I SA/Wa 1216/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 151 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchylającą decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], i odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla syna wnioskodawcy C. P. na okres od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia 2006 r. Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], przyznał P. P. zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla syna wnioskodawcy C. P. na okres od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. organ wznowił postępowanie zakończone powyższą ostateczną decyzją, gdyż w trakcie analizy dokumentów dotyczących przyznania świadczenia na okres zasiłkowy 2007/2008 stwierdzono, że P. P. zataił fakt uzyskania dochodu w roku kalendarzowym 2005. Organ ustalił, że P. P. od dnia 19 kwietnia 2005 r. podjął zatrudnienie w firmie B., a dochód uzyskany w pierwszym pełnym miesiącu jego uzyskania (tj. w maju 2005 r.) wyniósł 622,31 zł. W ocenie organu są to okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta W. wskazał na treść art. 5 ust. 4 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w przypadku uzyskania - przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego - dochodu spowodowanego uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (art. 3 pkt 24 lit. c), prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2004 r. przeciętny miesięczny dochód członków rodziny wyniósł 1 622,25 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę 540,75 zł, i przekracza ustawowe kryterium, które w przypadku rodziny P. P. wynosi 1 512,00 zł (504,00 zł x 3 członków rodziny = 1512,00 zł), o kwotę 110,25 zł, czyli kwotę wyższą od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego. W związku z powyższym, organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy przekroczony został ustawowy próg dochodu na osobę w rodzinie i należało odmówić prawa do przyznania zasiłku rodzinnego. W konsekwencji odmawia się także przyznania wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wobec ustawowej zasady, iż dodatki przysługują osobie, która ma prawo do zasiłku rodzinnego (art. 8 powołanej ustawy). Prezydent Miasta W. zatem, stosownie do art. 151 § 1 ust. 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., decyzją z dnia [...] marca 2007 r., uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] września 2006 r., przyznającą świadczenia rodzinne i równocześnie odmówił P. P. przyznania zasiłku rodzinnego, a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko - z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniósł P. P. wskazując, że nie zataił osiąganych dochodów, a jedynie nie wiedział o konieczności poinformowania o osiągniętym w roku 2005 dochodzie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w wyniku rozpatrzenia odwołania, wyjaśniło, że zasiłek rodzinny jest świadczeniem o tzw. charakterze związanym, a nie uznaniowym, co oznacza, że w przypadku niespełnienia choćby jednego ze wskazanych w ustawie kryteriów skutkuje odmową przyznania świadczenia. Skoro więc dochód rodziny wnioskodawcy w przeliczeniu na osobę przekroczył ustawowe kryterium, zdaniem Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W.. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. P. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oceniając we wskazanym wyżej zakresie zaskarżone decyzje Sąd uznał, że naruszają one przepisy o wznowieniu postępowania – art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 k.p.a., a także art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych decyzji. W rozpoznawanej sprawie przyznać należy, że wprawdzie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję, jednakże nie można uznać tych okoliczności za istotne dla sprawy, a tego wymaga przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazać należy, że organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącego. Skoro miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 540,75 zł, a więc przekroczył kwotę określoną w art. 5 ust. 1 omawianej ustawy (to jest 504 zł), zasadnie przyjęto, że nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Nie można natomiast zgodzić się z wykładnią art. 5 ust. 3 ustawy, w wyniku której odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego w trybie określonym w tym przepisie. Zgodnie z zawartą tam regulacją, w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela przyjętego w kwestionowanej decyzji rozumienia użytego w art. 5 ust. 3 ustawy pojęcia "dochód rodziny" jako przeciętny miesięczny łączny dochód wszystkich członków rodziny. Za przyjętym przez organy rozumieniem wskazanego pojęcia mogłaby przemawiać definicja "dochodu rodziny" zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy, gdzie wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednakże pojęcie "dochód rodziny" występujące w art. 5 ust. 3 ustawy nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę jako kryterium uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego. "Dochód rodziny", o którym mowa w art. 5 ust. 3 winien być rozumiany jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1. Za celowością takiej interpretacji przemawia umiejscowienie obu unormowań w jednym artykule ustawy regulującym zasady przyznawania zasiłku rodzinnego, a więc wzgląd na wewnętrzną spójność aktu prawnego. Skoro w ust. 3 mowa jest o przypadku, gdy wskazany tam dochód przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, to dochód ten winien być ustalony w ten sam sposób jak przy ustalaniu spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy. Dodatkowo zauważyć trzeba, że zastosowana przez organy administracji publicznej rozpatrujące wniosek skarżącego interpretacja art. 5 ust. 3 prowadzi do naruszenia zasady równości. Szczególnie uprzywilejowaną pozycję przy przyjętym rozumieniu tego przepisu uzyskuje osoba ucząca się, zaś w przypadku rodzin następuje również niczym nieuzasadnione zróżnicowanie ich sytuacji w zależności od liczebności danej rodziny. Takie skutki daje przyjęcie rozumienia pojęcia "dochód rodziny" użytego w tym przepisie w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy, co nie wydaje się być zamierzone przez ustawodawcę (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 191/06). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, wskazać należy, że jeśli doliczymy do dochodu rodziny dochód skarżącego z 2005 r., który nie został doliczony przy ustaleniu dochodu uprawniającego do zasiłku rodzinnego w 2006 r., to dochód jego rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, tj. kwotę 43 zł (540, 75 zł - 504 zł = 36,75 zł). Zasadę wynikającą z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się, w przypadku, jeżeli zasiłek rodzinny przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący ubiegał się poprzednio, tj. przed 2006 r., o zasiłek rodzinny. Jednakże dokonując wykładni gramatycznej tego przepisu, wskazać należy, że mówi on o "przysługiwaniu" zasiłku, a nie o przyznaniu zasiłku – skonkretyzowaniu prawa w formie aktu administracyjnego. A zatem błędne pozostaje takie rozumienie przepisu, które uzależnianie przyznania świadczenia od "pobierania" w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłku rodzinnego. Powołany przepis takiego warunku nie przewiduje. Pobierać świadczenie i mieć do niego prawo to nie są tożsame sytuacje. Świadczenie jest pobierane, jeżeli przysługuje, ale dopuszczalna jest sytuacja, że z przyznanego prawa uprawniony świadczeniobiorca nie korzysta, np. z tego powodu, że nie wie o danym uprawnieniu. Dotyczy to zwłaszcza świadczeń przyznawanych na wniosek o wypłatę dodatku mieszkaniowego lub, jak w tym przypadku, o zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego, do których prawo - zgodnie z art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych - jest ustalane na podstawie wniosku osoby uprawnionej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1219/06). Wskazane wyżej naruszenie przepisów prawa materialnego i w konsekwencji błędne ustalenie "dochodu rodziny" skarżącego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy spowodowało, w wyniku wznowienia postępowania, błędne uchylenie decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. i odmowę przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla syna wnioskodawcy C. P. na okres od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia 2006. Okoliczność bowiem uzyskania wyższego dochodu, niż wskazany przez wnioskodawcę we wniosku z 2006 r. nie stanowi dla sprawy okoliczności istotnej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nie wpływa na uprawnienie wnioskodawcy do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna. Ze strony Sądu spowodowało to zaś konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Z podniesionych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.