I OW 72/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędziowie NSA Irena Kamińska, Małgorzata Pocztarek, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. T. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Z. z dnia [...] nr [...] o przejęciu na własność Państwa, w zamian za rentę, gospodarstwa rolnego postanawia wskazać Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., wnioskiem z dnia 16 lipca 2007 r. nr [...], wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, zaistniałego pomiędzy tym organem a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, poprzez wskazanie, który z nich jest właściwy do załatwienia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] nr [...] o przejęciu na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwa rolnego, stanowiącego własność J. T.. Z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania nadzorczego wystąpił S. T., następca prawny J., a sprawa została przekazana Samorządowemu Kolegium przez Ministra Rolnictwa wg właściwości, postanowieniem z dnia [...]. We wniosku o rozpoznanie sporu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodziło, że zgodnie z art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organami gminy a organami administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), sprawy dotyczące przejęcia gospodarstwa rolnego przeszły do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej, z kolei z dniem 1 stycznia 1991 r. na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24) sprawy te przekazano Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych - art. 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2002 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, a wobec tego organem właściwym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiadając na wniosek, po przeprowadzeniu analizy tych samych przepisów, które wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przedstawił odmienne stanowisko, podkreślając, że instytucja przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę lub spłaty, uregulowana przepisami początkowo ustawy z dnia 29 maja 1974 r., następnie 14 grudnia 1982 r., nie jest tożsama z tą, którą przewiduje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż żaden z jej przepisów nie stanowi aby odpłatne przekazanie gospodarstwa było związane z prawem do emerytury lub renty, a wobec tego sprawy przewidziane w ustawie z 29 maja 1974 r. nie zostały przypisane do właściwości żadnego organu. W związku z tym, że zgodnie z art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 827 ze zm.) do właściwości starostów przeszły zadania z zakresu urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej, to gdyby przedmiotowa sprawa była uregulowana w obowiązujących przepisach należałaby do starosty i do samorządowego kolegium odwoławczego jako organu wyższego stopnia, a zatem właściwe do rozpoznania wniosku S. T. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. - skonkludował Minister. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie po raz pierwszy Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje negatywne spory kompetencyjne pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a samorządowymi kolegiami odwoławczymi, który z tych organów jest właściwy w sprawie rozpoznawania wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji naczelników gmin o przejęciu na własność Państwa gospodarstw rolnych za świadczenia emerytalne. Już w grudniu 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy (postanowienie z dnia 14 grudnia 2004 r. sygn. akt OW 98/04) i od tamtej pory poprzez kolejne lata wszystkie rozstrzygnięcia kolejnych sporów są takie same - wskazują Ministra i dziwić tylko może wywoływanie przez ten organ kolejnych sporów z samorządowymi kolegiami w tych sprawach. Argumentacja Naczelnego Sądu jest znana organowi, a szczególnie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wypada ją tylko zatem pokrótce przypomnieć. Decyzja Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...], o stwierdzenie nieważności której wystąpił S. T., została wydana na podstawie art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.), która w art. 58 ust. 3, tak jak i ustawa z 1974 r., sprawy wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na wniosek rolnika przekazywała terenowym organom administracji państwowej stopnia podstawowego i sprawy te w wyniku reformy ustrojowej Państwa, ustawą z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) przeszły do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej (art. 5 pkt 19). Z kolei ustawa z 14 grudnia 1982 r. została uchylona ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24) i ten akt decyzje o przejęcie nieruchomości i ustalenie odpłatności przekazał organowi właściwemu do sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi - art. 58 ust. 1, a po nowelizacji tej ustawy (ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r.) - Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) w miejsce tej Agencji wprowadziła Agencję Nieruchomości Rolnych (art. 18 ust. 1) upoważniając ją, w art. 58 ust. 2, do wydawania decyzji o przejęciu nieruchomości i ustaleniu odpłatności. Jak z powyższego wynika od wejścia w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280) sprawy przejęcia nieruchomości za odpłatnością, przechodząc do Agencji Nieruchomości Rolnych, zostały wyłączone z kompetencji kierowników urzędów rejonowych, a zatem w związku z kolejną reformą ustrojową Państwa, dokonaną w 1998 r., nie przeszły do właściwości starostów. Art. 157 § 1 kpa jako organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazuje organ wyższego stopnia nad tym, który decyzję wydał. Skoro sprawa opisana wyżej nie należy do właściwości starosty a Agencji Nieruchomości Rolnych, to nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie właściwe do przeprowadzenia postępowania nadzorczego, ale Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako sprawujący nadzór nad tą Agencją w zakresie ustaleń określonych w przepisach o kształtowaniu ustroju rolnego. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).