I SA/Ke 320/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.),, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi Porozumienia A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 15 listopada 2006r. uzupełnionym pismem z dnia 7 lutego 2007r. Rada /.../, w trybie art. 14a ustawy z dn. 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz.60 ze zm.), zwróciła się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z zapytaniem , czy diety w wysokości [...] zł miesięcznie wypłacane Przewodniczącemu Rady /.../ w związku z pełnieniem przez niego obowiązków społecznych podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. We wniosku tym Rada przedstawiła stanowisko, że diety te korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W postanowieniu z dnia[...] znak: [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego stwierdził, że przedstawione przez Radę stanowisko jest nieprawidłowe. Na skutek wniesionego przez stronę zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej wydał decyzję z dnia[...]. Nr[...] , którą odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia. Powołując się na postanowienia Statutu /.../ Związków Zawodowych organ stwierdził, że Rada /.../ jest osobą prawną, a zatem przychody członków organów stanowiących Rady są kwalifikowane do przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 7 ustawy p.d.o.f. Zwolnienie określone w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy p.d.o.f. , tj. zwolnienie od podatku dochodowego diet oraz kwot stanowiących zwrot kosztów , otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich – do wysokości nie przekraczającej miesięcznie kwoty 2.280 zł , dotyczy zaś przychodów ze źródła określonego w art. 13 pkt 5 ustawy p.d.o.f. Członkowie wchodzący w skład Rady /.../ nie wykonują czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, dlatego też diety przez nich pobierane nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy p.d.o.f. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła Rada /.../ Związków Zawodowych. Wnosząc o uchylenie decyzji skarżąca zarzuciła : - naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 13 pkt 7 oraz art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy p.d.o.f., - błąd w ustaleniach faktycznych , polegający na przyjęciu, że Przewodniczący Rady /.../ nie wykonuje czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że wbrew stanowisku organów Przewodniczący Rady /.../ wykonuje czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, pełni swoją funkcję społecznie i nie pobiera z tego tytułu wynagrodzenia. W związku z tymi czynnościami, Rada w 2006r., na podstawie uchwały organu statutowego, wypłacała Przewodniczącemu dietę w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżąca powołała się na pismo Ministra Finansów z dnia[...] nr [...] skierowane do J.G.– Wiceprzewodniczącego /.../, z którego wynika, że świadczenia wypłacane działaczom Rady /.../ z tytułu diet są zwolnione od opodatkowania podatkiem od osób fizycznych. Takie samo stanowisko zajmują także wskazane w skardze urzędy skarbowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał nadto, że ustawa podatkowa nie zawiera definicji terminów zawartych w art. 21 ust. 1 pkt 17. Dlatego też pojęcie diety czy kwoty stanowiącej zwrot kosztów, obowiązku społecznego czy obywatelskiego musi znajdować oparcie w ustawie. O pełnieniu obowiązku społecznego można mówić wtedy, gdy dana osoba uczestniczy w zawiadywaniu sprawami państwowymi jako obywatel, zaś z pełnieniem obowiązków społecznych mamy do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji jako reprezentant prawnej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności. Zdaniem organu, przynależność do związku zawodowego oraz sprawowanie funkcji w jego organach statutowych jest dobrowolna i nie wiąże się z realizacją obowiązków i zadań publicznych lub państwowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzeczenia organów wydawane na podstawie art. 14a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w przedmiocie interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym, podlegają kontroli sądowoadministracyjnej zarówno pod względem formalnoprocesowym i jak i merytorycznym. W myśl art. 14a § 2 ustawy Ordynacja podatkowa zapytanie podatnika winno zawierać wyczerpujące przedstawienie stanu faktycznego oraz własne stanowisko w sprawie, zaś informacja organu podatkowego, zgodnie z § 3 tego artykułu, winna zawierać ocenę prawną stanowiska z przytoczeniem przepisów prawa. Inaczej mówiąc organ przedstawia swoją wykładnię treści przepisów prawa oraz sposób ich zastosowania w odniesieniu do określonej w zapytaniu indywidualnej sprawy. Wobec tego kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do objęcia swym zakresem kwestii prawidłowego przyjęcia przez organ stanu faktycznego przedstawionego we wniosku oraz kwestii prawidłowego, bądź nie, dokonania interpretacji przepisu prawa, mającego zastosowanie w odniesieniu do tegoż stanu faktycznego. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem doszło w niej do błędnej interpretacji prawa materialnego. Przedstawione organowi zapytanie interpretacyjne sprowadzało się do odpowiedzi na dwa pytania: czy Przewodniczący Rady /.../ pełni swoje funkcje społecznie, a jeśli tak, to czy wypłacana mu dieta korzysta ze zwolnienia o jakim mowa w artykule 21 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14 Poz. 176 z późn. zm.), zwana dalej ustawą p.d.o.f. Odpowiadając na to pytanie organy obu instancji stwierdziły, że Przewodniczący Rady /.../ nie sprawuje swej funkcji społecznie , co wyklucza go z kręgu podmiotów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy p.d.o.f. Na poparcie swojego stanowiska odwołały się do słownikowej definicji czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i publicznych. Wskazały, że termin "społeczny" pojmowany jest jako zorganizowany, przeznaczony dla społeczeństwa, do zaspokajania jego potrzeb, będący przedstawicielem społeczeństwa, pracujący dla społeczeństwa, dla dobra ogółu. Natomiast termin "obywatelski" , w powiązaniu z innymi pojęciami np. straż obywatelska, komitet, ujmowany jest jako komitet, straż, sąd , zorganizowane z osób prywatnych, ochotników, niefachowców, do doraźnej pomocy władzom, jako instytucje tymczasowe. Faktu pełnienia funkcji we władzach związków zawodowych, nie należy utożsamiać z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. Działacze związków nie reprezentują całej społeczności, natomiast reprezentują pewną grupę zawodową i działają w jej interesie. Nie sprawują także funkcji publicznych, gdyż nie zawiadują sprawami państwowymi i nie uczestniczą w działaniu instytucji publicznej. Jako przykład pełnienia obowiązków społecznych lub obywatelskich organ odwoławczy wskazał czynności i zadania wynikające z pełnienia funkcji radnego, posła czy senatora. Według organu nie mają takiego charakteru czynności i zadania wynikające z pełnienia funkcji członka organu stanowiącego osoby prawnej. Z podglądem tym zgodzić się nie można. Zakres użytego w przepisie zwrotu "osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich" wyjaśniony został w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 listopada 1997r. sygn. U 6/97 OTK 1997/5-6/65. Trybunał stwierdził, że o pełnieniu obowiązku obywatelskiego możemy mówić wtedy, gdy dana osoba uczestniczy w zawiadywaniu sprawami państwowymi jako obywatel, zgodnie z zasadami demokratyzmu instytucji publicznych (a nie np. osoba odpłatnie świadcząca usługi eksperckie czy jako pracownik wykonujący swe obowiązki zawodowe). Z pełnieniem obowiązków społecznych mamy zaś do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji (w szczególności instytucji samorządu terytorialnego lub zawodowego) jako reprezentant pewnej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w jej interesie (tego rodzaju funkcje należy odróżnić od usług świadczonych w celach zarobkowych). Zgodnie z definicją zawartą w art. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.), związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji. Artykuł 5 i 6 Statutu /.../ określa cele i sposoby jego realizacji. Oczywistym jest, że cele te realizują organy OPZZ, w tym stojący na czele /.../, pochodzący z wyboru Przewodniczący. Analiza celów prowadzi do wniosku, że Przewodniczący, jako reprezentant określonej społeczności (pracowników, emerytów, rencistów, bezrobotnych i ich rodzin - art. 1 w zw. z art. 5 pkt 1 Statutu) bierze udział w rozwiązywaniu najważniejszych problemów tej społeczności – przy czym za pracę tą nie pobiera wynagrodzenia. Powiązanie definicji zawartej w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z treścią art. 1 ustawy o związkach zawodowych oraz postanowieniami statutu, prowadzi do wniosku, że Przewodniczący /.../ wykonuje swoje obowiązki statutowe społecznie. Oznacza to, że dokonując ponownej interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy p.d.o.f. organ uwzględni społeczny charakter pełnionej przez Przewodniczącego funkcji. Dalszym etapem będzie odpowiednie zakwalifikowanie przychodów do jednej z kategorii przychodów z działalności wykonywanej osobiście wymienionej w art. 13 ustawy p.d.o.f. . Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a.