I OSK 124/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch del.WSA Jacek Fronczyk Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 867/06 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. odstępuje od zasądzenia od R. G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 867/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], którą - na podstawie art. 104, art. 130 § 4 K.p.a. i art. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2004 r. Nr 213, poz. 2162) - odmówiono R. G. przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dziecko i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że dochód rodziny uzyskany w 2004 r., tj. roku poprzedzającym obecny okres zasiłkowy, wyniósł [...] zł. Na powyższą kwotę złożyły się dochód W. G. w wysokości [...] zł, dochód R. G. w wysokości [...] zł oraz dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Od kwoty osiągniętego dochodu, odjęto dochód w wysokości [...] zł miesięcznie utracony w związku z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Tym samym wysokość miesięcznego dochodu rodziny wynosiła [...] zł, co daje miesięcznie kwotę [...] zł w przeliczeniu na jednego członka w trzyosobowej rodzinie. Otrzymana w wyniku tej kalkulacji kwota dochodu przekracza ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w wysokości 504,00 zł, uniemożliwiając przyznanie wnioskowanego świadczenia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi R. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że organy, wbrew dyspozycji art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ustaliły wysokość dochodów rodziny pomimo braku dokumentów z 2005 r. W formularzu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, jak również w aktach administracyjnych, znajdują się jedynie dokumenty dotyczące dochodu rodziny za rok 2004. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy, dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód jej członków, uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zatem dochód członków rodziny, który powinien być analizowany, to dochód z 2005 r., a nie z 2004 r. Natomiast okres zasiłkowy w sprawie, to czas od marca do sierpnia 2006 r., ponieważ zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w dniu [...] marca 2006 r. (data na pieczęci Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., [...]), a prawo do świadczeń rodzinnych - w myśl art. 24 ust. 2 powołanej ustawy - ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Organ zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, według którego należało ustalić miesięczny dochód członków rodziny jest rok 2005, aczkolwiek wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych złożony został w dniu [...] marca 2006 r., a także naruszenie art. 3 pkt 10 powyższej ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że okresem zasiłkowym jest okres od marca do sierpnia 2006 r., które to uchybienia doprowadziły w konsekwencji również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez jego zastosowanie w sytuacji, w której skarga na podstawie art. 151 P.p.s.a. powinna zostać oddalona. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że w art. 3 pkt 10 powołanej ustawy znajduje się definicja okresu zasiłkowego, przez który należy rozumieć okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Stosownie zaś do art. 24 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14 -16 i 15b. Jeżeli więc skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku w dniu [...] marca 2006 r., to okresem zasiłkowym, stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy będzie okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r., a nie jak stwierdził Sąd w zaskarżonym wyroku - okres od marca do sierpnia 2006 r. Skoro zaś w rozpoznawanej sprawie okres zasiłkowy jest okresem trwającym od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r., to za rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy przyjąć należy rok 2004. Dlatego też, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, organy prawidłowo przyjęły jako podstawę ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny, dochody, które rodzina wnioskodawczyni osiągnęła w 2004 r. W konkluzji skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Pojęcie "okresu zasiłkowego" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W pojęciu tym jednocześnie ustawodawca określił granice czasowe przysługującego świadczenia. Zgodnie z tym artykułem, przez okres zasiłkowy rozumieć należy okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Okres ten każdorazowo jest ustalany przez organ w decyzji ustalającej prawo do świadczenia. Powtórzeniem zasady okresowości świadczeń rodzinnych jest art. 24 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w odróżnieniu od wskazanego art. 3 pkt 10 powołanej wyżej ustawy, nie reguluje kwestii materialnoprawnej jaką jest pojęcie "okresu zasiłkowego", lecz zawiera adresowany do organu nakaz ustalenia okresu zasiłkowego. Z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika natomiast, że "Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego". Skarżąca R. G. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko w dniu [...] marca 2006 r., czyli w trakcie trwania okresu zasiłkowego, który rozpoczął się w dniu 1 września 2005 r., a kończył się z dniem 31 sierpnia 2006 r. Jeżeli tak, to zasiłek powinien być jej przyznany od dnia 1 marca 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r., z zastrzeżeniem, że spełnione zostanie jednocześnie kryterium dochodowe przewidziane w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kryterium "dochodu rodziny" pozwala natomiast organowi stwierdzić, czy nastąpiło bądź nie nastąpiło przekroczenie kwoty dochodu. Definicja legalna "dochodu rodzinnego" jest zamieszczona w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wynika z niej, że przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskiwany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Wobec takiego stanu rzeczy jest oczywiste, że Sąd pierwszej instancji w istniejącym stanie faktycznym dopuścił się błędu subsumcji przy stosowaniu przepisów art. 3 pkt 2 i 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawidłowo bowiem oceniając zagadnienie, w sprawie z wniosku R. G. jako podstawę do ustalenia, czy spełnia ona materialnoprawną przesłankę nabycia prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko, którą stanowi kryterium dochodowe, należało przyjąć wysokość dochodu jej rodziny z 2004 r. Należy podzielić również zarzut skargi kasacyjnej, że organ w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego błędnie uchylił zaskarżoną decyzję, czym uchybił art. 145 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. Wobec powyższego, skoro skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, należało orzec, jak w sentencji (art. 185 P.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wydano na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.