VII SA/Wa 715/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2007 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak: [...], wydaną dnia [...] lutego 2007 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2006 r. umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] lutego 2001 r. udzielającej M. G. pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego wybudowanego na działce nr [...] we wsi G., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte na wniosek S. T., a następnie uznając, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony dla skutecznego zainicjowania postępowania, organ I instancji prawidłowo umorzył wszczęte postępowanie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. T. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący w skardze podniósł szereg zarzutów merytorycznych dotyczących decyzji Starosty B. z dnia [...] lutego 2001 r. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana dnia [...] lutego 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji tj. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2006 r. umarzającą wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego – z uwagi na brak przymiotu strony po stronie wnioskującego o wszczęcie postępowania nadzorczego. Zdaniem Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Ponadto uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Zasady prawdy obiektywnej wyrażone w art. 7 kpa oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta w art. 77 § 1 kpa, nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie, obowiązek ustalenia prawdziwego stanu faktycznego na podstawie zebranego materiału dowodowego. Okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają być ustalone przez organy w taki sposób, aby odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje art. 80 kpa, tylko w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena konkretnej sprawy i prawidłowe rozstrzygnięcie o prawach strony. Organ rozpatrujący sprawę powinien więc rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone w sprawie w ich wzajemnej łączności. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 140 kpa, organ odwoławczy tak samo jak organ I instancji związany jest przepisami art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a dodatkowo jeśli w jego ocenie istnieją braki w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ to może skorzystać z przepisu art. 136 kpa dającego możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy naruszyły omówione przepisy oraz zasady prawa procesowego i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności umożliwia weryfikację poza kontrolą instancyjną, rozstrzygnięć organów administracji publicznej posiadających przymiot trwałości. Służy ono sprawdzeniu, czy w trybie zwykłym sprawa została rozstrzygnięta zgodnie z prawem. Tryb ten, może zostać uruchomiony tylko w przypadkach, określonych w art. 156 § 1 kpa. Według art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym zasady określone w art. 28 kpa obowiązują również w tym postępowaniu. W oparciu o przepisy art. 157 § 3 odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych oznacza, że wniesienie żądania przez dany podmiot nie może wywoływać skutku w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że podmiot żądający stwierdzenia nieważności decyzji nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa lub gdy żądanie wszczęcia postępowania złożyła strona nie mająca zdolności do czynności prawnych. W sytuacji rozpoznawanej sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął na wniosek skarżącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] lutego 2001 r. udzielającej M. G. pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego, a następnie wywodząc z treści art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, iż stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor uznał, że wnioskujący – nie będący inwestorem nie ma przymiotu strony pozwalającego na skuteczne wszczęcie postępowania nadzorczego i wszczęte postępowanie umorzył. Zdaniem Sądu nie można podzielić poglądu organów, iż o braku przymiotu strony u skarżącego dla skutecznego wszczęcia postępowania nieważnościowego decyduje art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, zgodnie z treścią którego, stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Dotyczy to bowiem sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydana została po zakończeniu budowy, zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Nie dotyczy natomiast sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem legalizacji samowoli budowlanej (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 911/05 z dnia 7 grudnia 2005 r.). Nadto organy winny uwzględnić, że krąg osób uprawnionych do udziału w postępowaniu nadzwyczajnym jest szerszy, niż w postępowaniu zwykłym i obejmuje każdego, kto ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Tak więc, przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organy winny ocenić, czy skarżącemu przysługuje w oparciu o przepis art. 28 kpa, przymiot strony uprawniający go do wniesienia prawnie skutecznego wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.