II SA/Łd 477/07
WyrokWSA w Łodzi2007-10-05
Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Ewa Markiewicz, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie wodnoprawne na wykonanie stawów ziemnych może zostać rozszerzone o pozwolenie na szczególne korzystanie z wód, jeśli taki zakres nie został objęty wnioskiem strony, oraz czy organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i krąg stron postępowania w kontekście przepisów Prawa wodnego i Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Organ administracji rozszerzył zakres pozwolenia ponad wniosek strony, nie zbadał zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie określił celu korzystania z wód, nie wyjaśnił jednoznacznie stanu faktycznego dotyczącego rowu oraz kręgu stron postępowania, co narusza przepisy Prawa wodnego i Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Wnioskodawcy złożyli wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie dwóch stawów ziemnych i przebudowę rowu. Po wydaniu decyzji przez Starostę i uchyleniu jej przez Wojewodę, Starosta ponownie wydał decyzję, która została utrzymana w mocy przez Wojewodę. Skarżący S. A. wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia kluczowych kwestii dotyczących rowu i jego przepustowości.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w P., stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2007 roku sprawy ze skargi S. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w P. z dnia [...] Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Pismem z dnia [...] B. i M. P. wystąpili do Starosty Powiatowego w P. z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie 2 stawów ziemnych wraz z budowlami piętrzącymi na działkach nr 176/8, 176/9, 176/49 w miejscowości Z., gm. L., przebudowę odcinka źródłowego rowu R-A zgodnie z przedłożonym opracowaniem, wykonanie grobli ziemnej w stawie nr 2 oraz wykonanie drenażu odwadniającego z rurek PCW wzdłuż granic działek nr 178 i 176/48 wraz z budowlami. Do wniosku wnioskodawcy dołączyli operat wodnoprawny wraz z projektem budowlanym.
Decyzją z dnia [...] Starosta Powiatowy w P. udzielił B. i M. P. pozwolenia wodnoprawnego na:
- wykonanie 2 stawów ziemnych o określonych parametrach oraz przebudowę rowu R-A, zobowiązując wnioskodawców do wykonania urządzeń wodnych zgodnie z operatem szacunkowym, obowiązującymi przepisami oraz w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia, a także nienaruszający praw osób trzecich;
- wykonanie 2 odcinków drenażu odwadniającego z rurek PCV wzdłuż działek o nr 178 i 176/48 po stronie inwestora, zobowiązując jednocześnie inwestorów do właściwej eksploatacji i utrzymania urządzeń wodnych w pełnej sprawności technicznej, poddawania ich okresowym przeglądom i konserwacjom, stałej konserwacji odcinka rowu R-A na długości działki nr 178 po konsultacji z właścicielem działki.
W wyniku odwołania złożonego przez S. A., właściciela działki nr 178, decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż organ I instancji nie ustalił faktycznego oddziaływania projektowanego urządzenia wodnego oraz nie uznał za strony właścicieli działek położonych poniżej działki odwołującego się, na których nie występuje rów przepływowy lub występuje jedynie ślad po rowie. W ocenie organu odwoławczego, parametry rowu nie są wystarczające do odbioru odprowadzanej corocznie ze stawów wody w ilości 42 - 55l/s, a odprowadzanie wody w ilości dziesięciokrotnie większej niż naturalnie, może spowodować okresowe zakłócenie stosunków wodnych i zalewanie gruntów.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 37 pkt 1 i 4, art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 123 ust. 2, art. 127 ust. 1, 2 i 5, art. 128 ust. 1 pkt 1, 6, 7a, 8, ust. 2 pkt 3, art. 133 oraz art. 140 ust. 1 ustawy Prawo wodne, udzielił M. i B. P. pozwolenia wodnoprawnego na:
- wykonanie 2 stawów ziemnych na cieku bez nazwy na działkach 176/8, 176/9, 176/49 położonych w miejscowości Z., gm. L. o określonych parametrach;
- piętrzenie i retencjonowanie wód w stawie nr 2 i retencjonowanie wód w stawie nr 1 do wskazanych rzędnych;
- odprowadzanie wód z obiektu stawowego do cieku bez nazwy na terenie działki inwestorów w okresie od listopada do grudnia, w czasie nie krótszym niż 34 doby, w ilości nie przekraczającej wydajności źródeł (Q-4,94 l/s).
Ponadto Starosta [...] zobowiązał wnioskodawców do:
- wykonania urządzeń wodnych zgodnie z operatem wodnoprawnym, obowiązującymi przepisami i w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz nienaruszający praw osób trzecich;
- wykonania 2 odcinków drenażu odwadniającego z rurek PCV wzdłuż granic działek nr 178 i 176/48 po stronie inwestora;
- wykonania grobli;
- zainstalowania na stojakach mnichów na stawie nr 1 i dwóch stałych znaków wodnych określających maksymalną wysokość piętrzenia;
- właściwej eksploatacji i i utrzymania urządzeń wodnych w pełnej sprawności technicznej, poddawania ich okresowym przeglądom i konserwacjom, stałej konserwacji cieku bez nazwy na całej długości po uprzednim uzgodnieniu z właścicielami działek, przez które przechodzi ciek.
Pozwolenie wodnoprawne dotyczące piętrzenia wody i ich odprowadzania ze stawów zostało wydane na czas określony, tj. do dnia 9 stycznia 2017 roku.
W uzasadnieniu decyzji oprócz warunków udzielonego pozwolenia wskazano, iż teren przeznaczony pod projektowane stawy stanowi użytek rolny, na którym znajdują się źródła posiadające wydajność 2-5 l/s, zaś woda w naturalny sposób odprowadzana jest ciekiem bez nazwy do rzeki W. Teren ten jest silnie uwilgotniony i podmokły, co praktycznie wyklucza możliwość rolniczego wykorzystania, dlatego racjonalnym rozwiązaniem jest wykonanie stawów do zretencjonowania wód. Starosta [...] podkreślił, iż coroczne opróżnianie stawów będzie się wiązać z przyrostem napełnienia w granicach 0,01-0,02 m, co nie zmieni naturalnego odpływu wód w kierunku rzeki W. i nie przekroczy wydajności źródeł, natomiast zakładany sposób opróżniania stawów nie spowoduje podtapiania i zalewania przyległych gruntów w dolinie cieku. Organ I instancji podkreślił ponadto, iż w celu zabezpieczenia działek sąsiednich zachowano pasy ochronne wraz z wykonaniem grobli oraz zaplanowano drenaż przechwytujący przesiąki. Jednocześnie Starosta [...] zwrócił uwagę, iż inwestor zobowiązany co prawda został do konserwacji cieku bez nazwy na całej długości po uzgodnieniu z właścicielami działek, jednakże z wykonanych obliczeń wynika, iż mimo braku zgody, ilość odprowadzanych wód nie zmieni naturalnego reżimu wodnego w dolinie rzeki W. i zmieści się w istniejącym korycie, nie powodując podtapiania przyległych gruntów.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył ponownie S. A., który wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, podniósł zarzut naruszenia przepisów kpa oraz ustawy Prawo wodne. Odwołujący się podniósł, iż przez jego działkę nie przebiega żaden rów, zatem wątpliwości może wzbudzić nałożenie obowiązku konserwacji rowu, który nie istnieje. Strona wyraziła obawę, iż opróżnianie stawów będzie powodować zatopienia jego gruntów, zarzucając, że zaskarżona decyzja zezwala na odprowadzanie wody ze stawów do nieistniejącego cieku bez określenia jego parametrów i bez zgody właścicieli działek, przez które woda ma być odprowadzana. Od decyzji Starosty [...] odwołanie wniosła również I. W. – właścicielka działki nr 198.
Decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołań S. A. oraz I. W., działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 kpa, Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ II instancji wskazał, iż pozwolenie wodnoprawne uwzględnia coroczne odprowadzanie wody z obiektów stawowych w ilości 4,94 l/s w okresie od listopada do grudnia, co nie przekracza wydajności źródeł. Zdaniem Wojewody [...], do odbioru takiej ilości wody przegon istniejący na działce odwołującego się jest wystarczający. Odnosząc się natomiast do twierdzenia strony, iż na sąsiednich działkach położonych przy rzece W. istnieje jedynie ślad rowu, co stwarza możliwość zalewania działek, organ stwierdził, iż skarżący nie może występować w zakresie reprezentowania interesów pozostałych stron postępowania, nie posiadając udzielonego pełnomocnictwa. Właściciele pozostałych działek uczestniczyli w postępowaniu administracyjnym, jednakże nie wnieśli uwag, jak również odwołania. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, iż obowiązek konserwacji cieku na całej długości ma zostać zrealizowany po uprzednim uzyskaniu zgody właścicieli działek, zatem prawo własności nie ulega naruszeniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów ustawy Prawo wodne, a także błędne ustalenie stanu faktycznego. W ocenie skarżącego, pozwolenie na budowę stawów i odprowadzanie z nich wody przez cudzy grunt jest szczególnym korzystaniem z wód i dlatego nałożenie na innego właściciela ograniczonego prawa rzeczowego polegającego na obowiązku przepuszczania wody z opróżnianych stawów wymaga stosownego odszkodowania. Strona skarżąca zarzuciła także, iż organy nie ustaliły podstawowych parametrów cieku, co jest niezbędne dla prawidłowego odprowadzania wody bez zagrożenia podtopieniem.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w treści zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ponownie podkreślił, iż zgodnie z pozwoleniem wodoprawnym odpływ wód w miesiącach listopad - grudzień odbywać się będzie, tak jak dotychczas, w ilości wody równej wydajności źródła, zatem bezzasadny jest zarzut dotyczący ograniczenia prawa własności gruntów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną tam podstawą prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Punkt wyjścia dla rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 122 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 roku Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), zgodnie z którym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na:
1) szczególne korzystanie z wód;
2) regulację wód oraz zmianę ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mającą wpływ na warunki przepływu wody;
3) wykonanie urządzeń wodnych;
4) rolnicze wykorzystanie ścieków, w zakresie nieobjętym zwykłym korzystaniem z wód;
5) długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej;
6) piętrzenie wody podziemnej;
7) gromadzenie ścieków oraz odpadów w obrębie obszarów górniczych utworzonych dla wód leczniczych;
8) odwodnienie obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych;
9) wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45a ust. 1.
Jak wynika z akt sprawy, decyzja o udzieleniu M. i B. P. pozwolenia wodnoprawnego została oparta na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo wodne, a zatem pozwolenie wodoprawne obejmuje swoim zakresem szczególne korzystanie z wód oraz wykonanie urządzeń wodnych.
Szczególnym korzystaniem z wód jest, stosownie do art. 37 pkt 1 i pkt 4 ustawy Prawo wodne, korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności pobór oraz odprowadzanie wód powierzchniowych lub podziemnych oraz piętrzenie i retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych. Do urządzeń wodnych natomiast zalicza się, jak to wynika z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a) i c) ustawy Prawo wodne, urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, w szczególności: min. rowy, stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków, rekreacji lub innych celów.
Analiza treści art. 122 ustawy Prawo wodne pozwala stwierdzić, iż każda ze wskazanych w treści przepisu czynności, stanowi samodzielny przedmiot pozwolenia wodnoprawnego. W tym miejscu warto zauważyć, iż zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy Prawo wodne, pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, co oznacza, iż zakres udzielonego pozwolenia wodoprawnego powinien co do zasady odpowiadać zakresowi zgłoszonego wniosku o jego udzielenie. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie z taką adekwatnością nie mamy do czynienia. Mianowicie, wniosek B. i M. P. dotyczy wykonania urządzeń wodnych (dwóch stawów ziemnych wraz z budowlami piętrzącymi) oraz przebudowy odcinka źródłowego rowu R-A, wykonania grobli i drenażu odwadniającego, natomiast zakres udzielonego pozwolenia wodnoprawnego rozszerzony został o pozwolenie na szczególne korzystanie z wód, tj. piętrzenie, retencjonowanie czy wreszcie odprowadzanie wód.
O ile nie podlega dyskusji, że wybudowanie urządzeń wodnych w postaci stawów ziemnych wiąże się z wykorzystywaniem wód, w tym również ze szczególnym z nich korzystaniem w rozumieniu art. 37 ustawy Prawo wodne, to wobec brzmienia art. 122 ust. 1 w związku z art. 131 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie sposób nie stwierdzić, iż organ administracji wykraczając poza zakres żądania strony dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów. W ocenie Sądu, w przypadku wątpliwości co do zakresu żądania, właściwy organ powinien wezwać wnioskodawców do wyjaśnienia i sprecyzowania treści wniosku ( por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 1996, str. 325, wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r. I SA 367/90, ONSA 1990/2-3/47).
Udzielone B. i M. P. pozwolenie wodnoprawne dotknięte jest ponadto innymi wadami, które powodują, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatowego w P. nie mogą się ostać.
W pierwszej kolejności należy wskazać na treść art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy. Brzmienie cytowanego przepisu determinuje sposób postępowania organu administracji przed wydaniem decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego, który zobowiązany jest do zbadania, czy pozwolenie nie narusza m. in. ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obowiązek taki wynika z faktu, iż pozwolenie wodnoprawne, zwłaszcza którego przedmiotem jest zezwolenie na wykonanie urządzeń wodnych, jest w swej istocie sposobem zagospodarowania tego terenu, zaś każda decyzja administracyjna kształtująca wykorzystanie przestrzenne terenu musi być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 roku o sygn. akt II OSK 469/05 oraz z dnia 4 października 1999 roku o sygn. akt IV SA 1474/97). Tymczasem zarówno z treści zaskarżonej decyzji, jak i z decyzji ją poprzedzającej ani też z akt sprawy nie wynika, aby w toku postępowania administracyjnego takie ustalenia zostały poczynione. W dołączonym do akt administracyjnych operacie wodnoprawnym znajduje się jedynie fragment Dziennika Urzędowego [...] zawierający uchwałę Nr [...] Rady Gminy L. z dnia [...]. o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla obszaru w Z. obejmującego działkę nr 176, jednakże wynika z niej, iż tereny, na których planuje się lokalizację urządzeń wodnych przeznaczone są pod budownictwo mieszkaniowe. Wobec takiego zapisu planu i braku odmiennych ustaleń organów administracji w tym zakresie, Sąd powziął uzasadnione przekonanie, iż pozwolenie wodnoprawne udzielone zostało z naruszeniem art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne.
Ponadto, w ocenie Sądu, treść udzielonego pozwolenia wodnoprawnego wskazuje na naruszenie również przepisu art. 128 ust. 1 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, wskazane w szczególności w punktach 1 – 12. Jeśli chodzi o cel i zakres korzystania z wody, to w tym przypadku organ powinien określić potrzeby, jakim woda ma służyć. Potrzeby te zostały określone jako sposoby gospodarowania wodą, które mogą dotyczyć zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia, użytkowaną na cele rekreacji, sportu i turystyki, produkcji przemysłowej, rolniczej, usługowej, energetycznej, nie wyłączając używania wody do celów transportowych (por. J. Szachułowicz, Prawo wodne. Komentarz. Warszawa 2006, s. 292). Podkreślić należy, że udzielone pozwolenie wodoprawne nie zawiera określenia celu korzystania z wód. Zaniechanie wskazania celu korzystania z wód w decyzji administracyjnej może nieść tymczasem za sobą określone konsekwencje na gruncie ustawy Prawo wodne.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego jest przede wszystkim budowa dwóch stawów ziemnych, jednakże z akt sprawy nie wynika z żaden sposób, jakie jest przeznaczenie tychże stawów, jedynie w dołączonym do akt administracyjnych operacie wodnoprawnym zapisano, że celem tegoż opracowania jest zaprojektowanie dwóch stawów ziemnych dla prowadzenia hodowli ryb na potrzeby własne. Podkreślić przy tym należy, że ustawa Prawo wodne odrębnie traktuje stawy rybne oraz pozostałe stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków, rekreacji lub innych celów, z których każdy stanowi urządzenie wodne (art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy Prawo wodne). Jednakże np. do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, przepis art. 73 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne zalicza już tylko ziemne stawy rybne, jeżeli służą one polepszeniu zdolności produkcyjnych gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami. Ze zgromadzonych materiałów wynika, iż teren, na którym planowana jest budowa stawów, jest terenem podmokłym, a powstanie stawów spowoduje retencjonowanie wody ze źródła, co wywoła poprawę stanu gruntów ( zapisy operatu wodnoprawnego). Powstaje zatem pytanie, czy planowane stawy nie będą stanowić urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Odpowiedź na tak postawione pytanie jest o tyle istotna, że stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów. Mianem zainteresowanych właścicieli gruntów ustawa określa zaś właścicieli gruntów, na które urządzenia melioracji wywierają korzystny wpływ. W tym miejscu należy wskazać, iż do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, na podstawie art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, zalicza się również rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie. Dlatego też istotne jest ustalenie faktycznego statusu stawów i rowu, który ma odprowadzać wody z opróżnianych stawów skarżących, a który odprowadza wody (przynajmniej jak twierdzi organ) do rzeki W.. Uznanie bowiem tegoż rowu (czy też cieku bez nazwy, którym to pojęciem posługuje się organ w decyzjach wydanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy) za urządzenie melioracji szczegółowej, jako urządzenie służące do odprowadzania wód ze stawu, który retencjonuje wody ze źródła, wywierając korzystny wpływ na okoliczne grunty, może powodować, iż właściciele tychże gruntów będą mieć ustawowy obowiązek utrzymywania rowu, i to niezależnie od zapisów decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym, która nakazuje utrzymanie rowów inwestorom. Ponadto, co istotne, zgodnie z art. 76 ust. 2 ustawy Prawo wodne, zainteresowanemu właścicielowi gruntu nie przysługuje odszkodowanie za zajęcie gruntu pod urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, a także za szkody w uprawach rolnych, związanych z wykonywaniem tych urządzeń, jeśli szkody te powstały przy prawidłowej organizacji i technologii robót.
W ocenie Sądu organy administracyjne nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny, czy sporny rów (nazywany również ciekiem bez nazwy bądź przegonem) w ogóle istnieje, jaki jest jego rzeczywisty przebieg, czy jest on drożny i czy jest w stanie odprowadzać wody z opróżnianych stawów, jak również, czy znajduje on ujście do rzeki W. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa Prawo wodne w art. 9 ust. 1 pkt 1 i 13 w sposób precyzyjny definiuje pojęcia cieków naturalnych i rowów. Należy stwierdzić, iż w toku postępowania administracyjnego organy ograniczyły się do zgromadzenia sprzecznych oświadczeń właścicieli działek, natomiast nie podjęły próby wyjaśnienia stanu faktycznego. Również z protokołu z przeprowadzonej wizji lokalnej nie można wyprowadzić jednoznacznego wniosku o stanie spornego rowu i jego możliwości odprowadzania wód. W ocenie Sądu, ustalenia poczynione przez organy wzajemnie się wykluczają, gdyż z jednych ustaleń wynika, iż rów odprowadza wody opadowe aż do rzeki W., z innych, że na działkach brak jest przepustowości rowu bądź istnieje jedynie ślad rowu i nie widać ujścia do rzeki W. (protokół z wizji z dnia 12.09.2006 r.) Kwestia istnienia rowu i możliwości przyjęcia przez niego wód z opróżnianych stawów stanowi jednak zagadnienie mające istotne znaczenie dla sprawy, gdyż w przeciwnym razie rozwiązania ujęte w operacie wodnoprawnym nie mogą zostać zrealizowane. Dodatkowo należy zauważyć, iż pozwolenie wodnoprawne przewiduje wykonanie dwóch stawów na cieku bez nazwy, gdy tymczasem operat wskazuje, iż w obrębie stawu nr 2 należy wytyczyć i wykopać odcinek rowu, co z kolei nasuwa wątpliwości, czy przedmiotem wytyczenia ma być nowy rów (inny, dodatkowy), czy też jest to odcinek rowu odprowadzającego wody do rzeki W. Brak jednoznacznych ustaleń w powyższym zakresie naraża organy administracji na zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 kpa.
Ponadto organy administracji nie wyjaśniły w sposób niepozostawiający wątpliwości, kto jest właścicielem działki nr 176. Wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego złożony został przez B. i M. P., podczas gdy w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy jako właściciel figuruje jedynie M. P. Tymczasem kwestie właścicielskie na gruncie przepisów prawa wodnego odgrywają kluczową rolę, gdyż ustawa łączy prawa i obowiązki właśnie ze statusem właściciela gruntu i wody.
Analiza akt administracyjnych nasuwa również wątpliwości, czy w postępowaniu prawidłowo ustalony został krąg pozostałych stron postępowania. Szczególną uwagę zwraca bowiem fakt, iż podczas rozprawy administracyjnej, która została przeprowadzona w dniu 15 grudnia 2006 roku jako współwłaściciel działki nr 178 wystąpił R. A., syn skarżącego S. A. W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wymieniono go jako stronę postępowania - jednego z właścicieli działek wzdłuż rowu do rzeki W. Jak wynika to jednak z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy, R. A. w istocie nie był uznany za stronę postępowania, nie były do niego kierowane pisma w toku postępowania ani doręczane decyzje administracyjne, w tym również zaskarżona decyzja i decyzją ją poprzedzająca. Prowadzenie zaś postępowania administracyjnego bez udziału jednej ze stron stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2006 roku o sygn. akt I SA/Wa 1104/05).
Abstrahując od powyższego, należy również wskazać, iż w aktach sprawy brak jest czytelnych i jasnych oznaczeń na dołączonych kopiach map, co znacznie utrudnia lub wręcz uniemożliwia prawidłowe zlokalizowanie w terenie planowanej inwestycji, znajdujących się cieków wodnych i ich przebiegu. Ponadto należytą analizę dokumentów utrudnia w znacznym stopniu sposób ułożenia dokumentów – dowolny, bez próby zachowania jakiejkolwiek chronologii.
Reasumując, ponownie rozpoznając sprawę organy administracji ustalą prawidłowo zakres wniosku, w tym cel korzystania z wód, a przede wszystkim czy brak jest przesłanki negatywnej udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, o której mowa w art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne, ustalą prawidłowo krąg stron postępowania, a także wyjaśnią w sposób niepozostawiający wątpliwości kwestie związane z istnieniem rowu ( cieku wodnego) i możliwością odprowadzania przez niego wód z opróżnianych stawów. Organ powinien również zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu w myśl art. 10 kpa, a przed wydaniem decyzji powiadomić o poczynionych ustaleniach, umożliwić zapoznanie się z nimi i ustosunkowanie się do zebranych materiałów.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło