III SA/Wa 1201/07
WyrokWSA w Warszawie2007-10-15
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Lidia Ciechomska-Florek, Barbara Kołodziejczak-Osetek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż własnej wierzytelności przez spółkę stanowi usługę podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, a jeśli tak, czy jest zwolniona z tego podatku jako usługa pośrednictwa finansowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż własnej wierzytelności przez zbywcę nie jest świadczeniem usługi w rozumieniu ustawy o VAT, a zatem nie powstaje u niego obowiązek podatkowy. Obowiązek podatkowy powstaje po stronie nabywcy wierzytelności, który świadczy usługę polegającą na zapłacie za nabytą wierzytelność. Organy podatkowe naruszyły przepisy, nie wyjaśniając precyzyjnie, która strona świadczy usługę i na kim ciąży obowiązek podatkowy, a także nie odniosły się do argumentów strony skarżącej dotyczących zwolnienia z VAT.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. zwróciła się o interpretację podatkową dotyczącą sprzedaży własnych wierzytelności. Wnioskodawczyni uważała, że taka sprzedaż jest usługą podlegającą VAT, zwolnioną jako pośrednictwo finansowe, a także czynnością sporadyczną niepodlegającą VAT oraz zwolnioną z podatku od czynności cywilnoprawnych. Organy podatkowe dwukrotnie pozostawiły wniosek bez rozpoznania, domagając się klasyfikacji statystycznej usług, której spółka nie przedstawiła. Po uchyleniu postanowień przez WSA, organy wydały decyzje odmawiające interpretacji, uznając sprzedaż wierzytelności za niepodlegającą VAT po stronie sprzedawcy. Spółka wniosła skargę, zarzucając błędną interpretację przepisów VAT i naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, stwierdza, że uchylone decyzja i postanowienie nie mogą być wykonane w całości, zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz P. S.A. kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Protokolant U. H., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2007 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia "[...]" kwietnia 2007 r. Nr "[...]" w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie Naczelnika "[...]"Urzędu Skarbowego w W. z dnia "[...]" października 2006 r. Nr "[...]", 2) stwierdza, że uchylone: decyzja oraz postanowienie, o których mowa w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącej spółki P. S.A. z siedzibą w W. o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów prawa podatkowego.
Z akt sprawy wynika, ze skarżąca spółka pismem z dnia [...]lutego 2005 r. zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. o udzielenie na podstawie art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) zwana dalej "ord.pod" pisemnej interpretacji co zakresu i stosowania przepisów prawa podatkowego. Skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie, że:
1) sprzedaż przez podatnika własnej wierzytelności na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwana dalej "ustawa o VAT", stanowi usługę podlegającą przepisom ustawy o VAT i jednocześnie czynność ta, na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT, jako usługa pośrednictwa finansowego, jest zwolniona z podatku VAT,
2) zgodnie z art.90 ust.6 ustawy o VAT sprzedaż wierzytelności przez spółkę może być uznana za czynność sporadyczną, która powoduje, iż obrót osiągnięty z tytułu takiej wierzytelności nie jest brany pod uwagę przy obliczaniu współczynnika służącego do odliczenia podatku naliczonego VAT przez spółkę,
3) przelew wierzytelności, na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. jedn. Dz. U. Nr 41, poz. 399 ze zm.), jest zwolniony od podatku od czynności cywilnoprawnych.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy spółka wyjaśniła, że jako operator sieci P. wystawia faktury za usługi telefoniczne. Część dłużników spółki nie płaci za faktury przez nią wystawione. W przypadku gdy działania spółki zmierzające do wyegzekwowania należnej zapłaty nie przynoszą rezultatów, spółka dokonuje sprzedaży wierzytelności na rzecz innych podmiotów, które następnie dochodzą zapłaty od dłużnika.
Pismem z dnia [...] marca 2005 r. organ pierwszej instancji na podstawie art. 169 § 1 i 14a § 5 i § 2 O.p. wezwał skarżącą spółkę do uzupełnienia stanu faktycznego przedstawionego we wniosku przez przedstawienie klasyfikacji usług, o których mowa we wniosku dokonanej przez Urząd Statystyczny w L.
W odpowiedzi na to wezwanie spółka skierowała do organu pismo, w którym stwierdziła, że złożony przez nią wniosek zawiera pełne przedstawienie stanu faktycznego sprawy i jest zgodny z wymogami określonymi w art. 14 § 2 ord.pod. Zdaniem spółki, wobec wyczerpującego przedstawienia przez nią we wniosku stanu faktycznego żądanie organu było nieuprawnione.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., na podstawie art. 169 § 1 i 4, art. 14a § 5 oraz art. 14a § 2 ord. pod., pozostawił wniosek skarżącej spółki o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania prawa podatkowego z dnia [...] lutego 2005 r. bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że na podstawie art. 14a § 2 ord. pod., składając wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania prawa podatkowego, podatnik, płatnik lub inkasent jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie. Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o VAT podatnik jest odpowiedzialny za sklasyfikowanie świadczonych przez siebie usług na podstawie klasyfikacji wydawanych na podstawie przepisów o statystyce państwowej. Organem właściwym do dokonania klasyfikacji jest Ośrodek Interpretacji Standarów Klasyfikacyjnych Urzędu Statystycznego w L.. Skarżąca spółka pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o dokonanie interpretacji o klasyfikację dokonaną przez wymieniony organ i pouczenia jej że niewykonanie wezwania w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania, wniosku nie uzupełniła.
Na to postanowienie skarżąca spółka wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., który utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Na postanowienie organu drugiej instancji spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2006 r. Sygn. akt III Sa/Wa 241/06 uznał skargę za uzasadniona i uchylił wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów podatkowych .
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż w rozpoznanej sprawie organ dokonał błędnej interpretacji zawartego w art. 14a § 2 ord. pod. pojęcia "stan faktyczny". W ocenie Sądu, pojęcie to w powołanym przepisie zostało użyte w takim znaczeniu jakie ma ono w języku potocznym. Interpretując to pojęcie według znaczenia języka potocznego należy stwierdzić, że "stan faktyczny" oznacza stan jaki wystąpił w rzeczywistości. Przez stan ten należy rozumieć zdarzenia jakie miały miejsca w rzeczywistości, okoliczności, które rzeczywiście wystąpiły.
Z tego względu przez element stanu faktycznego, w rozumieniu powołanego przepisu, nie można było rozumieć czynności, których podatnik w rzeczywistości nie dokonał, jednakże organy obydwu instancji za element stanu faktycznego na podstawie, którego miały dokonać interpretacji przepisów prawa podatkowego, uznały urzędową klasyfikację czynności wykonywanych przez podatnika, której to klasyfikacji podatnik nie dokonał przed złożeniem wniosku o dokonanie interpretacji przepisów prawa podatkowego. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy organ obowiązany był udzielić pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego na podstawie stanu faktycznego dotyczącego tej interpretacji przedstawionego przez skarżącą spółkę we wniosku. Jeżeli organ uznał, że urzędowa klasyfikacja statystyczna wykonywanych przez podatnika czynności jest konieczna do załatwienia sprawy, to obowiązany był sam o nią wystąpić. Niedostarczenie przez podatnika w toku postępowania klasyfikacji nie mogło być uznane za odmowę usunięcia braku formalnego, o którym mowa w art. 169 § 1 ord .pod. gdyż żaden przepis prawa nie nakłada na podatnika obowiązku dołączania takiej klasyfikacji do wniosku o udzielenie interpretacji na podstawie art. 14a § 1 ord.pod., co więcej przepisy o podatku VAT nie nakładają na podatników obowiązku posiadania takich klasyfikacji w zakresie sprzedawanych przez podatników wyrobów. Zatem uznanie przedmiotowej klasyfikacji za element formalny wniosku, o którym mowa w art. 14a § 1 ord. pod. było zupełnie bezzasadne. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 169 § 1 i 4 O.p., gdyż w sprawie nie doszło do nieusunięcia braku formalnego podania. Organ uznając klasyfikację statystyczną za element stanu faktycznego, o którym mowa w art. 14a § 2 O.p. dokonał błędnej interpretacji tego przepisu.
Sąd nie mógł w niniejszej sprawie wypowiadać się co do zasadności stanowiska skarżącej strony w zakresie interpretacji przepisów VAT zawartego w przedmiotowym wniosku, gdyż niniejsza sprawa nie dotyczyła merytorycznego rozstrzygnięcia tego wniosku i z tego względu w niniejszym wyroku Sąd na podstawie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie mógł zawrzeć własnej oceny tego stanowiska. Co do pytania dotyczącego podatku od czynności cywilnoprawnych interpretacji udzielono w odrębnych rozstrzygnięciach organów podatkowych, a w szczególności postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] maja 2005 r. utrzymanego w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2005 r. a skarga strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd rozstrzygnął wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2007 r. Sygn. akt III SA/Wa 117/07.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w części dotyczącej podatku od towarów i usług pierwszego pytania czy sprzedaż przez podatnika własnej wierzytelności na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT , stanowi usługę podlegającą przepisom ustawy o VAT i jednocześnie czynność ta, na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT, jako usługa pośrednictwa finansowego, jest zwolniona z podatku VAT- w dniu [...] października 2006 r. Nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. uznał stanowisko i strony za nieprawidłowe stwierdzając w uzasadnieniu, iż w przypadku sprzedaży wierzytelności własnej (pierwszego wierzyciela) nie można zakładać, iż czynność ta może być wykonywana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ponieważ żadna działalność gospodarcza nie może zmierzać do nieuzyskania wymagalnej zapłaty za świadczone usługi lub dostarczone towary, a konsekwencji do sprzedaży tak powstałej wierzytelności. O pośrednictwie finansowym można mówić tylko wtedy, gdy przedmiotem zbycia jest wierzytelność wcześniej nabyta od innego podmiotu i tylko w przypadku, gdy czynność taka stanowi przedmiot działalności gospodarczej podatnika. Ponadto organ I instancji powołał się na uzyskaną z Głównego Urzędu Statystycznego opinię z dnia [...] sierpnia 2006 r., z której wynika, iż sprzedaż własnych wierzytelności nie jest usługą w rozumieniu zasad metodycznych PKWIU.
Z powyższego wynika, iż przelew własnych wierzytelności przez spółkę na rzecz innego podmiotu gospodarczego nie mieści się w zakresie przedmiotowym ustawy o podatku od towarów i usług, a w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu VAT.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] odmówił zmiany postanowienia wydanego w I instancji podzielając argumentację prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Nie uwzględnił zarzutów zażalenia podniesionych przez spółkę, która argumentowała, iż sprzedaż wierzytelności własnych przez spółkę mieści się w pojęciu usługi w rozumieniu art.8 ustawy o VAT. Definicja usługi jest bardzo szeroka i nie można z niej wyłączyć czynności takich jak sprzedaż praw majątkowych tj. wierzytelności. Jednocześnie na mocy art.43 ust.1 pkt 1 ustawy o VAT jest to czynność zwolniona z podatku VAT jako usługa pośrednictwa finansowego. Co do powołanego przez stronę art.13(B) (d) (3) VI Dyrektywy Rady Unii Europejskiej Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, iż przepisy powołanej Dyrektywy nie są przepisami obowiązującymi wprost, stanowią rodzaj wytycznych, pozwalających na dostosowanie prawodawstwa poszczególnych krajów do pewnych wymogów unijnych stąd nieuzasadniony jest zarzut pierwszeństwa VI Dyrektywy w stosunku do przepisów krajowych.
W skardze na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art.43 ust.1 ustawy o VAT poprzez jego błędną interpretację tj. uznanie iż sprzedaż wierzytelności własnych nie jest czynnością objętą tym przepisem
2) naruszenie art.121 ord. pod. poprzez powołanie się przy rozpatrywaniu sprawy na dowód nieznany spółce, a znany tylko organowi podatkowemu.
W uzasadnieniu powtórzono dotychczas prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :
Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT z 2004 r., opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, przy czym ustawa nie zawiera samodzielnej i pozytywnej definicji pojęcia "usługi" stwierdzając jedynie w art. 8 ust. 1, iż przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...). Z kolei w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o VAT z 2004 r., usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych.
W świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT z 2004 r. wierzytelność, jako prawo majątkowe, nie jest towarem. Pozostaje więc jedynie do rozstrzygnięcia czy cesja wierzytelności może być potraktowana w kategorii odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy o VAT z 2004 r.
Należy zgodzić się, co do zasady, z przedstawionym przez organy podatkowe stanowiskiem, iż sprzedaż "wierzytelności własnej" nie jest świadczeniem usług przez jej zbywcę, a zatem nie powstaje u niego z tego tytułu obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług. Potwierdza to również Główny Urząd Statystyczny w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z dnia [...] sierpnia 2006 r. , w którym wskazuje, iż "sprzedaż własnych wierzytelności nie jest usługą w rozumieniu zasad metodycznych PKWIU."
Analiza treści przepisów art. 8 ust. 1-3 ustawy o VAT prowadzi do wniosku, że sprzedaż własnej wierzytelności nie może być uznana za świadczenie usługi przez sprzedawcę na rzecz podmiotu nabywającego wierzytelność. Zdaniem Sądu mimo, że wierzytelność nie jest towarem i nie jest też usługą to jej nabycie przez podmiot zajmujący się skupowaniem wierzytelności i dochodzeniem ich od dłużników stanowi świadczenie przez nabywcę wierzytelności na rzecz jej zbywcy usługi w rozumieniu art. 8 ust,. 1 ustawy o VAT. Usługa ta polega na dokonaniu przez nabywcę wierzytelności na rzecz zbywcy wierzytelności zapłaty za nabytą wierzytelność, w wyniku czego zbywca nie musi podejmować działań w celu odzyskania zapłaty od niesolidnego dłużnika. W związku z tym to świadczenie podmiotu nabywającego wierzytelność należy uznać za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, natomiast czynność zbywcy którego przedmiotem jest przeniesienie na nabywcę prawa do wierzytelności w zakresie VAT – u jest obojętna. Jednakże to, że sprzedaż wierzytelności własnej po stronie sprzedawcy nie jest usługą, nie oznacza jednak, że czynność ta (sprzedaż) nie jest elementem usługi. Różnica jednak polega na tym, że usługę tę świadczy inny podmiot – nabywca wierzytelności. (por. Zubrzycki Leksykon VAT, Wrocław, 2005, s 574 i nast.).W tym sensie transakcja kupna-sprzedaży wierzytelności podlega przepisom ustawy o VAT , z tym że obowiązek podatkowy powstaje po stronie nabywcy a nie sprzedawcy wierzytelności. Organy podatkowe w wydanych w sprawie rozstrzygnięciach nie wypowiedziały się wyczerpująco co do transakcji kupna-sprzedaży wierzytelności własnej, koncentrując się wyłącznie na sprzedawcy, nie wskazały, która ze stron świadczy usługę, a w konsekwencji, iż na nabywcy ciąży obowiązek podatkowy, czym naruszyły art.187 § 1 ord. pod. Natomiast stanowisko organów podatkowych, iż sprzedaż wierzytelności po stronie sprzedawcy powstaje w przypadku "drugiego zbywcy" który nabył wierzytelność i zbywa ją świadcząc usługę pośrednictwa finansowego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, nie dotyczy przedmiotowej sprawy. W przedmiotowej sprawie z wniosku wynika, że cesja wierzytelności pomiędzy stronami (art.509 kodeksu cywilnego) ma charakter definitywnego przeniesienia wierzytelności na nabywcę, nie przewiduje się zwrotów wierzytelności. Oznacza to że w przypadku ewentualnej nieściągalności wierzytelności od dłużnika , nabywca nie może żądać od sprzedawcy wypłaconej mu kwoty w drodze tzw. regresu. Obowiązek podatkowy po stronie nabywcy powstaje więc w chwili nabycia wierzytelności tj. w chwili kiedy usługa zostaje wykonana. Dalsze transakcje nabywcy nie były więc przedmiotem zapytania spółki.
W konsekwencji też nie uzasadnione jest stanowisko strony skarżącej, iż sprzedaż wierzytelności własnej jest usługą pośrednictwa finansowego podlegającą zwolnieniu z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art.43 ust.1 pkt 1 ustawy o VAT. Czynność ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług po stronie sprzedawcy, dalsze więc rozważania co do zwolnienia od opodatkowania są bezprzedmiotowe.
Natomiast co do stanowiska organów podatkowych w kwestii zastosowania w sprawie VI Dyrektywy należy wskazać, iż przystępując do Unii Europejskiej na mocy Traktatu zwanego Traktatem Ateńskim zawartego w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze zm.) Polska związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez Instytucje Wspólnot (...) przed dniem przystąpienia, jak również stała się adresatem dyrektyw i decyzji w rozumieniu art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r. (wersja skonsolidowana - Dz.U.04.90.864/2 ze zm., zwanego dalej "TWE") (...), o ile takie dyrektywy i decyzje skierowane były do wszystkich państw członkowskich (por. art. 2 i 53 Aktu Ateńskiego dotyczącego warunków przystąpienia nowych państw członkowskich oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej – Dz. U. UE z 2003r. L 236, poz. 33 ze zm.).
Organy krajowe po akcesji do Unii Europejskiej stosują prawo unijne na jeden z dwóch sposobów: 1)bezpośrednio lub 2)pośrednio.
1) Bezpośrednie stosowanie prawa unijnego ma miejsce wówczas gdy organy podejmują swoje rozstrzygnięcia w oparciu o normy tego prawa. Najczęściej odnosi się to do norm rozporządzeń, np. w przypadku stosowania prawa celnego. Jak jednak podkreślił ETS w orzeczeniu z dnia 8 października 1987 r. w sprawie karnej Kolpinguis Nijmegen (80/86), organy państwa nie mogą bezpośrednio stosować przepisów dyrektyw w celu ograniczenia praw jednostek.
Istotna jest także bezpośrednia skuteczność dyrektyw unijnych.
W przypadku bowiem, gdy przepisy dyrektywy są, jeżeli chodzi o ich treść, bezwarunkowe i dostatecznie precyzyjne, w sytuacji braku jej implementacji lub niewłaściwej implementacji w określonym terminie do krajowego systemu prawnego, obywatel może się powoływać na jej postanowienia przeciwko jakimkolwiek przepisom prawa krajowego, które są sprzeczne z dyrektywą, lub w takim zakresie, w jakim przepisy dyrektywy określają, jakich praw jednostki mogą dochodzić od państwa (wyrok ETS z 19 stycznia 1982 r. w sprawie C-8/81 Ursula Becker przeciw Finanzamt Munster-lnnenstadt).
2) Najczęściej jednak organy krajowe stosują prawo unijne w sposób pośredni, tzn. wydając swoje decyzje lub orzeczenia na podstawie norm prawa krajowego, ukształtowanego w oparciu o prawo unijne, implementowane do krajowego porządku prawnego. Źródłem zasady pośredniej skuteczności prawa wspólnotowego jest art. 10 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) mówiący o spoczywającym na państwach członkowskich obowiązku podjęcia wszelkich starań dla wykonania zobowiązań, jakie wynikają z TWE, a także o zakazie takich działań, które mogłyby osiągnięcie celów TWE uniemożliwić (zasada solidarności). Zdaniem ETS wszelkie instytucje państw członkowskich, w tym sądy, mają obowiązek współdziałać dla osiągnięcia celów wspólnotowych. Dla organów stosujących prawo oznacza to obowiązek interpretowania prawa krajowego w świetle tekstu oraz celu dyrektywy (czy też innego aktu prawa), aby zapewnić normom wspólnotowym moc wiążącą w prawie krajowym. Sąd krajowy powinien bowiem zapewnić dyrektywie pośrednie obowiązywanie poprzez interpretację prawa krajowego zgodnie z treścią dyrektywy (K. Czyżewska, Zasada pośredniej skuteczności, Rzeczpospolita z 22.11.2004 r.).
Obowiązek "prounijnej" wykładni prawa krajowego jest uważany przez ETS za jeden z istotnych obowiązków państw członkowskich. Ponadto organy polskie są zobowiązane, w razie stwierdzenia, że normy prawa polskiego są niezgodne z prawem unijnym, zastosować normy prawa unijnego jako podstawę swoich rozstrzygnięć, odmawiając równocześnie zastosowania norm prawa polskiego. Taki tryb postępowania organów i sądów polskich jest konsekwencją zasady pierwszeństwa prawa unijnego wobec prawa krajowego państw członkowskich (S. Biernat, Przystąpienie Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej: wyzwania dla organów stosujących prawo, [w:] Prawo polskie a prawo Unii Europejskiej, pod red. naukową E. Piontka, Warszawa 2003, s. 106-107).
Stosując prawo krajowe organy podatkowe jak i sąd są zobowiązane dokonywać wykładni tego prawa, tak dalece jak to możliwe, w świetle brzmienia i celu dyrektywy, aby osiągnąć cel dyrektywy, a w ten sposób wypełnić trzeci ustęp art. 249 Traktatu o WE. Samo przyjęcie środków krajowych prawidłowo implementujących dyrektywę nie wyczerpuje skutków dyrektywy, gdyż należy jeszcze zapewnić, aby środek krajowy prawidłowo implementujący dyrektywę był stosowany w sposób, jaki pozwala na realizację celu, do którego zmierza dyrektywa. Narusza bowiem porządek prawny Wspólnoty stosowanie środków implementujących dyrektywę w sposób z nią niezgodny (orzeczenie ETS z 11 lipca 2002 r. w sprawie C-62/00 Marks & Spencer).
Stosowanie proeuropejskiej wykładni prawa nie ma jednak charakteru bezwzględnie obowiązującego i w praktyce musi napotykać na niezbędne ograniczenia. Proeuropejska wykładnia prawa powinna mieć miejsce wyłącznie gdy wykładnia językowa nie prowadzi do odpowiedzi w przedmiocie treści przepisów polskiego prawa. W szczególności znajdzie zastosowanie gdy przepisy prawa UE nie zostały w pełni włączone do polskiego porządku prawnego i powodują niejasności interpretacyjne.(pod. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Siedmiu Sędziów NSA z dnia 28 maja 2007 r. I FPS 5/06).Z powyższego wynika, iż obowiązkiem organów podatkowych jest dokonywanie interpretacji przepisów prawa krajowego z uwzględnieniem z przepisów prawa wspólnotowego również po wejściu w życie ustawy o VAT według wyżej przedstawionych zasad. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe ograniczyły się w zasadzie do stwierdzenia, iż zarzut naruszenia pierwszeństwa VI Dyrektywy jest nieuzasadniony, ponieważ ma ona charakter wytycznych i nieobowiązuje bezpośrednio a rozstrzygającą jest ustawa o VAT. Nie odpowiadając na argumenty strony, która z art.13 Dyrektywy wywodziła prawo do zwolnienia. W każdej sprawie dotyczącej udzielenia interpretacji szczególnie ważne jest aby rozstrzygnięcia w sprawie były zgodne z art.210 § 4ord.pod.a zdaniem Sądu w tej kwestii jak i argumentów strony skarżącej, iż sprzedaż wierzytelności własnych stanowi usługę pośrednictwa zwolnioną na podstawie art.43 ust.1 pkt 1 ustawy o VAT organy podatkowe z wyżej wymienionych względów przepis ten naruszyły. Nie wyjaśniły bowiem w sposób precyzyjny i przekonujący dlaczego stanowisko strony jest nieprawidłowe, poprzez nie odniesienie się do przedstawionych we wniosku argumentów.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło