II GZ 196/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia U. N.V., R., H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1120/07 w zakresie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skarg U. N.V., R., H. oraz M. Z., S. Z. "I. M." sp. j. w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o zawieszenie postępowania do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1120/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zawiesił za wniosek M. Z. i S. Z. "I. M." spółka jawna w C. postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skarg U. N.V., R., H. oraz M. Z., S. Z. "I. M." sp.j. w C. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że prowadzone przed Urzędem Patentowym RP postępowania administracyjne o unieważnienie praw ochronnych udzielonych na rzecz U. N.V. na znaki S. nr IR [...] oraz nr IR [...] stanowią podstawę do zawieszenia niniejszego postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. W razie bowiem uwzględnienia przez Urząd Patentowy RP wniosków spółki I. M. w sprawach Sp. [...] oraz Sp. [...] upada rejestracja znaków S. nr IR [...] oraz nr IR [...] (orzeczenie ma skutek ex tunc). Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego S. i.-m. nr R [...] bazuje wyłącznie na wcześniejszej rejestracji znaków U. N.V. i S. nr IR [...] oraz S. nr IR [...]. Sąd stwierdził, że nie ma wpływu na powyższe rozstrzygnięcie oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., gdyż w poprzednim wniosku o zawieszenie postępowania strona powołała się na postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia praw ochronnych na sporne międzynarodowe znaki towarowe: słowny S. IR [...] oraz słowno-graficzny S. IR [...] z powodu ich nieużywania w rozumieniu art. 169 p.w.p., które będą rozpatrywane łącznie z wnioskiem U. N.V. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "B. I. M." nr R-[...]. W zażaleniu na powyższe postanowienie U. N.V., H. wniosła o uchylenie postanowienia WSA w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Orzeczeniu Spółka zarzuciła naruszenie lub błędne zastosowanie w sprawie: 1) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie ze względu na zawieszenie postępowania, w sytuacji gdy brak było przesłanek ku temu; 2) art. 7 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, jako że wszystkie okoliczności sprawy wskazują niewątpliwie na to, iż Uczestnik I. M. po raz kolejny zmierza do przewlekania sprawy, a złożony przez I. M. wniosek o unieważnienie znaków U. jest w całości bezpodstawny, co wynika nawet z pobieżnego zapoznania się z tym wnioskiem, tym samym zasady i prawo U. do szybkiego i efektywnego postępowania sądowego zostały przez WSA naruszone; 3) art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie. Spółka w uzasadnieniu wskazała, że postanowienie WSA powinno zostać w całości uchylone, a postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie podjęte przez WSA, ponieważ WSA bada legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej w oparciu o stan faktyczny i prawny występujący w dniu jej wydania przez organ, a na ten dzień U. posiadał i posiada interes prawny. U. wykazał interes prawny nie tylko w oparciu o znaki nr IR [...] i IR [...], ale także w oparciu o wcześniejsze używanie znaków S. na rynku, z czym zgodził się UP RP w swojej decyzji. Ponadto WSA naruszył zasadę ustanowioną art. 7 p.p.s.a., i to zwłaszcza w sytuacji, gdy NSA już raz potwierdził, iż wcześniej oddalony wniosek o zawieszenie I. M. był bezpodstawny, a zawieszenie na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a. jest fakultatywne. Spółka wskazała ponadto na brak celowości zawieszenia niniejszego postępowania i błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. przez WSA. W ocenie U., wbrew argumentacji I. M., przyjętej przez Sąd pierwszej instancji w postanowieniu, nie ma znaczenia wsteczny skutek unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. Zarówno bowiem w chwili składania wniosku o unieważnienie znaku "S. i. m." R [...], jak i w dniu wydania decyzji przez Urząd Patentowy, U. mógł wywieść swój interes prawny m.in. z rejestracji znaków S. i Urząd Patentowy w sposób prawidłowy ocenił istnienie tego interesu w chwili wydania decyzji. Niezależnie od powyższego, U. wskazał, że jego interes prawny nie zależy jedynie od istnienia jego praw ochronnych do znaków S., co zostało podkreślone na rozprawie 21 kwietnia 2008 r. i zapisane w protokole. Niezależnie od ewentualnego unieważnienia praw ochronnych do znaków towarowych S., U. będzie posiadał interes prawny w dochodzeniu unieważnienia przedmiotowego znaku towarowego S., wynikający z innych podstaw niż posiadanie ważnej rejestracji znaków towarowych S., co zostało prawidłowo wskazane przez organ w decyzji, ale niestety pominięte przez WSA pomimo wskazania tego w protokole z dnia 21 kwietnia 2008 r. Spółka podniosła, że w kognicji WSA leży zapoznanie się i rozstrzygnięcie, czy sprawy Sp. [...] oraz Sp. [...] mają jakąkolwiek szansę na pozytywne rozstrzygnięcie dla I. M. Inaczej przepis art. 125 § 1 p.p.s.a., a zwłaszcza zasada art. 7 p.p.s.a., stają się wręcz iluzoryczne, gdyż każdy może na podstawie bezpodstawnych, absurdalnych wniosków przed innym organem administracyjnym wnosić o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na zażalenie "I. M." sp.j. wniosła o oddalenie zażalenia oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem I. M. postanowienie WSA jest zasadne i zgodne z obowiązującym prawem. W uzasadnieniu I. M. stwierdziła, że wywody U. dotyczące istnienia wielorakich okoliczności uzasadniających interes prawny U. w żądaniu unieważnienia znaku towarowego słowno-graficznego "S. i. M." (nr R- [...]) innych niż posiadanie praw ochronnych nr IR-[...] i nr IR-[...], są całkowicie nieprzekonywujące. Nawet gdyby przyjąć, że istnieją jakieś inne przesłanki uzasadniające interes prawny U., to są one wywodzone dopiero w zażaleniu U. na postanowienie WSA z dnia 21 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jest to podstawa fakultatywna zawieszenia postępowania, a o jego zawieszeniu decydują względy celowościowe, które pozostawia się uznaniu sądu. Zatem sąd winien rozważyć, czy w danym przypadku jest celowe wstrzymanie biegu sprawy z uwagi na opisane we wniosku o zawieszenie postępowania okoliczności. Rozstrzygnięcie sprawy zależy przy tym od wyniku innego toczącego się postępowania, jeżeli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy sądowoadministracyjnej, na tle której wystąpiło (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", T. Woś, M. Romańska, H. Knysiak-Molczyk, Wyd. LexisNexis, s. 457). Mając na uwadze względy celowości oraz ekonomii procesowej, sąd zawieszając w sprawie postępowanie powinien mieć na względzie możliwość wystąpienia w przyszłości zarówno przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu. Przy czym rozważając kwestie związane z możliwością wznowienia postępowania administracyjnego sąd winien rozważyć, iż nie wszystkie przesłanki wymienione w art. 145 k.p.a. stanowią podstawę do uchylenia przez sąd decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000, nr 1, poz. 16). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że Sąd I instancji nie dokonał pełnych ustaleń odnoszących się do tego, czy okoliczności powoływane we wniosku o zawieszenie postępowania przy uwzględnieniu okoliczności wskazywanych przez Spółkę U. N.V. stanowią wystarczającą podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd I instancji w motywach zaskarżonego postanowienia zwracając uwagę na celowość zastosowania instytucji zawieszenia postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podkreślił, że praktyka sądowa opowiada się raczej za szerokim interpretowaniem użytego w komentowanym pkt 1 § 1 art. 125 p.p.s.a. pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. Należy jednak zauważyć, że autorzy tego poglądu podkreślili dalej, iż dotyczy to przypadków, gdy zawieszenie postępowania następuje z uwagi na skierowanie, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład rozszerzony NSA (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wyd. II Wolters Kluwer, s. 286). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji przyjął, że rozstrzygnięcie spraw toczących się przed Urzędem Patentowym (pod sygn. Sp. [...] i [...]) o unieważnienie praw ochronnych udzielonych na rzecz U. N.V. na znaki S. nr IR [...] oraz nr IR [...] stanowi podstawę do zawieszenia postępowania, bowiem w razie uwzględnienia tych wniosków upada rejestracja ww. znaków (orzeczenie na skutek ex tunc), gdyż wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego S. i.-m. nr R-[...] bazuje wyłącznie na wcześniejszej rejestracji znaków U. N.V.: S. nr IR [...] oraz S. nr IR [...]. Sąd I instancji przy tym nie wypowiedział się w związku z tym jaki w jego ocenie wynik ww. postępowań administracyjnych będzie miał wpływ na ocenę legalności zaskarżonego aktu. Ponadto U. N.V. trafnie zarzuca w zażaleniu, iż na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2008 r. podnosiła okoliczności, które w jej ocenie powodują, że ewentualna decyzja o unieważnieniu znaków S. w sprawach o sygn. Sp. [...] i [...] toczących się przed Urzędem Patentowym RP nie ma znaczenia dla niniejszego postępowania (karta 397 i 398 akt sąd.). Sąd I instancji odnośnie tych kwestii nie zajął żadnego stanowiska w sprawie. Tym samym uznać należało, że przy rozpoznaniu wniosku o zawieszenie postępowania zgłoszonego w dniu 6 kwietnia 2008 r. nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności, które mogły mieć wpływ na ocenę czy rozstrzygnięcie, które zapadnie w ww. sprawach toczących się przed Urzędem Patentowym stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślić wypada, że dla sądu kwestią wstępną jest takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2005 r. sygn. akt II OSK 694/06, zbiór LEX nr 338509). Z przyczyn wyżej wymienionych zachodziły podstawy do uwzględnienia zażalenia, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w nim zawarte należało uznać za trafne. Wbrew bowiem poglądom reprezentowanym w zażaleniu Sąd I instancji trafnie uznał, iż na ocenę zasadności aktualnego wniosku o zawieszenie postępowania nie ma wpływu okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 marca 2008 r. (sygn. II GZ 28/08) oddalił zażalenie na postanowienie Sądu I instancji rozstrzygające o wniosku o zawieszenie postępowania zgłoszonym w dniu 3 października 2007 r., gdyż był on oparty na innych okolicznościach. Słusznie też Sąd I instancji uznał, że nie jest uprawniony do oceny zasadności wniosków zgłoszonych przez Spółkę I. M. w sprawach o sygn. [...] i [...] zawisłych przed Urzędem Patentowym RP. Obowiązek Sądu w tej kwestii sprowadza się jedynie do oceny czy wynik ww. postępowań (oceniony hipotetycznie) ma wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej. Nie jest też słuszny zarzut naruszenia art. 7 p.p.s.a. gdyż postępowanie zgodne z tym przepisem nie może oznaczać, że możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania narusza zasadę w nim wyrażoną (por. glosa krytyczna P. Brzozowskiego do postanowienia NSA z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt I FZ 99/06, publ. Zbiór Lex/el.2007, nr 63482). Szybkość postępowania nie może bowiem prowadzić do uproszczeń, które mogłyby mieć niekorzystny wpływ na wynik sprawy. Nie można też uznać za uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., bowiem Sąd przepisu tego jako przepisu procedury administracyjnej nie stosował. Z przyczyn podniesionych na wstępie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 p.p.s.a.