I SA/Po 998/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ M. Jaśniewicz /-/J. Małecki /-/ K. Wolna – Kubicka Naczelnik Urzędu Skarbowego P., na podstawie tytułów wykonawczych Nr[...], [...], [...], [...] przesłanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P, obejmujących należności z tytułu ubezpieczenia społecznego za okres 1986-1998, w kwocie [...] zł plus należne odsetki za zwłokę wszczął postępowanie egzekucyjne wobec J H. Poborca skarbowy Urzędu Skarbowego P. w dniu 15.12.2006r. doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych oraz spisał protokół o stanie majątkowym, z którego wynika, iż J H nie posiada żadnych składników majątkowych podlegających zajęciu. Zobowiązany oświadczył, że jest osobą bezrobotną nie pobierającą zasiłku. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego P., postanowieniem z dnia [...]r. Nr[...], umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na fakt, iż w wyniku spisania przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym stwierdzono, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Pismem z dnia 30.01.2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podnosi kwestię bezpodstawnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ egzekucyjny nie wykorzystał w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wszelkich możliwych środków dla zbadania okoliczności sprawy i wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi. Wierzyciel ustalił bowiem na podstawie dokumentów dotyczących zgłoszenia zobowiązanego J H do ubezpieczenia społecznego, złożonych przez jego aktualnego pracodawcę - "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P, iż dłużnik jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...]zł. Ponadto skarżący podniósł iż, organ egzekucyjny umarzając prowadzone postępowanie egzekucyjne winien bezspornie dowieść, iż podjął wszelkie możliwe działania w celu wyegzekwowania należności objętych przekazanymi przez wierzyciela tytułami wykonawczymi. Dyrektor Izby Skarbowej w P postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreśla, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko J H zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. w oparciu o zapis art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.). Art 59 § 2 cyt. ustawy stanowi, iż postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej w P nie zgadza się z zarzutem wierzyciela, iż organ egzekucyjny nie wykorzystał w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wszelkich możliwych środków dla zbadania okoliczności sprawy i wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi i zwraca uwagę na fakt, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego poborca skarbowy Urzędu Skarbowego P. sporządził w dniu 15.12.2006r. protokół o stanie majątkowym zobowiązanego z którego wynika, iż J H nie posiada ruchomości, wierzytelności, ani innych praw majątkowych w stosunku do których można byłoby przeprowadzić skuteczną egzekucję administracyjną. Jednocześnie H oświadczył, iż jest osoba bezrobotną nie pobierającą zasiłku. Spisany protokół dotyczący stanu majątkowego zobowiązanego, pozwala stwierdzić z całą pewnością, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej ponadto zauważa, iż na podstawie ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny w tym zawartych w Komputerowej Bazie Danych wynika, iż podatnik złożył w Urzędzie Skarbowym P. zeznanie podatkowe PIT-37 za 2004 rok. Natomiast płatnicy zobowiązanego za rok 2006 złożyli następujące informacje: Powiatowy Urząd Pracy w P złożył informację PIT-11 za okres 01.01.2006-28.02.2006, deklarowany dochód [...] zł; Zakład "B" S.A. w P złożył informację PIT-11 za okres 25.01.2006-31.03.2006. Ponadto organ egzekucyjny ustalił, iż J H nie posiada rachunków bankowych. Podkreśla także, że organ egzekucyjny, w chwili wydania przedmiotowych postanowień, nie posiadał informacji dotyczących aktualnego zatrudnienia zobowiązanego. Bowiem zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z poźn. zm.) płatnicy są zobowiązani do przekazania podatnikowi i naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika imiennych informacji sporządzonych wg ustalonego wzoru, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym. Z uwagi na powyższe niemożliwym było posiadanie przez Urząd Skarbowy P. wszystkich informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w dniu wydania przedmiotowego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu wierzyciela, iż organ egzekucyjny nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia składników majątkowych zobowiązanego, Dyrektor Izby Skarbowej w P, zauważa, iż Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na mocy art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest także uprawniony do stosowania egzekucji w określonym zakresie. Jednakże w przedmiotowej sprawie wierzyciel nie dokonał żadnych czynności egzekucyjnych a także prób poszukiwania majątku celem wszczęcia skutecznej egzekucji. W związku z faktem, iż organ egzekucyjny podjął wszelkie czynności zmierzające do wyegzekwowania należności i ustalenia wszelkich składników majątkowych do których można by skierować egzekucję administracyjną, Dyrektor Izby Skarbowej stoi na stanowisku, iż argumenty przytaczane przez wierzyciela są całkowicie bezzasadne. Jak zatem wynika z przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie ujawniono żadnego majątku dłużnika, do którego można by było skutecznie skierować egzekucję. Przedstawione fakty, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej dowodzą iż w niniejszej sprawie - wbrew twierdzeniu Wierzyciela - zachodzą okoliczności, które zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. 59 § 2 uzasadniają umorzenie tego postępowania egzekucyjnego. Zaznacza także, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje, iż roszczenie wygasło. Zgodnie z art. 61 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu braku składników majątkowych, z których można by uzyskać kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Wierzyciel zgodnie z uprawnieniem wynikającym z art. 71 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może wystąpić do sądu o nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego Dyrektor Izby Skarbowej w P stwierdza, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przeciwko J H było zasadne i nie narusza przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, a podnoszone przez wierzyciela argumenty przeciwko zaskarżonemu postanowieniu nie zasługują na uwzględnienie. Na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w P postanowienie z dnia [...]r. Nr[...], ZUS wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Wniósł w niej o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P, któremu zarzuca błędne zastosowanie obowiązującego prawa - to jest art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze podnosi się, iż to Urząd Skarbowy jest wyłącznie uprawniony do prowadzenia egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych wszystkimi sposobami uregulowanymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik ZUS zarzuca ponadto, iż Dyrektor Izby Skarbowej P utrzymał w mocy postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 28.12.2006r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo, iż ZUS w zażaleniu z dnia 30.01.2007r. wskazał, iż dłużnik od 10.10.2006r. jest zatrudniony przez "B" Sp. z o.o. z siedzibą w P, w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem miesięcznym [...] zł, brutto. Dyrektor Izby Skarbowej w P podtrzymał swoje stanowisko zawarte w skarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi stwierdza, iż nieuzasadniony jest zarzut ZUS dotyczący błędnego zastosowania obowiązującego prawa to jest art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko J H zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. w oparciu o zapis art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art 59 § 2 cyt. ustawy stanowi, iż postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne i taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego poborca skarbowy Urzędu Skarbowego P. sporządził w dniu 15.12.2006r. protokół o stanie majątkowym zobowiązanego z którego wynikało, iż J H nie posiadał ruchomości, wierzytelności, ani innych praw majątkowych w stosunku do których można byłoby przeprowadzić skuteczną egzekucję administracyjną. Jednocześnie J H oświadczył, iż jest osobą bezrobotną nie pobierającą zasiłku. Spisany protokół dotyczący stanu majątkowego zobowiązanego, pozwala stwierdzić z całą pewnością, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnia ponadto, że na podstawie ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny w tym zawartych w Komputerowej Bazie Danych wynika, iż podatnik złożył w Urzędzie Skarbowym P. zeznanie podatkowe PIT-37 za 2004 rok. Natomiast płatnicy zobowiązanego za rok 2006 złożyli następujące informacje: Powiatowy Urząd Pracy w P złożył informację PIT-11 za okres 01.01.2006-28.02.2006, deklarowany dochód [...] zł; Zakład "B" S.A. w P. złożył informację PIT-11 za okres 25.01.2006-31.03.2006. Ponadto organ egzekucyjny ustalił, iż J H nie posiada rachunków bankowych. Podkreśla zatem, iż organ egzekucyjny, w chwili wydania przedmiotowych postanowień, nie posiadał informacji dotyczących aktualnego zatrudnienia zobowiązanego. Bowiem zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z poźn. zm.) płatnicy są zobowiązani do przekazania podatnikowi i naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika imiennych informacji sporządzonych wg ustalonego wzoru, w terminie do końca lutego roku następującego, po roku podatkowym. organ egzekucyjny nie mógł mieć tych informacji dotyczących 2006 r. w chwili wydania postanowienia. W związku z faktem, iż organ egzekucyjny podjął wszelkie możliwe czynności zmierzające do wyegzekwowania należności i ustalenia wszelkich składników majątkowych do których można by skierować egzekucję administracyjną Dyrektor Izby Skarbowej stoi na stanowisku, iż argumenty przytaczane przez ZUS są całkowicie bezzasadne. Dyrektor Izby Skarbowej w P, zgadza się ze stwierdzeniem ZUS, iż wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego jest uprawniony do prowadzenia egzekucji świadczeń pieniężnych, wszystkimi sposobami uregulowanymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie jednak Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P na mocy art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest uprawniony do prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Powyższe tym bardziej stało się zasadne, gdy wierzyciel posiadaną informację o miejscu pracy zobowiązanego przekazał po umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie, wierzyciel w zażaleniu z dnia 30.01.2007r. wskazał co prawda, iż na podstawie posiadanych dokumentów, dotyczących zgłoszenia J H do ubezpieczenia społecznego, złożonych przez jego aktualnego pracodawcę - "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P, iż jest on od 10.10.2006r. zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...]zł. Jednakże zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P na podstawie posiadanych dokumentów dotyczących zatrudnienia J H w firmie "A" Sp. o.o. od dnia 10.10.2006r. mógł samodzielnie prowadzić dalszą egzekucję z wynagrodzenia za pracę, na mocy uprawnień wynikających z art. 19 § 4 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, wierzyciel nie dokonał żadnych czynności egzekucyjnych, domagając się natomiast dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy wyjaśnia, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje, iż roszczenie wygasło. Zgodnie z art. 61 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu braku składników majątkowych, z których można było uzyskać kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych co w niniejszej sprawie nastąpiło. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Ocenie sądu podlegają w szczególności wydane przez organy podatkowe takie akty działania władzy publicznej, jak decyzje i postanowienia, jednakże po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Sąd administracyjny nie jest też kolejną instancją merytoryczną rozstrzygającą o takiej lub innej sprawie administracyjnej, ale ma tylko i wyłącznie uprawnienia kasacyjne. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania czy w niniejszej sprawie skarbowe organy egzekucyjne nie naruszyły materialnego lub procesowego prawa powszechnie obowiązującego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena przy tym legalności postanowień wydawanych przez skarbowe organy egzekucyjne dokonywana jest według stanu prawnego obowiązującego w dniu ich wydania i na podstawie dostarczonych Sądowi akt administracyjnych dotyczących wszczętego na wniosek wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w P postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego J H. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich istotnych naruszeń przede wszystkim przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2005 r., Dz. U. nr 229, poz. 1954 ze zm.) przez postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P- G z dnia [...] r. nr [...] umarzające postępowanie egzekucyjne wobec J H w trybie art. 59§ 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji wynika w sposób nie budzący wątpliwości ustalenia faktyczne obrazujące stan majątkowy zobowiązanego J H. Z sporządzonego przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym w dniu 15 grudnia 2006 r. wynikało, iż zobowiązany nie posiada żadnych własnych składników majątku do którego można byłoby skutecznie prowadzić egzekucję. Ze złożonego do tego protokołu o stanie majątkowym wynikało również , iż zobowiązany oświadczył, iż jest osobą bezrobotną, utrzymywaną przez matkę i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Organ egzekucyjny ustalił ponadto we własnym zakresie, iż J H nie posiadał również żadnych rachunków bankowych . Wierzyciel nie udzielił też organowi egzekucyjnemu pierwszej instancji do dnia wydania postanowienia z 28 grudnia 2006 r. jakiejkolwiek informacji o innych dochodach czy majątku zobowiązanego, do którego można by skutecznie prowadzić egzekucję zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych mimo że w swym systemie informatycznym miał wiadomość o tym, że J H od dnia 10 października 2006 r. podjął pracę w spółce z o.o. "A" . nie zawiadomił o powyższym organ egzekucyjny. Nie może zatem ZUS swych własnych zaniechań w dochodzeniu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne przerzucać na skarbowe organy egzekucyjne, które takimi informacjami o zatrudnieniu mogły ewentualnie dopiero dysponować po złożeniu zeznań podatkowych za 2006 r. Z tych zatem względów, zasadne było wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. w dniu 28 grudnia 2006 r. postanowienia o umorzeniu wszczętego postępowania egzekucyjnego oraz utrzymanie go w mocy jako zgodnego z prawem przez organ odwoławczy. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/J.Małecki /-/K.Wolna-Kubicka LF