VIII SA/Wa 480/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie sędzia WSA Marek Wroczyński, asesor WSA Andrzej Kuna, Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi M.Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego M.Ż. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) - dalej kpa - oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zmianami ) - dalej u.p.e.a. - po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 12 grudnia 2006 roku na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] w sprawie stwierdzenia bezskuteczności wniesionych zarzutów - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny wyjaśnił, że do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. wpłynęło pismo M.Ż. z dnia 16 sierpnia 2006 roku, w którym wniósł zarzut przeciwko egzekucji prowadzonej do końca 1995 roku oraz w 2001 roku, z żądaniem sporządzenia czytelnego rozliczenia wszystkich kwot wyegzekwowanych przez Urząd Skarbowy w R. w w/w okresie z uwzględnieniem dat, środka egzekucyjnego oraz sposobu zaksięgowania wyegzekwowanych kwot. W związku z powstałymi wątpliwościami co do charakteru pisma z dnia 16 sierpnia 2006 roku zobowiązano M.Ż. do wskazania charakteru prawnego pisma wraz z pouczeniem, że podanie nie może być traktowane jako zarzut, gdyż wniesiono go po terminie. W piśmie z dnia 12 września 2006 roku M.Ż. podtrzymał swój zarzut. W związku z powyższym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. w dniu [...] wydał postanowienie stwierdzające bezskuteczność wniesionych zarzutów. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, iż skutkiem złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uchybieniem siedmiodniowego terminu jest ich bezskuteczność. Jednocześnie pismem z dnia 22 września 2006 roku przesłano M. Ż. zestawienie uzyskanych kwot w 2001 roku wraz ze sposobem ich zaksięgowania. Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2006 roku M.Ż. wniósł o uchylenie w/w postanowienia, któremu zarzucił rażące naruszenie art. 17 § 1 oraz 34 § 5 u.p.e.a., poprzez nie rozpatrzenie jego zarzutów i odmowę prawa do zażalenia na postanowienie a także fakt zignorowania jego wniosku o sporządzenie czytelnego zestawienia obejmującego rozliczenie kwot. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia stwierdził, iż zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są szczególnym rodzajem środka zaskarżenia przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym przysługują zobowiązanemu tylko w fazie wszczęcia postępowania, nie zaś po jego zakończeniu. Zarzuty wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Termin ten jest terminem prekluzyjnym, co oznacza, że jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia zobowiązanego do skutecznego dokonania czynności. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego. Jednocześnie organ drugiej instancji stwierdził, iż bezsporny jest fakt, iż odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu w trakcie toczących się postępowań, do końca 2001 roku, w których strona brała czynny udział, a więc miała możliwość korzystania ze swych praw. Wszystkie postępowania egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącego do roku 2001 zostały już zakończone. Zarzuty zaś w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do końca 1995 roku i w 2001 roku wniesione zostały pismem z dnia 16 sierpnia 2006 roku, w związku z czym czynności tej dokonano z ewidentnym uchybieniem siedmiodniowego terminu. Nadmienić równocześnie należy, iż skarżący nie zwrócił się z prośbą o przywrócenie uchybionego terminu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniesiono także, iż zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli u.p.e.a. lub kpa tak stanowi, które wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zatem zaskarżone postanowienie powinno zawierać pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia zażalenia. Rozpatrując wniesione zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wziął pod uwagę treść art. 112 kpa. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący , który pismem z dnia 25 czerwca 2007 roku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie organu odwoławczego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie art. 64 § 2, 138 § 1pkt 1 , 6, 7, 8, 9, 11, 15, 77 § 1 kpa, art. 2, 32 Konstytucji RP, art. 1 pkt 24 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, art. 27 § 1 pkt 9, 17 § 1 u.p.e.a. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz zastrzeżenia dotyczące :wezwania go do określenia charakteru prawnego pisma z dnia 16 sierpnia 2006 roku, postanowienia z dnia [...] Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R., postanowienia z dnia [...] Dyrektora Izby Skarbowej w W. Przedstawił także swoje zdanie co do trafności wniesionych zarzutów. Krytycznie odniósł się do regulacji prawnych wprowadzających ograniczenia czasowe dotyczące możliwości skutecznego wnoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz dokonanej przez organy wykładni powołanych przepisów. Zarzucił również organowi odwoławczemu naruszenie zasady dwuinstancyjności, przewidzianej w art. 15 kpa, poprzez utrzymanie w mocy skarżonego postanowienia organu pierwszej instancji. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia 15 października 2007 roku skarżący odniósł się do argumentacji organu odwoławczego przedstawionej w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy , bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpatrując sprawę niniejszą Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie . Inicjujące postępowanie w sprawie niniejszej pismo skarżącego z dnia 16 sierpnia 2006 roku, wbrew twierdzeniom organów egzekucyjnych obu instancji, zawierało jasno sformułowane żądanie zgłoszenia zarzutów ze wskazaniem jako podstawy prawnej przepisu art. 33 pkt 6 u.p.e.a. Wadliwym zatem było wezwanie skarżącego, jak to uczyniono w piśmie z dnia 29 sierpnia 2006 roku , do określenia charakteru prawnego podania z 16 sierpnia 2006 roku. Przedmiotowe pismo zawierało natomiast inne braki, których organ usunięcia nie zażądał, polegające na nie wskazaniu tytułu wykonawczego w oparciu o który prowadzono egzekucję administracyjną i wobec której skarżący zgłosił zarzuty. Wydane w tych warunkach postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] o stwierdzeniu bezskuteczności wniesionych zarzutów, z uzasadnieniem o wniesieniu zarzutów po terminie, pozostaje w sprzeczności z dyspozycją wynikającą z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Zdaniem Sądu brak wskazania, zindywidualizowania tytułu wykonawczego w oparciu o który wszczęto egzekucję w stosunku do skarżącego, uniemożliwia ustalenie czy zarzuty wniesiono po terminie, nie ma bowiem możliwości ustalenia od jakiej daty liczyć należy ów siedmiodniowy termin z cytowanego wyżej art. 27. Uniemożliwia to także kontrolę prawidłowości działania organu pierwszej instancji. Jak wynika z dyspozycji przepisu art. 34 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Tymczasem organ pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stwierdził, że na powyższe postanowienie nie służy zażalenie. Stanowi to niewątpliwą obrazę w/w przepisu. Postanowienie powyższe doręczono skarżącemu w dniu 2 października 2006 roku. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie w dniu 18 grudnia 2006 roku, a więc po upływie siedmiodniowego terminu z art. 141§ 1 kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. Jednocześnie stwierdzić należy, iż nie został złożony wniosek o przywrócenie uchybionego terminu - art. 58 kpa. Fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ( podobnie jak i o trybie i terminie wniesienia odwołania czy zażalenia ) nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2005 roku , sygnatura akt I OSK 271/05 ( LEX nr 188813 ). Wprawdzie art. 112 kpa stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może dawać tej stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Błędne pouczenie będzie stanowiło zatem uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli skarżący zechce z tej możliwości skorzystać ( postanowienie NSA z 1 lipca 1998 , sygnatura akt III SA 230/97 - LEX nr 38205 ). Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał zaskarżone postanowienie z uchybieniem art. 112 kpa oraz w/w przepisów co do terminów złożenia zażalenia. Jedną z podstawowych zasad egzekucji administracyjnej jest wyrażona w art. 7 u.p.e.a. zasada poszanowania praworządności - zwana także zasadą legalności lub też zasadą stosowania środków przewidzianych w ustawie, która należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec organów egzekucyjnych, ale także jako przesłankę oceny ich działania. Naruszenie tej zasady może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego . Marginesowo zauważyć należy, iż aktach sprawy niniejszej znajduje się nierozpoznany nadal wniosek skarżącego z dnia 11 października 2006 roku o uzupełnienie postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] między innymi poprzez pouczenie co do prawa do wniesienia zażalenia na to postanowienie. W ocenie Sądu, skoro prowadząc postępowanie egzekucyjne w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie podjął stosownych działań w celu wypełnienia dyspozycji art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 64 § 2 kpa oraz art. 141 § 2 kpa, to spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. i zaskarżone postanowienie - jako naruszające przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - należy wyeliminować z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie wyeliminować opisane wyżej uchybienia. Mając powyższe na uwadze na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 134 § 1 oraz art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie przepisu art. 205 § 1 p.p.s.a.