I OSK 6/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Anna Lech Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Henryk Ożóg Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 880/07 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 17 października 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 880/07 uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z [...] lipca 2007 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w P. z [...] maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji młodszego aspiranta S. P. W uzasadnieniu Sąd uznał, że w niniejszej sprawie istnieje przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § l pkt 5 kpa. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy - wydając w dniu [...] lipca 2007 r. zaskarżoną decyzję - nie miał wiedzy o częściowym umorzeniu śledztwa w stosunku do S. P. przez Prokuraturę Rejonową w M. (postanowienie z [...] lipca 2007 r., Sygn. akt [...]), co zostało potwierdzone przez pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę. W sprawie zostały zatem ujawnione nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi wydającemu rozstrzygnięcie. W konsekwencji Sąd przyjął, że stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Wskazane postanowienie Prokuratury w znacznym stopniu ograniczyło zarzuty stawiane skarżącemu, co skutkuje koniecznością ponownej oceny przez organy przesłanek zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2007r., Nr 43. póz. 277 ze zm.). Uwzględniając zaś treść uzasadnienia postanowienia w przedmiocie częściowego umorzenia śledztwa, szczegółowej analizy organów wymaga przede wszystkim przesłanka oczywistości popełnienia przez skarżącego przestępstwa. Zwrócono też uwagę, że zgodnie z art. 10 § l kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zapoznanie strony z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego powinno nastąpić przed wydaniem, a nie doręczeniem decyzji. Tymczasem, skarżący został zapoznany z aktami sprawy wraz z doręczeniem decyzji organu I instancji, to jest 30 maja 2007 r. (k. 169 akt postępowania dyscyplinarnego). Według oświadczeń skarżącego, złożonych na rozprawie, zapoznanie z aktami sprawy organu II instancji też nastąpiło dopiero po otrzymaniu decyzji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji pozostawia rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia policjanta ze służby uznaniowości organu administracji publicznej, nie warunkując jego podjęcia od uprzedniego istnienia prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Tym samym, za nieuprawniony uznano zarzut skarżącego dotyczący wydania przez organy administracji publicznej rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia go ze służby w związku z popełnieniem przestępstwa przed uzyskaniem prawomocnego orzeczenia właściwego sądu uznającego go za winnego popełnienia zarzucanych czynów. Niezasadny jest także zarzut skarżącego dotyczący nałożenia decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby klauzuli natychmiastowej wykonalności. Skorzystanie przez organ I instancji z rygoru natychmiastowej wykonalności kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby w związku z popełnieniem przestępstwa uzasadnione było interesem społecznym. Zgodnie z ugruntowanym poglądem, prezentowanym między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r. (Sygn. akt III RN 201/01, OSNP 2003/24/583), który podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie - interes ten wyraża się szczególnym statusem i zadaniami Policji, mającymi bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i porządek publiczny, realizowany przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy o Policji. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie, zarzucając mu 1) naruszenie przepisów prawa przez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego przez przyjęcie, iż organ odwoławczy wydając w dniu [...] lipca 2007 r. zaskarżoną decyzję - nie miał wiedzy o częściowym umorzeniu śledztwa, a zatem zostały ujawnione nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi wydającemu rozstrzygnięcie; tym samym Sąd przyjął, że stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie niepełnego materiału dowodowego, 2) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie niepełnego materiału dowodowego a tym samym zachodzi podstawa do uchylenia decyzji z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy nie zaistniało żadne naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że stanowisko Sądu Administracyjnego pierwszej instancji nie jest trafne. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) należy rozumieć taką okoliczność, która by mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienne od rozstrzygnięcia dotychczasowego (wyrok NSA z dnia 08 czerwca 2000 r., V S.A. 1885/99). Fakt częściowego umorzenia śledztwa w stosunku do dwóch zarzutów na podstawie postanowienia Prokuratora Rejonowego w M. z [...] lipca 2007 r. nie powoduje zmiany w sytuacji skarżącego, bowiem oczywiste nakłanianie do składania fałszywych zeznań jednej z osób jest wystarczające do zasadnego zwolnienia policjanta. Nie jest to nowa okoliczność nieznana organowi administracji dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast zarzut podżegania żony J. P. do złożenia fałszywych zeznań został umorzony jednie z powodu przysługującego jej uprawnienia do odmowy złożenia zeznań, co wykluczyło jedyny dowód, stanowiący podstawę zarzutu z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 233 § kk. Należy podkreślić, iż fakt oczywistości popełnienia zarzucanych przestępstw miał swoje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, tj. wyjaśnienia podejrzanego złożone w toku posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania, ponadto zeznawania świadków: B. S., T. S., B. G., M. M., oraz protokołem oględzin telefonu B. S., protokołem użycia alkotestu. Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia policjanta ze służby należy do tzw. uznaniowości organu administracji publicznej, nie warunkując jego podjęcia od uprzedniego istnienia prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Częściowe umorzenie śledztwa w zakresie kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości oraz podżegania żony do składania fałszywych zeznań na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 kpk, czyli z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia nie eliminuje przesłanki oczywistości przestępstwa, ponieważ taka wykładnia może doprowadzić do stwierdzenia, iż ucieczka policjanta będącego w stanie nietrzeźwości z miejsca zdarzenia a następnie nakłanianie osoby najbliższej do złożenia fałszywych zeznań jest okolicznością korzystną dla funkcjonariusza i przez takie zachowanie jest w korzystniejszej sytuacji. Należy podkreślić, iż postanowienie o częściowym umorzeniu śledztwa nie korzysta z instytucji powagi rzeczy osądzonej, a zatem jednoznacznie nie przesądza o braku przesłanki oczywistości, warunkującej taki tryb zwolnienia ze służby. Podkreślono, iż w dniu [...] lipca 2007 r. Prokurator Rejonowy w P. skierował do Sądu Rejonowego w P. akt oskarżenia przeciwko skarżącemu odnośnie podżegania B. S. do złożenia fałszywych zeznań. Odnośnie podniesionego zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. stwierdzono, iż uchylenie decyzji z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego następuje głownie w przypadku wystąpienia przesłanek wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 9 i art. 145a § 1 kpa oraz w art. 240 § 1 pkt 1-8 (B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Zakamycze 2006). Organ administracji nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, iż skarżący został zapoznany z aktami sprawy wraz z doręczeniem decyzji organu I instancji, tj. w dniu 30 maja 2007 r. W niniejszej sprawie pismem z [...] kwietnia 2007 r. zawiadomiono skarżącego jako stronę postępowania administracyjnego o wszczęciu postępowania w celu zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstw opisanych w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, dlatego nie naruszono w powyższym postępowaniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w są trafne. Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji "Policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach: (...) popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie". Możliwość zastosowania sankcji określonych w przytoczonym przepisie uwarunkowana jest zatem spełnieniem 3 przesłanek: a) popełnieniem przez policjanta wskazanego w przytoczonym przepisie czynu (przy czym wystarczy tu popełnienie jednego, takiego czynu), b) oczywistością popełnienia tego czynu i c) charakterem tego czynu, powodującym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie staje się niemożliwe. Należy podzielić stanowisko organów administracji, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Z kolei, przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowi, że: "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję". Przepis ten, określając nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mianem istotnych dla sprawy przesądza jednoznacznie, że podstawą wznowienia postępowania administracyjnego są jedynie takie okoliczności lub dowody, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Fakt częściowego umorzenia śledztwa w stosunku do skarżącego S. P. nie stanowi zatem nowej okoliczności, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, ponieważ w świetle zebranego materiału dowodowego okoliczność popełnienia przez niego kolejnego czynu o znamionach przestępstwa nie budziła żadnych wątpliwości. Trafnie więc wywiódł kasator, że niewłaściwe zastosowanie przez Sąd i instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. było następstwem błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.