V SA/Wa 1206/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...stycznia 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2006r., M. M. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o cyt:. "umorzenie kosztów". W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż od ....2001r. przebywa w Zakładzie Karnym, a koniec wyznaczonej kary upływa ...2009r. co uniemożliwia mu spłatę w/w kosztów wobec ZUS. Decyzją z dnia ...listopada 2006r., o nr ... wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności w łącznej kwocie ... zł z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z art. 28 ust. 2 powoływanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, zaś zgodnie z art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności , jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich umorzenia. Zdaniem ZUS wnioskodawca nie spełnia żadnej z przesłanek wskazanych w art. 28 u.s.u.s., a Zakład mimo zakończenia działalności spółki, w której wnioskodawca był wspólnikiem może dochodzić należności od jej wspólników na podstawie decyzji przerzucającej odpowiedzialność. W związku z tym brak jest możliwości uznania należności za całkowicie nieściągalne. Odnosząc się do sytuacji materialnej M. M. organ ustalił, iż aktualnie przebywa on w Zakładzie Karnym (koniec kary przypada na dzień ...2009r.), gdzie jest zatrudniony i za miesiąc lipiec 2006r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości ... zł, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości ... zł. Stałe miesięczne wydatki związane z opłatami czynszowymi wynoszą ...zł. Żona wnioskodawcy leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego. ZUS powołując ponadto przepis art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, wyjaśnił okres w jakim należności z tytułu składek podlegają przedawnieniu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia ...stycznia 2007r., o nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał dodatkowo, iż co prawda działalność spółki nie jest już prowadzona jednakże na podstawie decyzji z dnia ...2006r. przenoszącej odpowiedzialność Zakład może dochodzić należności do dnia ...12.2011r., a stwierdzenie całkowitej nieściągalności byłoby przedwczesne, z uwagi na prowadzenie egzekucji zarówno przez Dyrektora Oddziału ZUS jak i za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego, w stosunku do której nie stwierdzono nieściągalności. Powołując art. 30 u.s.u.s. organ wyjaśnił także, iż zadłużenie dotyczy należności na koncie spółki i obejmuje nie podlegające żadnym ulgom składki należne za osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący M. M. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w łącznej kwocie ...zł. Ponownie przestawił argumenty powoływane we wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodał ponadto, iż po odliczeniu należności ściąganych przez komornika zostaje mu ... zł, a sam czynsz mieszkaniowy wynosi ...zł. Jego żona leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego w C., a obecny stan jej zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy. Wyjaśnił także, że prowadząc - Zakład [...] - nigdy nie miał zadłużenia wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Przedstawił również swoją ciężką sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia ...stycznia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. W powyższym kontekście Sąd miał na uwadze treść przepisu art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z przepisu tego wynika, że do należności z tytułu składek stosuje się między innymi art. 108 § 1 i 4 i art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W ramach tego unormowania do należności z tytułu składek należy stosować w sposób odpowiedni art. 108 § 1 i art. 115 O.p. Ten ostatni stanowi, że wspólnik spółki cywilnej, jak również były wspólnik takiej spółki, ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, a także wspólników, wynikające z działalności spółki. O odpowiedzialności orzeka się w decyzji wydanej na podstawie art. 108 § 1 w związku z art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia ...sierpnia 2006r. (k-... akt administracyjnych), orzekł o odpowiedzialności osoby trzeciej zgodnie z powołanymi przepisami Ordynacji podatkowej, lecz po ponownym rozpoznaniu sprawy organ nie wyjaśniając kwestii jej prawomocności i w oparciu o nią wydał decyzję z dnia ... stycznia 2007r. w przedmiocie umorzenia składek, co spowodowało zdaniem Sądu naruszenie postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy(art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Organ odwoławczy wydając bowiem zaskarżoną decyzję przed ustaleniem, czy od decyzji ZUS o przeniesieniu odpowiedzialności na osobę trzecią zostało wniesione odwołanie, oparł swoje rozstrzygnięcie na niewyjaśnionych dostatecznie dowodach zebranych w sprawie, czym naruszył ogólne zasady postępowania dowodowego wskazane w art. 7 i 77 Kpa. Stwierdzić tym samym należy, że wskazana powyżej wada zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) z dnia ...stycznia 2007r., stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie przesądzone zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnej. Na marginesie Sąd wskazuje jednak, że ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji winien dokładnie wskazać w jakiej kwocie (czy całej) zaległe należności dotyczą osób zatrudnionych wcześniej przez spółkę. Wyjaśnić przy tym należy, że składki płacone za zatrudnionych pracowników, składają się z dwóch części - płaconej przez pracodawcę i zatrudnionego pracownika - i w tej części jest to potrącane z jego wynagrodzenia. Zgodnie z art. 30 u.s.u.s. art. 28 nie ma zastosowania jedynie do części składek płaconych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, czyli do części płaconej przez pracowników. Tak więc po wyjaśnieniu kwestii związanej z prawomocnością konstytutywnej decyzji wydanej na podstawie art. 108 w zw. z art. 115 Ordynacji Podatkowej, organ ponownie rozstrzygając sprawę, powinien również wyjaśnić kwestię toczącego się postępowania egzekucyjnego na datę wydania nowej decyzji. W przypadku gdyby zaległe składki dotyczyły również samego zainteresowanego konieczne stanie się rozważenie jego sytuacji życiowej i materialnej. Należy mieć tu na uwadze, że zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest on jedyną osobą przyczyniającą się do zaspokajania potrzeb rodziny, ponieważ jego żona jest osobą bezrobotną i leczy się w PZP, co dodatkowo zwiększa wysokość ponoszonych przez niego wydatków. Ponadto z dokumentacji zgromadzonej w sprawie tj. w piśmie organu z dnia ... stycznia 2007r.(k-... akt administracyjnych) oraz w zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS działającego za Zakład dokonano zestawienia dochodu M. M., ustalając jego wysokość na ... zł miesięcznie oraz wydatków "domowych" wynoszących ... zł miesięcznie. Sam skarżący w postępowaniu administracyjnym przedstawiając swoją ciężką sytuację finansową przedłożył zaświadczenie o miesięcznym wymiarze opłat za lokal z dnia ...12.2005r., które po zsumowaniu opiewały na kwotę ... zł. Z powyższego wynika, że przedstawione wydatki tylko związane z utrzymaniem mieszkania są zbliżone do osiąganego dochodu skarżącego, co również winno być ewentualnie brane pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w zestawieniu z analizą przesłanek zawartych w art. 28 ustawy ubezpieczeniowej umożliwiających umorzenie zadłużenia wobec ZUS, gdyby zachodził ten przypadek o czym była mowa wyżej. Zdaniem Sądu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie może dostarczyć Prezesowi ZUS użytecznych informacji i zobrazuje sytuację życiową i majątkową skarżącego, która winna być ponownie, w opisanej przez Sąd części poddana ocenie (rozstrzygnięciu) mieszczącej się w ramach uznania administracyjnego - na datę rozstrzygania w sprawie. Dodatkowo wskazać należy, że decyzja wydawana po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powinna w podstawie prawnej powoływać art. 138 k.p.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. c w zw. z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1