I SA/Rz 583/07
WyrokWSA w Rzeszowie2007-10-09
Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Maria Piórkowska, Barbara Stukan-Pytlowany
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych dotyczących przedawnienia należności, powinien merytorycznie rozpoznać zarzuty, czy też ograniczyć się do oceny stanowiska wierzyciela, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, uznając, że Dyrektor Izby Skarbowej, działając jako organ odwoławczy, powinien merytorycznie rozpoznać zarzuty egzekucyjne dotyczące przedawnienia, a nie jedynie powoływać się na stanowisko wierzyciela. W sytuacji, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (np. ZUS), jego stanowisko w sprawie zarzutów nie powinno być traktowane jako wiążące w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego przez organ odwoławczy, polegające na braku merytorycznego rozpoznania zarzutów, narusza zasady postępowania i prawa strony.Stan faktyczny
Skarżący A.Z. złożył zarzuty egzekucyjne dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia do grudnia 1998 r. Organ egzekucyjny (Dyrektor ZUS) uznał zarzuty za bezzasadne, powołując się na stanowisko wierzyciela (również Dyrektora ZUS), że należności nie uległy przedawnieniu. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc zarzut przedawnienia i kwestionując sposób rozpoznania sprawy przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, określił, że postanowienie nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 9 października 2007r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2007r. nr [...] w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. określa, że postanowienie wymienione w punkcie I nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w na rzecz skarżącego A. Z. kwotę 100 /słownie: sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Rz 583/07
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia [...] maja 2007r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia A.Z., utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu orzekający organ wskazał, że organ egzekucyjny Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanego A.Z. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 12 lutego 2007 r. nr:
- P-15/2007 obejmujący składki na ubezpieczenie społeczne za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec 1998 r.,
- P-16/2007 obejmujący składki na ubezpieczenie społeczne za sierpień, wrzesień, październik, listopad 1998 r.,
- P-17/2007 obejmujący składkę na ubezpieczenie społeczne za grudzień 1998 r.
Odpisy powyższych tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 16 lutego 2007 r., wraz z zawiadomieniami z dnia 12 lutego 2007 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę.
W wyniku złożonych zarzutów, postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] organ egzekucyjny Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uznał wniesione przez zobowiązanego zarzuty za bezzasadne i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się w jego uzasadnieniu na art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosownie, do którego organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 tej ustawy wypowiedź wierzyciela dla organu egzekucyjnego jest wiążąca.
Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając zażalenie skarżącego podniósł, że stosownie do art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wystawił na zobowiązanego tytuły wykonawcze, które stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu zaspokojenia należności wierzyciela. Należności nimi objęte podlegały egzekucji administracyjnej, a tytuły wykonawcze zawierały elementy wymagane przepisem art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zobowiązanemu w stosunku, do którego prowadzi się egzekucję administracyjną służy prawo złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, których podstawą mogą być tylko okoliczności wymienione taksatywnie w art. 33 ustawy. Zarzuty te spełniają podobna rolę jak odwołanie w postępowaniu administracyjnym, merytorycznym, (orzekającym) i są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie narusza istotne zasady tego postępowania. Jak wynika z pisma zobowiązanego, zawierającego zarzuty sprowadzają się one do zarzutu przedawnienia obowiązku, a więc do przesłanki określonej w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Określając w cyt. ustawie zasady ogólne postępowania administracyjnego ustawodawca w art. 29 § 1 określił dla organu egzekucyjnego obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a zakazał mu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przy rozpatrywaniu zarzutów organ egzekucyjny nie może, bowiem badać sprawy od strony merytorycznej, rozpatruje tylko kwestie wyłaniające się w toku postępowania.
Natomiast rozpatrując zarzuty zgłoszone między innymi na podstawie art. 33 pkt 1 organ egzekucyjny ma wynikający z art. 34 § 1 obowiązek uprzedniego uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, a więc między innymi przedawnienia obowiązku wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jeżeli więc wierzyciel w odpowiedzi na zapytanie organu egzekucyjnego, stwierdził, że należności nie uległy przedawnieniu, tak jak w niniejszej sprawie, to do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę podstaw wystawienia tytułów wykonawczych, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony.
Należy zauważyć, że art. 34 ustawy egzekucyjnej przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia: w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33, które wydaje organ egzekucyjny (§ 4), i w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1), przy czym na obydwa te postanowienia przysługuje zażalenie (odpowiednio § 5 i § 2 w art. 34 tej ustawy). Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela, na które - według art. 34 § 2 omawianej ustawy - przysługuje zażalenie. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów (art. 34 § 1 i 2) jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Niemniej jednak zwrócić należy uwagę na przepis art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, według którego od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Przepis ten ustanawia wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania prowadzonego w sprawie stanowiska wierzyciela, co do zarzutów podniesionych przez dłużnika (art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej). Jeżeli według art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej, co do zasady przysługuje zażalenie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, a więc możliwa jest weryfikacja i ocena takiego stanowiska przez drugą instancję, to w sytuacji, gdy wierzycielem jest ZUS, jego stanowisko jest niezaskarżalne.
Wymóg uzyskania wypowiedzi wierzyciela został w niniejszej sprawie spełniony. Wierzyciel w wydanym postanowieniu z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] wypowiedział się, co obowiązków objętych tytułami wykonawczymi stwierdzając, że zarzut ich przedawnienia jest bezzasadny. Tym samym, wierzyciel podtrzymał zasadność prowadzenia egzekucji w stosunku do zobowiązanego.
Nie jest przy tym rolą organu egzekucyjnego, ocena prawidłowości postanowienia wydanego przez wierzyciela, a dla organu egzekucyjnego wiążąca jest sentencja ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.
Skoro, zatem, zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, a zarzut w zakresie przedawnienia obowiązków jest skierowany na badanie podstaw ich wystawienia, a także w tej sprawie wypowiedział się wierzyciel odmowa uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest zasadna.
Należy podkreślić, że organ egzekucyjny niewadliwie zastosował art. 34 § 5 tej ustawy, gdy po otrzymaniu ostatecznego (jednoinstancyjnego, bo niezaskarżalnego) postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o uznaniu zarzutu zobowiązanego za bezzasadny, przywołując stanowisko wierzyciela i podkreślając wiążący charakter tego stanowiska, (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej) uznał wniesione przez zobowiązanego zarzuty za bezzasadne.
Na postanowienie to A.Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za 1998r. uległy przedawnieniu zgodnie z art. 24 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r. O systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. Nr 137, poz.887 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. W ocenie Skarżącego, skoro pierwsza czynność zmierzająca do ściągnięcia należności ZUS o której został powiadomiony upomnieniem z dnia 9 czerwca 2004r., podjęta została po upływie pięcioletniego okresu, to nastąpiło to po upływie okresu przedawnienia. Okres przedawnienia upływał bowiem z dniem 10 czerwca 2003r. co przyznaje sam organ w swojej decyzji. W ocenie Skarżącego, w tej sytuacji nie może dotyczyć jego zmiana przepisów z dniem 1 stycznia 2003r. w świetle których przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wynosi 10 lat.
Zdaniem Skarżącego ZUS winien być instytucją zaufania społecznego podczas gdy jest instytucją do nakładania kar, ściągania po długim czasie odsetek od zaległych składek nie wydając wcześniej żadnej decyzji po zmianie przepisów wchodzących w życie po 1 stycznia 1999r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlega uwzględnieniu ze względu na wiele naruszeń przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego.
Na wstępie wskazać należy, że Skarżący, za miesiące od kwietnia 1998r. do grudnia 1998r. nie uiścił składek na ubezpieczenie społeczne i w związku z tym, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w dniu 12 lutego 2007r. wystawił tytuły wykonawcze doręczone w dniu 16 lutego 2007r.
W dniu 22 lutego 2007r. Skarżący, działając w oparciu o treść art. 33 pkt.1, art. 35 oraz art. 59 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954r./ złożył zarzuty. W uzasadnieniu podniósł, że nie można żądać zapłaty składek ze względu na upływ pięcioletniego okresu przedawnienia. Ponadto podniósł, że postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone w oparciu o treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w dniu [...] marca 2007r. wydał postanowienie, w oparciu o treść art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. O postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2005, Nr 229, poz.1954r. ze zm./ stwierdzające, że należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2007r. ten sam organ, w oparciu o treść art. 33, art. 34 § 1 i 4 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 w/w/ ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał wniesione zarzuty za bezzasadne oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przywołane wyżej postanowienia zostały doręczone Skarżącemu jedną przesyłką w dniu 20 marca 2007r.
W tym stanie sprawy, wskazać należy, że zarzut w postępowaniu egzekucyjnym stanowi swoisty środek zaskarżania a ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. O postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz.1954 ze zm./ ogranicza krąg podmiotów legitymowanych do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wyłącznie do zobowiązanego /art. 29 § 1 pkt.9 ustawy/. Instytucja zarzutów jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Przepis art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia taksatywnie przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów. W rozpoznawanej sprawie, Skarżący jako zarzuty powołał przedawnienie dochodzenia należności składek na ubezpieczenie społeczne oraz brak umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt.1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Do pierwszego z tych zarzutów organ ustosunkował się w postanowieniu z dnia [...] marca 2007r. w oparciu o treść art. 17 § 1 w zw. Z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji, a do drugiego zarzutu tj. naruszenia dyspozycji art. 59 § 1 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postanowieniu z dnia [...] marca 2007r. powołując się na treść art. 33, art. 34 § 1 i 4 w zw. z art. 17 i art. 18 tej ustawy. Z powołanej w tych postanowieniach podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sposób jasny nie wynika czy są one stanowiskiem wierzyciela, czy też stanowiskiem organy egzekucyjnego. W tym miejscu naprowadzić należy, że na mocy art. 1 ustawy z dnia 30 listopada 200Ir. O zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. Nr 125, poz.1368/ w art. 19 § 4 wprowadzono, że dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłaconych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. W tym stanie prawnym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając zarzuty egzekucyjne jako organ egzekucyjny, przy założeniu, że postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] marca 2007r. jest rozstrzygnięciem o którym mowa w art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w ocenie Sądu, nie spełnia określonych tym przepisem przesłanek bez zwrócenia się do Skarżącego o sprecyzowanie na czym polega zarzut naruszenia przepisu art. 59 § 1 pkt. 1 w/w ustawy i ustosunkowania się do tego zarzutu /Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Komentarz Dariusz Jankowiak Oficyna Wydawnicza "UNIMEX" W-w str. 368 i nast./.
Kolejną kwestią wymagającą zauważenia w rozpoznawanej sprawie jest treść art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przepisu tego, zmodyfikowanego ustawą z dnia 6 września 2001r. wynika, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt. 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt.8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt. 1-5, wypowiedz wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W świetle tak brzmiącego sformułowania, oczywistym zatem jest, że postanowienia art. 34 § 1 są bezprzedmiotowe, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ta sama jednostka organizacyjna - ten sam podmiot /R.Hauser, Z.Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz C.H. BECK W-wa 2003 str. 105/. Za takim stanowiskiem wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2006r. II FSK 474/05 /LEX nr 212135/ argumentując, że trudno uznać za celowe zwracanie się organu egzekucyjnego "do samego siebie" o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów, skoro ich rozpoznanie i wydanie w tym przedmiocie postanowienia należy do kompetencji organu egzekucyjnego będącego wierzycielem, a w postępowaniu odwoławczym i tak kontrolowana jest prawidłowość postanowień wydanych w trakcie postępowania i niezaskarżalnych odrębnie /art. 142 kpa/. W tym stanie rzeczy, bezprzedmiotowym w rozpoznawanej sprawie było wydawanie przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem Dyrektora Zakładu ubezpieczeń Społecznych postanowienia z dnia [...] marca 2007r. stwierdzającego, że należności objęte tytułami wykonawczymi P-15, P-16 i P-17 nie uległy przedawnieniu. Konsekwencją, bezprzedmiotowe również było, powoływanie się przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będącego jednocześnie organem egzekucyjnym oraz wierzycielem na to stanowisko, jako stanowisko wierzyciela w postanowieniu z dnia [...] marca 2007r. w przedmiocie uznania wniesionych przez Skarżącego zarzutów jako bezzasadnych. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając wniesione przez Skarżącego zarzuty winien odnieść się do nich i rozpoznać każdy z nich po myśli art. 34 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego bowiem ostatniego przepisu wynika, że na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie podlegające rozpatrzeniu w terminie 14 dni. Z akt sprawy nie wynika czy wyżej przywołany termin został dochowany nie mniej wskazać należy, że zażalenie Skarżącego wpłynęło do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w dniu 26 marca 2007r. natomiast Skarżący otrzymał je dopiero w dniu 10 maja 2007r.
Rozpoznając zatem, w oparciu o treść art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /tekst jedn. Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm./, który stanowi, że dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej, ten ostatni, winien się do tych zarzutów ustosunkować, nie zaś powoływać się jedynie na niekompletne stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu z dnia [...] marca 2007r. a którego bezprzedmiotowość wyżej została omówiona. Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że w postępowaniu egzekucyjnym administracyjnym, w sytuacji gdy wierzycielem jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i jednocześnie jest organem prowadzącym egzekucję /art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ ograniczeniu ulegają podstawowe zasady postępowania, w tym również zasada dwuinstancyjności a przede wszystkim konstytucyjna zasada równości obywateli wobec prawa określona art. 32 Konstytucji RP. Mając jednak taki stan rzeczy na uwadze ustawodawca, w art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. O systemie ubezpieczeń społecznych /tekst jedn. Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm./ powołał dyrektora izby skarbowej jako organ odwoławczy dla postanowień wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego jako organ egzekucyjny, od których przysługuje zażalenie. W takiej też sytuacji, organ - dyrektor izby skarbowej, rozpoznający zażalenie na postanowienie w przedmiocie wniesionych zarzutów "zmuszony" jest do zajęcia się stroną merytoryczną zobowiązania a w szczególności naruszeniem przepisów prawa materialnego. Powielenie bowiem jednoinstancyjnego stanowiska organu egzekucyjnego będącego jednocześnie wierzycielem prowadziłoby do niekorzystnego dla dłużnika i trudnego do zaakceptowania poprzez obowiązujący porządek prawny wniosku, że stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyrażone w postanowieniu o rozpoznaniu zarzutów nie podlega jakiejkolwiek kontroli instancyjnej bez względu na zgodność z prawem, zasadność czy też prawidłowość. Pozbawiłoby to dłużnika należnej mu ochrony w postępowaniu egzekucyjnym pozostawiając wniesione w oparciu o treść art. 33 ustawy egzekucyjnej zarzuty wyłącznie do dyspozycji wierzyciela /R.Hauser Z.Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz CH.BECK str. 102 i nast./.
Zaprezentowane wyżej stanowisko ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Należności z tytułu nie uiszczonych przez Skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne dotyczyły okresu od kwietnia do grudnia 1998r. Zaległości zatem które są przedmiotem prowadzonej egzekucji powstały pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych /tekst jedn. Dz.U. z 1989r. Nr 25, poz.137 ze zm./. Ustawa ta została uchylona ustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. Nr 137, poz. 887/ która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999r. W Rozdziale 13 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawarte zostały przepisy przejściowe i końcowe zaś w art. 109 ustawodawca przyjął, że składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do 31 grudnia 1998r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Z tak sformułowanego przepisu nie da się wyprowadzić wniosku o stosowaniu do składek należnych przed dniem 1 stycznia 1999r. innych terminów przedawnienia zobowiązań aniżeli dotychczasowe.
Oznacza to, że skoro rozliczanie i opłacanie należności za okres do 31 grudnia 1998r. następuje na podstawie przepisów dotychczasowych, to również według uregulowań dotychczasowych należy oceniać ich wymagalność i przedawnienie. Za takim stanowiskiem opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 lutego 2006r. III SA/Wr 517/04 /ONSA/WSA 2006/6/169/.
W tym stanie rzeczy, zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przesłanek określonej w art. 156 § 1 pkt.2 kodeksu postępowania administracyjnego polegające zarówno na powołaniu jako podstawy prawnej nie mogących mieć zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również takim naruszeniem przepisów postępowania skutkujące w istocie pozbawieniem Skarżącego obrony jego praw. Takie działanie organu prowadzącego postępowanie, w ocenie Sądu, nie mieści się w standardach prawnych demokratycznego państwa jak również wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności /A.Zieliński O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a. PIP 1986, z. 2 s.105, W.Chróścielewski, J.P. Tarno Postępowanie administracyjne, Zielona Góra 1999 s.156, A.Wróbel, K.Chorąży, W.Taras Postępowanie administracyjne 2003, 190-191/.
Z przyczyn wyżej podniesionych Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.2, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło