II SA/Gl 464/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007r. sprawy ze skargi M. B. G. (G.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. F. B-F zwróciła się do Urzędu Gminy R. o ukaranie M. G. za wycięcie drzew na posesji w S. nr [...], wyjaśniając, że topole posadziła mając 14 lat, a po śmierci rodziców obie odziedziczyły po ½ majątku. W odpowiedzi M. G. wyjaśniła, że wycięła rosnące na działce nr [...] cztery topole, w tym jedną suchą, gdyż gałęzie łamały się podczas wichur, drzewa były bardzo wysokie, pochylone na budynki, powodując zagrożenie dla mienia. Nie mogła jednak uzyskać zgody na ich wycinkę z powodu odmowy siostry. W dniu [...] r. pracownicy UG w R. dokonali oględzin posesji nr [...] w S., w trakcie której ustalili, że wycięte cztery topole miały wymiary w obwodzie pnia: 170 cm – 10 % = 153 cm, 150 cm – 10 % = 135 cm, 170 cm – 10 % = 153 cm, 120 cm – 10 % = 108 cm. Na tej podstawie Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wymierzył M. G. karę pieniężną za usunięcie powyższych drzew bez wymaganego zezwolenia w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji powołał przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 2, § 2 ust. 1 pkt 1 – 7 rozp. Min. Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 219, poz. 2229), a także rozp. MŚ z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306) i wreszcie komunikat Prezesa GUS z dnia 17 stycznia 2005 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2004 r. (MP Nr 5, poz. 83). W uzasadnieniu organ gminy wyjaśnił, że działka nr [...] w S., stanowi współwłasność F. B-F oraz M. G. Latem [...] r. M. G. bez wymaganego zezwolenia dokonała wycinki czterech drzew – gatunek topola, których pomiaru najmniejszych średnic, dokonano w toku oględzin z udziałem stron. Na tej podstawie ustalono obwód usuniętych drzew, pomniejszając go o 10 %, zaś karę naliczono w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew. Nadto, odnosząc się do podniesionych przez M. G. kwestii, dotyczących zagrożenia dla budynku i braku porozumienia ze współwłaścicielką co do wycięcia drzew, organ administracji uznał, iż zaistniała sytuacja nie zwalnia sprawcy od zapłaty kary. W odwołaniu od decyzji – M. G. zarzuciła, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4, 9, 10 i 13 ustawy o ochronie przyrody, uprawniona była do wycięcia obumarłych drzew i jednego suchego, zagrażających bezpieczeństwu ludzi i mienia, w tym zabudowaniom i rowu melioracyjnego, w pobliżu którego rosły przedmiotowe topole. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Jednakże kolejną decyzją z dnia [...]r. organ ten stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...]r. z powodu braku podpisu jednego z członków Kolegium. W tej sytuacji prawomocnym postanowieniem z dnia 25 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 288/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę M. G. na decyzję SKO z dnia [...]r., umorzył postępowanie sądowe. Następnie po ponownym rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją powtórnie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Zdaniem Kolegium, zebrany materiał wykazał bowiem naruszenie przez odwołującą się wymogu z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. W związku z tym nałożenie kary było zasadne. Argument strony, dotyczący zagrożenia, jakie stanowiły drzewa, nie zwalniał bowiem od obowiązku uzyskania zezwolenia na ich wycinkę. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego M. B. G. wskazała na niewspółmierność kary w stosunku do czynu i dodatkowo wyjaśniła, że z powodu sporu ze współwłaścicielką posesji, nie mogła uzyskać wymaganego zezwolenia na wycinkę drzew, lecz w zamian już rok wcześniej posadziła osiem świerków syberyjskich w miejscu niezagrażającym zabudowaniom. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, zauważając że spór pomiędzy współwłaścicielami podlegał rozpatrzeniu przez sąd cywilny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie podlegała kontroli sądowej. W pierwszym rzędzie wyjaśnić przyjdzie, iż zarówno kara pieniężna z tytułu wycinki drzew bez wymaganego pozwolenia, jak i wysokość tejże kary, nie są wymierzane na zasadzie uznania administracyjnego. Nałożenie kary jest bowiem obligatoryjne i ustawodawca precyzyjnie wskazał sposób jej wyliczenia, uzależniony od gatunku drzewa i wymiaru obwodu pnia. Oznacza to, że ani organy administracji, ani też sąd administracyjny nie są władne do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, czy też obniżenia jej wysokości, adekwatnie do sytuacji majątkowej sprawcy samowolnego usunięcia drzew. Jednakże brak możliwości finansowych uiszczenia nałożonej kary, może mieć wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego, czego jednak nie można brać pod uwagę na obecnym etapie postępowania. Zatem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało rozważenia, czy skarżąca jako współwłaścicielka działki nr [...], obowiązana była do uzyskania decyzji o zezwoleniu na usunięcie przedmiotowych czterech topoli, które zostały zasadzone na terenie tejże posesji. Podkreślić trzeba też, że fakt posadzenia drzew wynika nie tylko z twierdzeń uczestniczki postępowania F. B-F, zawartych we wniosku o wymierzenie kary, lecz również udokumentowany został materiałem fotograficznym, dołączonym do pisma skarżącej z dnia [...]r. (k. 10 akt adm.). Mianowicie, z dołączonych zdjęć wynika, że topole usytuowane były w rzędzie w równych odstępach, co pozwala stwierdzić, iż nie chodzi o tzw. samosiejki. Zdaniem skarżącej, drzewa te z uwagi na wysokość oraz obumarcie, zagrażały bezpieczeństwu ludzi i mienia (sąsiednich budynków i rowu melioracyjnego). Kwestia ta nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wszak przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), jako zasadę wprowadza wymóg uzyskania przez posiadacza nieruchomości zezwolenia organu gminy na usunięcie drzew. Wyjątki od tej zasady zostały enumeratywnie wymienione w ust. 6 tego przepisu. Wśród wymienionych tam przypadków braku ustawowego obowiązku uzyskania zezwolenia nie ma jednak sytuacji, na istnienie której wskazała skarżąca. Co więcej, z treści art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wynika jednoznacznie, że za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu, także usunięcie topoli o obwodzie pnia powyżej 100 cm, mierzonego na wysokości 130 cm, nienależących do gatunków rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków oraz jeżeli usunięcie jest związane z utrzymaniem urządzeń wodnych, a wreszcie drzew obumarłych lub nie rokujących szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, nie pobiera się jedynie opłat za ich usunięcie. Tymczasem ustalenie opłat następuje w wydanym zezwoleniu na usunięcie (art. 84 ust. 2 i 3 cyt. ustawy). Oznacza to, że ustawodawca nałożył na posiadacza nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew także w wypadkach, określonych w art. 86 ust. 1 ustawy, a jedynie zwolnił przedmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia od opłat z tego tytułu. Wszak jedynie przed udzieleniem zezwolenia na usunięcie drzewa możliwa jest ocena, czy występuje wypadek, wymieniony w tym przepisie a zwłaszcza fakt obumarcia drzewa i zagrożenia dla bezpieczeństwa, na co powołała się skarżąca. Stąd też nawet przy uwzględnieniu okoliczności wskazanych przez skarżącą jako przyczynę wycięcia drzew oraz faktu nasadzenia nowych drzew, wskazać należy, iż nie podpadały one pod przesłanki, wymienione w art. 83 ust. 6 cyt. ustawy, a zatem skarżąca obowiązana była do uzyskania decyzji o pozwoleniu na wycinkę przedmiotowych topoli czarnych. Stąd też z mocy art. 88 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, organ gminy obowiązany był do wymierzenia kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Sposób obliczenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej z tego tytułu reguluje zaś przepis art. 89 ust. 1 ustawy. Mianowicie, karę ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew. Jeżeli zaś ustalenie obwodu usuniętego bez zezwolenia drzewa nie jest możliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia kary ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 % (art. 89 ust. 4 ustawy). W niniejszej sprawie sposób obliczenia obwodu pnia przedstawiono zaś w protokole oględzin z udziałem skarżącej, która nie negowała ustaleń organu I instancji, iż obwód usuniętych topoli wynosił 2 x 153 cm, 1 x 135 cm i 1 x 108 cm. Wyliczenie wysokości kary nastąpiło też prawidłowo jako iloczyn obwodu pnia (za 1 cm) i współczynników różnicujących stawki, tj. 11,54 zł x 3,70 zł (topola o obwodzie od 101 do 200 cm), wynikających z rozp. Min. Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306). Wreszcie, wysokość tak wyliczonych kar podlegała waloryzacji zgodnie z art. 85 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi co do niemożności uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew z uwagi na brak zgody współwłaścicielki posesji, wyjaśnić przyjdzie, iż spór na tym tle ma charakter cywilnoprawny i podlegał rozpatrzeniu przez sąd powszechny, na co prawidłowo wskazał organ odwoławczy. Orzeczenie sądu powszechnego mogło zatem zastąpić wymaganą zgodę współwłaścicielki na wycinkę drzew. Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). SJ/