Z zalegającej w aktach administracyjnych opinii sporządzonej przez biegłego sądowego Sądu Okręgowego w R. z zakresu budownictwa lądowego (karta akt admin. nr 122 i nast.) do sprawy o sygn. akt [...] wynika, że okna w przyziemiu istniały od samego początku, a nawet istniało jeszcze jedno więcej w ścianie frontowej budynku ze względu na charakterystyczny układ cegieł. Na podstawie oględzin okien w przyziemiu od strony wewnętrznej organ ustalił, że układ cegieł potwierdza istnienie okien od początku istnienia budynku, co pokazują wykonane w trakcie oględzin zdjęcia (karta akta admin. nr 62- 64). Ocena istnienia okien na parterze z budynku została poparta logicznymi ustaleniami organu będącymi wynikiem analizy układu pomieszczeń na poszczególnych kondygnacjach. Zatem wnioski, które wysnuł organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego należy ocenić jako zgodne z prawidłami logiki. Ustalenie, że dwa otwory okienne w przyziemiu na spornej ścianie istniały od początku budynku, a w szczególności ich położenie wyklucza tezę, że budynki te były kiedykolwiek złączone ścianami, bowiem przeczyłoby to potrzebie jak i możliwościom ich wykonania. Żądanie przeprowadzenia dowodu z aktu notarialnego, dążenie do odszukanie pozwolenia na budowę było już objęte oceną Sądu w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 6 czerwca 2006r. i Sąd nie nakazał prowadzenia postępowania w tym zakresie. Bezzasadne jest też żądanie zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690) w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Stosownie do § 2 ust. 1 przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków, budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. Po myśli tego przepisu, przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, a także oświetlenia awaryjnego(§ 181) stosuje się z uwzględnieniem § 2 ust. 2 również do użytkowania budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi. Przepis § 2 ust. 2 odnosi się do nadbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania budynków istniejących lub ich części. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z tych sytuacji, ani też nie wykazano zagrożenia życia. Przepisy rozporządzenia regulujące bezpieczeństwo pożarowe do budynków istniejących maja zastosowanie w ściśle określonych w tych przepisach warunkach. Zatem zadanie skarżącej zamurowania okien w budynku J. B. nie znajduje uzasadnienia. Realizacja zamierzenia inwestycyjnego przez skarżącą na działce sąsiadującej z budynkiem J. B. nie miała wpływu na ocenę legalności spornych otworów okiennych Wbrew twierdzeniom skarżącej organ nie naruszył przepisów art. 51 ust. 1-3 Prawa budowlanego wobec jednoznacznego wykazania, że J. B. nie prowadził żadnych robót budowlanych związanych z powstaniem otworów okiennych, zamurowania, których domagała się skarżąca. Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.