III SA/Wa 1435/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę III SA/Wa 1435/07 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] kwietnia 2007r. nr[...], określające J.K. wysokość kosztów egzekucyjnych. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P. z tytułu niezapłaconych składek. Zawiadomieniem z dnia 3 lutego 2006 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności O. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych, określonych postanowieniem organu I instancji. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podniósł, że zajęcie wierzytelności wobec spółki "O." było bezskuteczne, ponieważ firma ta nie istnieje od 5 grudnia 2002 r. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej w W. powołał się na art. 89 § 1 i 3 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz.1954 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności. Organ wyjaśnił, że w dniu 23 marca 2006 r. od dłużnika zajętej wierzytelności wpłynęła kwota 1.220 zł. na poczet należności objętych zajęciem Przelew został dokonany przez O. spółka z o.o. Oznacza to, że dłużnik zajętej wierzytelności uznał wierzytelność i przekazał kwotę, która była należna do wypłaty zobowiązanemu za świadczone usługi. Zawiadomienie o zajęciu wystawione na O. s.c. zostało przyjęte do realizacji w dniu 7 lutego 2006 r . przez O. spółka z o.o., która powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej O. Organ wskazał, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. za dokonane zajęcie została naliczona opłata w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności (zobowiązanie główne i odsetki liczone na dzień zajęcia), nie mniej jednak niż 4,20 zł. Zgodnie z art.64 § 6 u.p.e.a. w wyniku wszczętego postępowania egzekucyjnego powstała opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez J.K., który zarzucił mu: - rażące naruszenie art. 64 § 6 i 10 u.p.e.a., polegające na określeniu kosztów egzekucyjnych w sytuacji gdy zajęcie wierzytelności z dnia 3 lutego 2006 r. dokonane wobec "O." s.c. było bezskuteczne ponieważ firma ta nie istnieje, bowiem w dniu 5 grudnia 2002 r. została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej, - sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że "O." Sp. z o. o. powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej "O.". W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ wyjaśnił, że O. spółka z o.o. notarialnym aktem sprzedaży z dnia [...] listopada 2002 r., nr rep. [...] nabyła majątek spółki cywilnej O. wraz z wszelkimi wierzytelnościami. Wskazał również, że koszty egzekucyjne z zasady obciążają zobowiązanego, poza wyjątkami wskazanymi w art. 64c u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. za dokonane zajęcie (niedotyczace świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę) organ egzekucyjny pobiera opłatę w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł. 20 gr. Natomiast w myśl art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Z § 10 tego art. wynika natomiast, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. U.p.e.a. w art. 64c ustanawia zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji. Zasadność takiej regulacji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanych od wykonywania nałożonych na nich obowiązków. Do kosztów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy ustawy stanowiące o zasadach ogólnych postępowania egzekucyjnego. Chodzić tu będzie w szczególności o zasadę celowości i zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji. Z powyższych zasad wynika, że zobowiązany będzie ponosił koszty celowe, niezbędne do przeprowadzenia egzekucji. Nieuzasadnione wydatki egzekucyjne, koszty powstałe w wyniku nieprawidłowego działania organu egzekucyjnego lub pracowników tego organu nie mogą obciążać zobowiązanego. Będą one obciążały organ egzekucyjny, niekiedy wierzyciela. Inną kwestią jest to czy i w jakim trybie organ egzekucyjny lub wierzyciel może dochodzić swoich należności od swych pracowników winnych zaniedbań. Zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona. Ograniczenia te wynikają wprost z przepisów u.p.e.a., dotyczących kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 3-4) Z art. 64c § 3 i § 3a wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Zwykle koszty te będą obciążały wierzyciela albo organ egzekucyjny, w zależności od tego, który z tych podmiotów postępowania egzekucyjnego spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji. Przez prawidłowe wszczęcie postępowania należy rozumieć taką sytuację, w której w momencie wszczynania postępowania nic nie wskazuje na niemożność poniesienia przez zobowiązanego kosztów postępowania. W przeciwnym bowiem przypadku postępowanie już wszczęte należałoby umorzyć, zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9. Gdy niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji spowodował organ egzekucyjny, ponosi on koszty w tym sensie, że nie płyną do niego dochody w postaci opłat za dokonane czynności egzekucyjne, czy też nie będzie on mógł ściągnąć od zobowiązanego i wierzyciela wydatków poniesionych w związku z postępowaniem egzekucyjnym. Podstawowe znaczenie ma wykładnia zawartego w art. 64c § 3 pojęcia niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ustawa nie wprowadza reguły, że koszty egzekucyjne ustalane są w formie postanowienia. Wydanie takiego postanowienia uzależnione jest od złożenia stosownego żądania przez zobowiązanego lub wierzyciela. Organ egzekucyjny ma obowiązek wydać postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych jedynie w przypadku, gdy koszty te obciążają wierzyciela. Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych jest zaskarżalne. Brak wniosku o wydanie omawianego postanowienia nie stanowi przeszkody dla organu egzekucyjnego w ściągnięciu kosztów obciążających zobowiązanego bezpośrednio w trybie egzekucyjnym (por. wyrok NSA z 29 lipca 2000 r., II SA/Ka 2198/98, niepubl.). Gdy chodzi o wymagania formalne postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, to odpowiednie zastosowanie znajdą tu przepisy k.p.a. (art. 124, 125 i 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Z art. 64c § 5 u.p.e.a. wynika, że koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej, z tym jednak zastrzeżeniem, że przy egzekucji kosztów nie pobiera się opłat za czynności egzekucyjne. Do ściągnięcia kosztów dojdzie zatem w następstwie zastosowania jednego ze środków egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. W niniejszej sprawie, zawiadomieniem z dnia 3 lutego 2006 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności O. s.c. W dniu 23 marca 2006 r. firma O. spółka z o.o. (następca prawny dłużnika) przelała kwotę 1.220 zł. na poczet należności objętych zajęciem. W aktach sprawy znajduje się akt notarialnym sprzedaży z dnia [...] listopada 2002 r., nr rep. [...], mocą którego [...] jako wspólnicy spółki cywilnej O. zbyli majątek tej firmy nowemu podmiotowi – O. spółka z o.o. Zgodnie z § 3 ust. 2 tej umowy nabywca przejmuje wszelkie wierzytelności nabywanego przedsiębiorstwa. Z ust. 4 wynika ponadto, że nabywca przejmuje również zobowiązania, nieznane mu w dniu zawarcia umowy. Powołana umowa sprzedaży przenosi prawa wchodzące w skład zbytego przedsiębiorstwa, wywołując podwójny skutek zobowiązująco-rozporządzającym. Rozporządzający skutek umowy następuje z chwilą jej zawarcia w odniesieniu do rzeczy oznaczonych co do tożsamości oraz w stosunku do istniejących praw i wierzytelności. Nabywca przedsiębiorstwa uzyskuje w trybie sukcesji singularnej prawo do składników przedsiębiorstwa w takiej postaci, w jakiej przysługiwały one zbywcy. Zgodnie z art. 554 kodeksu cywilnego nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Podkreślić należy jednak, że z zawartej umowy sprzedaży przedsiębiorstwa wynika jednoznacznie, że nabywca przejął wszelkie długi zbywcy, również te które nie były mu znane w dniu zawarcia umowy – tj. bez żadnych ograniczeń. W tej sytuacji wykreślenie zbywcy z rejestru przedsiębiorców jest bez znaczenia w kwestii skuteczności zajęcia dokonanego u dłużnika zajętej wierzytelności, którym był nabywca przedsiębiorstwa. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.